19

nr 13 (473) 15­28.07.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Kolej na Przykarpaciu

pozbawionym

,,estetycznego

smaku".

Lokomotywy i wagony

Do Frankiwska można

Należy kilka slów powiedzieć

dojechać różnymi

o lokomotywach. Początkowo

na trasie Lwów ­ Czerniowce

środkami lokomocji.

wykorzystywano dwuosiowe

Dawniej, ci bardziej

lokomotywy parowe do prze-

majętni przylatywali

wozów pasażerskich i trzy-

samolotami. Wlaściciele

osiowe ­ dla towarowych. Byly

samochodów i ci, których

to przeważnie maszyny firmy

nie męczy podróż

,,Sigl Wien", która budowala mo-

dele ,,1-2-0" i ,,1-3-0" ­ odpo-

w autokarze ­ podróżują

wiednio do ilości osi.

autostradą. Amatorzy

CESARZ FERDYNAND I

Pierwsze egzemplarze nie

mocnych wrażeń splawiają

Osiągnięcia i straty

posiadaly kabiny maszyni-

się kajakami z Karpat

Jednocześnie przekladano

sty, którego latem palilo sloń-

po obu Bystrzycach.

nowe polączenia kolejowe. Pod

ce, a zimą przysypywal śnieg,

Jednak większość trafia

koniec XIX w. ze Stanislawowa

zaś w okresie przejściowym

DWORZEC W STANISLAWOWIE

do naszego miasta koleją.

tory prowadzily już do Halicza,

byl zalewany strugami deszczu.

Kolomyi, Kalusza, Niżniowa

W 1873 r. dla Pruskich Kolei

Do realizacji tego projektu po-

się tunele. Najstraszniejsze bylo

Niewielu zastanawia

i Woronienki (mala miejsco-

Państwowych powstal nowy

wolano ,,Towarzystwo Kolei

jednak to, że kolej okazala się

się, jak pojawilo się to

wość kolo Jaremcza). Dziś z na-

typ lokomotywy ,,0­4­0", serii

Lwowsko-Czerniowieckiej",

stratną ­ dochody z jej eksplo-

polączenie. A jest to

szego dworca pociągi wyjeż-

którego przewodniczącym zo-

atacji nie pokrywaly wydat-

171, już z kabiną maszynisty. Te

jednak interesująca

dżają w czterech kierunkach.

lokomotywy rozwijaly szyb-

stal książę Leon Sapieha. Za-

ków na jej budowę i utrzymanie.

historia.

I wszystko z powodu przeklę-

kość 70-80 km/godz. Okazaly

znaczmy, że byla to struktura

W wyniku tego w 1889 r. kolej

tych faszystów, bo to oni pod-

się na tyle udanym modelem,

prywatna. Początkowo inży-

Lwowsko-Czerniowiecka zo-

czas wycofywania się w 1944

że utrzymaly się na torach do II

nierowie projektowali przelożyć

stala znacjonalizowana.

IWAN BONDAREW

r. wysadzili most pod Bucza-

wojny światowej.

tory przez Tyśmienicę, ale miej-

Od tej chwili zaczyna

Z blogoslawieństwem

czem i zniszczyli most kolejo-

scowi ziemianie kategorycznie

Ponieważ lokomotywy

cesarza

się, jeżeli nie

wy przez Dniestr. Jeżeli będą

odmówili sprzedaży ziemię pod

dzialaly na węglu,

Wszystko zaczęlo się w la-

Państwo kiedyś w Niżniowie

kolej ­ dlatego kolej pociągnięto

okres rozkwitu, to

tach 1830. Wówczas w Austrii

i wejdziecie na wzgórze, to uj-

przez Stanislawów.

ciągnęly za sobą

przynajmniej rozwoju.

rządzil cesarz Ferdynand I,

rzycie dobrze widoczny sta-

Towarzystwo zostalo zalo-

tender z paliwem

Ruszyla budowa

ry nasyp kolejowy, biegnący

z  oficjalnym  przydomkiem

żone w 1864 r., a już po dwóch

i dopiero do niego

mostów, które nie

równolegle do szosy. Ani so-

,,Dobrotliwy" ­ i nieoficjalnym

latach pierwszy pociąg przybyl

doczepiano wagony. Dym

wieckie wladze, ani tym bar-

,,Glupi", ponieważ byl epilep-

na dworzec w Stanislawowie

upadają, nasypów,

z komina ciągnąl się za

tykiem i chorowal na hydroce-

dziej, obecne ukraińskie, nie

i stamtąd udal się do Czernio-

które się nie osuwają

lokomotywą, dlatego

falię. Pomimo swych schorzeń

staraly się odnowić tego kie-

wiec. Datę 1 września 1866 r.

i tuneli, które się nie

najbardziej prestiżowe

runku na Tarnopol. A szkoda ­

cesarz okazal się osobą przewi-

można uważać za początek ery

zasypują. Na calej trasie

wagony doczepiane byly

skróciloby to przejazd do Kijo-

dującą i zezwolil na przelożenie

kolejowej naszego miasta.

prowadzono generalną

wa o 100 km.

pierwszej w imperium trasy

Budowniczy jednak zapo-

na końcu skladu. Podczas

Niestety, nie są to jedyne

kolejowej, która otrzymala jego

mnieli, że szybkość nie zawsze

okupacji niemieckiej

rekonstrukcję

braki w kolei przykarpackiej.

imię ­ ,,Pólnocna kolej im. cesa-

idzie w parze z jakością. W po-

istnialy wagony ,,Nur

dworców. Lwów,

rza Ferdynanda".

W latach 1894­1896 w Jarem-

śpiechu dopuszczono się szeregu

für Deutsche" (tylko dla

Stanislawów, Kolomyja,

Wątpliwości co do tego przed-

czu  wybudowano  olbrzymi

poważnych uchybień. W 1868 r.

Niemców). Też zawsze

Czerniowce ­ wiek

sięwzięcia jednak istnialy. Ce-

wiadukt wedlug projektu pol-

runąl most przez rzekę Prut sys-

doczepiano je na końcu.

sarz powiedzial kiedyś, że ,,...

skiego inżyniera Stanislawa

temu Schlikforna. A z czasem

tych dworców to dobre

nawet omnibus, który jedzie do

Kosińskiego. Jego dlugość ­ to

wzdluż calej linii pojawily się

ponad sto lat.

Kagranu, rzadko bywa pelny".

205 m, wysokość ­ 35 m, a sze-

zsuwy torowisk i zasypywaly

Wagony dzielily się na kla-

Oprócz tego prasa zaczęla zu-

rokość najszerszego przęsla ­

sy. Najbardziej prestiżową byla

chwale atakować ten projekt,

65 metrów! Czegoś podobnego

klasa I, którą można porównać

bo: ,,kolej będzie przeszkadzala

w Europie wówczas nie bylo.

z obecnym wagonem sypialnym.

paść się krowom; kury przesta-

Podobne konstrukcje pojawily

Miejsca te, rzecz jasna, byly naj-

ną się nieść; dym będzie zatru-

się w Alpach dopiero w polo-

droższe i najbardziej komfor-

wal ptactwo; domy przy torach

wie XX w. i przeznaczone byly

towe. Po niej byla klasa II, czyli

będą plonęly; przy wybuchu ko-

wylącznie dla ruchu drogowe-

wagony z przedzialami. Wago-

tla zginą wszyscy pasażerowie".

go. Wiadukt w Jaremczu wy-

ny III klasy podobne byly do do

Jednak podobne obawy okazaly

przedzil swoją epokę, ale czekal

teraźniejszych pociągów pod-

się plonne ­ pasażerów nie za-

go smutny los. W 1941 r. sape-

miejskich, lecz nie byly opalane.

braklo, krowy nie zdechly i jajka

rzy Armii Czerwonej zniszczyli

Nietrudno domyślić się, że

nie znikly. Już w 1845 r. ogólna

dzielo polskiego inżyniera i już

pociąg ,,Czerwona Ruta" może-

dlugość kolei w Austrii sięgnęla

go nigdy nie odbudowano, zaś

my odnieść do klasy IV. W tam-

1058 km.

obok przelożono tory na żelbeto-

tych czasach mieszkańcy Ga-

Galicję z Europą polączono

nowym monstrum, calkowicie

licji szanowali siebie i takiej

LOKOMOTYWA KOLEI IM. KAROLA LUDWIKA

torami dopiero w 1861 r. Za-

klasy wagonów na trasie ,,Lwów

częla dzialać wówczas ,,Cesar-

­ Czerniowce" nie znano. Po-

sko-Królewska  uprzywilejo-

niższa tablica ilustruje finan-

wana kolej im. Karola Ludwika",

sowe możliwości mieszkańców

która przez Kraków, Bochnię,

Galicji, podróżujących koleją

Rzeszów, Przemyśl dobiegla do

w latach 1869­1887:

Lwowa. Interesujące jest to, że

nosila imię arcyksięcia, który

Klasa

Liczba

nigdy nie byl kolejarzem (bo i nie

pasażerów, %

mógl), ale byl bratem panującego

monarchy. I to wystarczylo.

I

0,9­2,2

Poludniowo-wschodni

II

7,0­8,8

kierunek

Po przybyciu pierwszego po-

III

76­88

ciągu do Lwowa pojawila się

kwestia ­ dokąd kierować się

Kolej nie tylko przewozila

dalej? Rozpatrywano dwa kie-

pasażerów i towary. Dzięki ko-

runki: na wschód do moskali,

lei w Stanislawowie pojawilo

lub na poludnie ­ do Moldawii.

się wiele interesujących gma-

Zwyciężyl wariant moldawski

chów, obiektów przemyslo-

­ z perspektywą wyjścia nad

wych i nawet ulic.

Ale to już zupelnie inna

Morze Czarne, do Odessy. Glów-

nymi stacjami byly tu: Lwów ­

historia.

Czerniowce ­ Jassy (Rumunia).

WIADUKT KOLEJOWY W JAREMCZU