8

nr 13 (473) 15­28.07.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

,,Spokojnie... jak na wojnie" ­ harcerska codzienność na Wolyniu

Z ALEKSANDREM

Wiem, że braleś udzial w ekshu-

poznalem harcerzy ze Lwowa pod-

w Polsce, jak i za granicą. Wspólpra-

macjach ofiar zbrodni w Puź-

czas Bialej Slużby w 2001 roku, gdy

cujemy m.in. ze Związkiem Harcerzy

RADICĄ,

nikach w obwodzie tarnopol-

papież odwiedzal Lwów. Harcerze

Rzeczypospolitej, Związkiem Har-

podharcmistrzem

skim. Czy możesz opowiedzieć,

slużyli wtedy jako wolontariusze. To

cerstwa Polskiego, a także z ZHP na

i komendantem

jak wyglądala ta praca?

byl moment, gdy przypomnialem so-

Litwie oraz z organizacją, która daw-

Harcerskiego Hufca

bie o harcerstwie.

niej nazywala się ZHP PGK, a obec-

Jak to zwykle bywa przy ekshuma-

,,Wolyń" Harcerstwa

Po ukończeniu kursów instruktor-

nie Związek Harcerstwa Polskiego

cjach. Bylem trochę swego rodzaju

Polskiego na Ukrainie oraz

skich we Lwowie, zacząlem dzialać

Świat, dzialają oni na calym świecie.

lącznikiem między stroną ukraińską

dyrektorem Kulturalno-

u siebie, na Wolyniu. Pierwszą dru-

Bierzemy udzial w ich wydarzeniach:

a polską, pracowali tam archeolodzy

żyną byla ta w Kostopolu, powstala

zlotach, zjazdach, spotkaniach.

z obu stron.

Oświatowego Centrum

w 1998 roku. Moja poprzedniczka,

Rok temu na przyklad odbyl się zlot

Cieszę się, że po tylu latach udalo się

im. Tadeusza Czackiego

druhna Irena Kotwicka, też byla po

w Stanach Zjednoczonych, co praw-

podjąć te dzialania. Znaleźliśmy jed-

w Zdolbunowie rozmawial

tym kursie. Potem zalożylem pierw-

da tylko mnie udalo się tam pojechać,

ną zbiorową mogilę. Myślę, że to nie

EUGENIUSZ SALO.

szą drużynę w Zdolbunowie, z cza-

ale staramy się być obecni. Również

koniec, bo z relacji i dokumentów

sem powstala druga, następnie zu-

w Kanadzie odbywają się takie zlo-

wynika, że byly tam co najmniej dwa

Jak wygląda codzienność w Zdo-

chy i wędrownicy. Obecnie dzialamy

ty. Generalnie ­ harcerstwo to jedno

doly śmierci. Jeden już odkryliśmy,

lbunowie w obwodzie rówień-

w trzech środowiskach: Zdolbunów,

wielkie braterstwo.

mamy nadzieję, że będzie możliwość

skim, w kontekście trwającej

Równe i Kostopol.

Od 2016 roku, kiedy mialo miejsce

kontynuowania pracy.

wojny? Jak wojna wplywa na

spotkanie mlodzieży z papieżem,

codzienne życie mieszkańców?

Dlaczego  chcialeś  zostać

Co bylo dla Ciebie najbar-

w naszym środowisku dziala też tzw.

ALEKSANDER RADICA

harcerzem?

dziej poruszające podczas tego

Powiem tak ­ trochę pól żartem, pól

biala slużba. Wtedy wlaśnie w Kowlu

doświadczenia?

serio ­ kiedy ktoś nas pyta: jak tam

Chyba nie zdążylem wystarczająco

też terenoznawstwa, przyrodoznaw-

powstalo Harcerskie Ochotnicze Po-

u was?, odpowiadamy: spokojnie... jak

się ,,wybawić" jako dziecko. Dla mnie

stwa, samarytanki czyli jak reago-

gotowie Ratunkowe (HOPR). Szko-

Sprzęt byl bardzo profesjonalny. Ze-

na wojnie. Wiadomo, że wojna trwa,

harcerstwo to ścieżka obok drogi ży-

wać na skaleczenia czy udzielać

limy w jego ramach harcerzy i har-

spól z Pomorskiego Uniwersytetu

ale życie toczy się dalej, trzeba robić

cia. U nas jest tak, że jak ktoś zosta-

pierwszej pomocy. To droga od naj-

cerki, którzy później pelnią funkcje

Medycznego mial dobre wyposa-

swoje. Mlodzież, a szczególnie harcer-

je harcerzem, to najczęściej na cale

mlodszych lat do dojrzalości.

instruktorów medycznych. Teraz

żenie. Ale więcej szczególów chyba

ska, musi czuć się bezpiecznie, być za-

życie. Dziś staram się przekazywać

mamy też kilku chlopaków dobrze

opowiem dopiero po zakończeniu ca-

Czy mlodzież harcerska an-

bezpieczona, i żyć normalnie, realizo-

swoją wiedzę i doświadczenie kolej-

przeszkolonych, którzy jako medycy

lej procedury, po godnym pochówku

gażuje się w pomoc dla woj-

wać to co dotyczy ich wieku i potrzeb.

nym pokoleniom. W harcerstwie nie

slużą w wojsku. Dzialamy, nie zwa-

tych ludzi. Może wtedy będzie więcej

ska,  miejscowych  Polaków

Z mojej perspektywy, jako ojca trójki

tylko uczymy ­ my wychowujemy.

żając na przeszkody.

czasu, żeby o tym mówić.

i uchodźców?

dzieci, początki byly bardzo trudne,

Uczę także w centrum edukacyjnym,

Jeździlem do Puźnik z harcerzami

Jesteś teraz w biurze Huf-

zwlaszcza psychologicznie. Na sa-

gdzie nauczamy języka polskiego,

Tak, harcerze uczą się slużby ­ Bogu,

przez pięć lat. Sprzątaliśmy tam, bo

ca? Wspominaleś, że dziś coś

mym początku wojny bylem w Pol-

historii i innych przedmiotów, ale

Ojczyźnie i bliźnim. Wielu starszych

miejsce bylo zarośnięte i zapomnia-

porządkujecie?

sce, a moja rodzina zostala w Zdolbu-

harcerstwo to zupelnie coś innego. To

harcerzy dziś walczy, część z nich to

ne. W pierwszych latach trzeba bylo

nowie. Na szczęście dzięki pomocy

jedna wielka gra, poprzez którą wy-

rodzice dzieci uczęszczających do

Tak, można powiedzieć, że jestem w ma-

najpierw odnaleźć teren cmentarza.

przyjaciól z Polski udalo się ściągnąć

chowujemy mlodzież do życia.

naszych drużyn.

gazynie. Otrzymaliśmy od kolegów tro-

Natura zrobila swoje - gdy nie bylo

rodzinę do kraju. Nie zostaliśmy tam

Mlodzież angażuje się jak tylko może,

chę zasobów medycznych: apteczki,

opieki, wszystko zaroslo.

Ilu czlonków liczy obecnie Hu-

jednak dlugo, bo tutaj, na miejscu,

na przyklad w akcję ,,Paczka", w ra-

stazy taktyczne, opaski uciskowe. Sta-

Jeśli chodzi o samą ekshumację,

fiec Wolyń?

zostali ludzie, z którymi trzeba bylo

mach której od 18 lat przyjeżdżają do

ramy się to wszystko uporządkować

wszystko przebieglo dobrze, a lokalna

pracować. Wróciliśmy z powrotem

Liczba się zmienia, ale aktywnie

nas harcerze z Polski. Ostatnio przy-

i przynajmniej raz w miesiącu wyjeż-

spoleczność byla pozytywnie nasta-

na Ukrainę 24 sierpnia 2022 roku,

dziala okolo 200 osób.

jeżdża ich mniej, ale paczek nie ubywa,

dżać z tym do naszych chlopaków, żeby

wiona. Mimo różnych napięć czy roz-

symboliczna data dnia Niepodleglo-

a pracy jest tyle samo. Dzieci rozwożą

przekazać, co jest potrzebne. Wszystko

mów, nie odczulem wrogości. Dalo się

Jak dzialacie obecnie w cza-

ści Ukrainy. Dziś dalej dzialamy tu-

je do rodzin, do Polaków na Wolyniu.

wedlug zapotrzebowania ­ czym może-

wspólpracować.

sie wojny? Czy odbywają się

taj, skupiamy wokól siebie mlodzież

Organizujemy też akcje charytatyw-

my, tym wspieramy.

zbiórki, akcje pomocowe?

Jak obecnie wygląda tożsa-

i doroslych, którzy zostali, bo prze-

ne, socjalne, psychologiczne. Każda

Żolnierze są wdzięczni wam za

mość polska na Wolyniu? Czy

cież nie wszyscy wyjechali. I tu też

Dzialamy normalnie. Harcerstwo,

drużyna ma okolo czterech zbiórek

pomoc. Czy dzielą się z wami

mlodzież interesuje się swoim

trzeba dzialać.

można powiedzieć, ,,rozkręca" chlo-

w miesiącu: zbiórki drużyny, zastę-

swoimi doświadczeniami? Ja-

pochodzeniem, historią tych

paka ­ wyjście w teren, wspi-

pów, zastępowych. Pracują zgodnie

Jaka jest obecnie sytuacja wo-

kie mają nastroje?

miejsc?

naczka na drzewo, przygoda. Dla

z planem, wychowując się wzajem-

jenna ogólnie na Wolyniu?

mlodego czlowieka to rozwój. Podsu-

nie. Poza tym organizujemy imprezy

Powiem tak, oni są wdzięczni, ale

Staramy się prowadzić edukację, uczy-

Wiemy, że ostatnio Luck i Rów-

mowaniem każdego roku harcerskie-

hufca, w których uczestniczą wszy-

to my jesteśmy jeszcze bardziej

my języka, kultury, tradycji. Oczy-

ne byly ostro ostrzelane przez

go jest obóz, to wspólne życie w jed-

scy: harcerze, zuchy, wędrownicy,

wdzięczni im. Bo my tu jeszcze tak

wiście też przywracamy język polski.

Rosjan.

nym miejscu, na lonie przyrody, 24

starszoharcerze, a także Krąg Przy-

bardzo nie odczuwamy tego wszyst-

Wielu go utracilo, bo nie ma co ukrywać,

Faktycznie, mieszkam w miejscu,

godziny na dobę. Wtedy odbywają się

jaciól Harcerzy, w którym są na przy-

kiego. Dzięki nim możemy szkolić

Wolyń to trudny region, szczególnie

które znajduje się w pobliżu obiektów

gry, zabawy, szkolenia.

klad rodzice. To wszystko buduje na-

ich dzieci, dawać im chwilę oddechu.

w mlodym państwie, jakim jest Ukra-

strategicznych i infrastruktury, co

Uczymy rzeczy podstawowych, które

sze harcerskie braterstwo.

Teraz zbliżają się wakacje, więc za-

ina. Ale muszę przyznać, że wspólpra-

powoduje pewne zagrożenia. Stara-

później przekladają się na życie. Zuch

bierzemy mlodzież na obozy, wyjaz-

ca z Ukraińcami też uklada się dobrze.

Jak wygląda wspólpraca z har-

my się jednak przestrzegać zasad bez-

zdobywa male sprawności, harcerz

dy, niech choć trochę odpoczną. Dla

Wspólpracujemy m.in. z ukraińską

cerstwem w Polsce lub z innymi

pieczeństwa. Najczęściej zagrożenia

trudniejsze, a wędrownik już sam

wielu lato to czas wypoczynku, ale

organizacją skautową ,,Plast". Robimy

organizacjami polonijnymi?

pojawiają się nocą, wtedy schodzimy

wybiera cele, jak na przyklad zdo-

dla harcerzy to gorący sezon. Chociaż

wspólne akcje, konferencje, różne ini-

z dziećmi do schronu albo szukamy

bycie prawa jazdy, które u nas też

Tak, bardzo aktywnie dzialamy za-

w harcerstwie caly rok jest gorący,

cjatywy. Myślę, że lączy nas wspólny

bezpiecznego miejsca w domu.

można uznać za sprawność. Uczymy

równo z organizacjami harcerskimi

365 dni.

wróg, a co nas lączy, to nie dzieli.

Póki co, dzięki Bogu, żyjemy. Czasem są

Czy jest coś, co chcialbyś prze-

alarmy, tak jak dziś. Ale w porównaniu

kazać Polakom na Ukrainie,

z Kijowem, Zaporożem czy Charkowem,

w Polsce i na calym świecie

jest u nas spokojniej. Często podróżuję

­ jako harcerz, jako czlowiek,

po kraju i wiem, jak wygląda sytuacja

jako świadek tego, co dzieje się

w różnych regionach. U nas jest jeszcze

na Ukrainie?

względnie bezpiecznie.

Przede wszystkim życzylbym pokoju

Opowiedz proszę jak zaczęla się

na Ukrainie i na calym świecie. A dla

twoja przygoda z harcerstwem?

Polaków rozsianych po calym świecie

Moje pierwsze zetknięcie z harcer-

­ pozdrowienia i prośba: pamiętajcie

stwem mialo miejsce w dziesiątej

o nas. Nie zapominajcie, że my tu jeste-

klasie szkoly, pojechalem na swój

śmy i trwamy. Jak mówi jedna z har-

pierwszy obóz harcerski nad Baltyk.

cerskich piosenek: ,,Przy innym ogniu,

Tam poznalem harcerzy, bo u nas na

w inną noc ­ do zobaczenia znów".

Ukrainie ten ruch dopiero się roz-

Dziękuję za rozmowę.

wijal. Pierwsze drużyny powstawaly

Nagranej rozmowy mogą Pań-

na zachodzie, w Mościskach, potem

stwo wysluchać w podcaście

we Lwowie i jego okolicach. Do nas

,,Wojenna codzienność miesz-

harcerstwo docieralo przez Kościól,

kańców Ukrainy" na kanale

przez wakacyjne wyjazdy do Polski,

YouTube Radio Kurier Galicyjski.

często na zaproszenie różnych orga-

nizacji, w tym harcerskich.

Po pierwszym obozie skończylem

HARCERSKI HUFIEC ,,WOLYŃ"

szkolę, trafilem do wojska. Po woj-

HARCERSTWA POLSKIEGO NA UKRAINIE

sku, jako mlody, aktywny chlopak,

ZDJĘCIA