22

nr 13 (473) 15­28.07.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Groby Ormian lwowskich na Cmentarzu Lyczakowskim (cz. 4)

W grobowcu hrabiów

Teodorowicz, a w końcu Arcy-

biskup ks. Józef Bilczewski.

Zaleskich pochowano

Przed katedrą zebraly się

też trzech synów

olbrzymie tlumy publiczno-

Waclawa Zaleskiego,

ści. Kondukt żalobny prze-

mianowicie Filipa, Józefa

jechal ulicami Teatralną, pl.

i Antoniego i malżonkę

Mariackim, Halickim i ulicą

Waclawa Antoninę

Piekarską, na których plonęly

z Antonowiczów Zaleską

latarnie okryte kirem. Na cze-

le smutnego orszaku jechaly

(1814­1862). To o niej

wozy, obwieszone mnóstwem

w 1911 roku pisala ,,Gazeta

wieńców, między innymi od

lwowska": Rodzona

prezesa gabinetu barona Gant-

siostra bogobojnego

scha... Za rydwanem postę-

księdza Karola

powaly ss. Milosierdzia i du-

HERB HR. ZALESKICH ,,DOLĘGA'"

Boloz-Antoniewicza,

chowieństwo klasztorne, dalej

duchowieństwo greckokato-

Filipa Zaleskiego, na osobnych

natchnionego kaznodziei,

lickie z mitratami ks. Bieleckim

fotelach u podnóża katafalku

poeta i misjonarza.

i Turkiewiczem, Arcybiskupa-

zasiedli Ich Ekscelencja: Za-

mi ks. Bilczewskim i Teodoro-

stępca Najjaśniejszego Pana

TEKST I ZDJĘCIA

wiczem w otoczeniu kapituly,

hr. Choloniewski, p. Minister

JURIJ SMIRNOW

P

wreszcie rydwan ze zwlokami.

spraw wewnętrznych hr. Wic-

amięć tej czcigodnej ma-

Za trumną postępowala rodzi-

kenburg, p. Namiestnik dr Mi-

trony polskiej, pocho-

na Zmarlego, tuż za nią repre-

chal Bobrzyński, p. Marszalek

dzenia

ormiańskiego,

zentant Najjaśniejszego Pana

krajowy St. hr. Badeni. W law-

slynącej  z  dobroczynności,

hr. Choloniewski, a w pewnym

kach ­ gremium urzędników

protektorki wszelkich huma-

oddaleniu reprezentant Rządu

Namiestnictwa. W uroczy-

nistycznych przedsięwzięć we

centralnego hr. Wieklenburg

stościach wzięli nadto udzial:

Lwowie i w Kraju, po dziś dzień

w towarzystwie Namiestnika

Kazimierzowa hr. Badeniowa

przechowala się w mieście na-

dr Bobrzyńskiego, dalej tlumy

z córką Wandą, hr. Krasińska

szym, w którym dni ostatnie

publiczności.

z synem Ludwikiem, Stani-

życia po owdowieniu spędzi-

Na cmentarzu nad otwartą

slaw i Edward hr. Mycielscy, hr.

FILIP HR. ZALESKI

la, jako przelożona i opiekunka

mogilą przemawial Marszalek

Michalowski, Roman hr. Po-

klasztoru św. Teresy sióstr Mi-

szwagrami Filipa Zaleskie-

krajowy Stanislaw hr. Badeni,

zaslugami, dla dalekiej potom-

tocki, Wladyslaw ks. Sapieha,

losierdzia". W rodzinnym gro-

go byli przedstawiciele zna-

który między innymi powie-

Stanislaw Henryk hr. Badeni,

ności jako Waclaw z Oleska,

bowcu zostala pochowana też

nych rodzin Ormian polskich,

dzial: ,,Znana byla jego wyjąt-

niepospolity pisarz, krytyk

Andrzej ks. Lubomirski z mal-

jej matka Rozalia Antoniewi-

mianowicie minister Dawid

kowa pamięć. Nie zapominal

żonką, profesorowie Moraw-

i gorliwy zbieracz pieśni ludo-

czowa (1786­1859) pochodzą-

Abrahamowicz i znany poli-

niczego i nikogo, ale zapomi-

wych, których piękność i zna-

ski, Cieński, Kraiński, dyrek-

ca z rodziny Ormian polskich

tyk konserwatywny Kornel

nal zawsze o tym, co mogloby

tor policji Rienlender, general

czenie on pierwszy należycie

Romaszkanów.

Krzeczunowicz.

być powodem jego żalu lub go-

Schodler, ministrowie Abraha-

ocenil".

Starszy z synów, później-

Zmarl Filip Zaleski 21 wrze-

ryczy. Rys ten stanowil szcze-

O godzinie 11 rozpoczęlo się

mowicz, Gląbiński, Dulęba, Bi-

szy namiestnik Galicji Fi-

śnia 1911 roku w Truskawcu,

gólny urok jego indywidualno-

liński i wielu innych. Po ukoń-

nabożeństwo żalobne, celebro-

lip  Krzysztof  Artur  Zale-

który odwiedzal corocznie dla

ści i nadawal jemu i jego życiu

wane przez Najprzewielebniej-

czeniu Nabożeństwa, podczas

ski(1836­1911) zrobil jaskrawą

poratowania zdrowia slyn-

cechę dziwnej pogody, która

którego chór katedralny przy

szego Arcybiskupa ks. Józefa

karierę polityczną. Przyszedl

ną wodą mineralną ,,Naftusia".

pozostanie niezapomnianą dla

Bilczewskiego, przy asyście

akompaniamencie  orkiestry

na świat we Lwowie dnia 26

U loża umierającego "... zgro-

wszystkich tych, którzy mieli

pod batutą Jareckiego odśpie-

Najprzewielebniejszego  Ar-

września 1836 roku. Studia

madzila się cala rodzina: żona,

sposobność do niego się zbli-

wal ,,Mszę" Grubera, odprawi-

cybiskupa ks. Józefa Teodo-

gimnazjalne i uniwersytec-

obie córki oraz siostra żony p.

żać... Prawidlem życia i po-

rowicza, ks. Adama Sapiehy,

li przed katafalkiem Castrum

kie ukończyl szybko i z odzna-

Krzeczunowiczowa". Syn Wa-

stępowania dla czlowieka jest

kapituly obrządku rzymskoka-

Doloris we wszystkich trzech

czeniem. Byl z wyksztalcenia

claw Zaleski-junior, minister

rozum, dla chrześcijanina ro-

obrządkach katolickich: Me-

tolickiego i ormiańskiego, toteż

prawnikiem, ukończyl Uni-

do spraw Galicji, zdążyl do Tru-

zum i wiara. Te cnoty i zalety

tropolita ks. Andrzej Szeptycki,

kleru obu obrządków. W stal-

wersytet w Wiedniu. Po po-

skawca już po zgonie ojca. Po-

śp. Filipa Zaleskiego plynęly

lach zajęla miejsce rodzina śp.

następnie Arcybiskup ks. Józef

wrocie do Galicji od 1860 roku

grzeb odbyl się we Lwowie 25

z glębokiej wiary i pobożno-

pracowal w Namiestnictwie,

września. ,,Gazeta Lwowska"

ści, która w nim rosla z wie-

również pelnil urząd starosty

z dnia 26 września umieścila

kiem i świecila w pelni, jak

w Czortkowie, Rudkach i Brze-

dokladny reportaż z tego nieco-

zachodzące slońce. W ostat-

żanach. Powolany do Wied-

dziennego wydarzenia, który

nich latach, gdy stan zdrowia

nia zostal radcą ministerial-

też daje przedstawienie o mo-

nie pozwolil mu brać udzialu

nym, zaś od roku 1879 zostaje

dzie pogrzebowej z początku

w życiu publicznym, życie jego

wiceprezydentem  Namiest-

XX wieku, epoki ostatnich lat

plynęlo cicho i pogodnie, a dom

nictwa we Lwowie. W latach

Imperium Austro-węgierskie-

jego byl zawsze ogniskiem ży-

1883­1888 po ustąpieniu Al-

go. Zwloki Filipa Zaleskiego

cia polskiego". Po przemówie-

freda Potockiego mianowa-

wystawiono w kaplicy Boimów

niu Marszalka Stanislawa hr.

ny namiestnikiem Galicji, taj-

obok katedry rzymskokatolic-

Badeniego i po odśpiewaniu

nym radcą Dworu, a następnie

kiej. Otóż, wedlug dziennikarzy

przez duchowieństwo ,,Aniol

już w Wiedniu ­ ministrem

lwowskich, ,,w kaplicy Boimów,

Pański", zlożono trumnę ze

do spraw Galicji (1888­1893).

obwieszonej dookola wieńca-

zwlokami śp. Filipa Zaleskie-

W latach 1881­1907 byl poslem

mi, zlożono onegdaj czarną me-

go w grobowcu rodzinnym.

na Sejm Galicyjski, zaś w latach

talową trumnę ze zwlokami śp.

W 1918 roku tamże zostala po-

1889­1897 ­ poslem do au-

Filipa Zaleskiego. Przez caly

chowana jego malżonka Anto-

striackiej Rady Państwowej.

dzień wczorajszy odwiedzaly ją

nina z Suchodolskich Filipowa

Od 24 marca 1897 roku ­ do-

tlumy pobożnych. Dzisiaj rano

Zaleska (1842­1918).

żywotni czlonek austriackiej

przeniesiono zwloki znakomi-

Rodzinny grobowiec Zale-

Izby Panów. Aktywnie udzielal

tego Męża stanu do Archikate-

skich znajduje się na polu nr 6.

się w życiu kulturalnym Lwo-

dry i ustawiono je na katafalku

Nad grobem wzniesiono wyso-

wa i to w różnych dziedzinach.

wśród powodzi świec jarzą-

ki okazaly pomnik w ksztalcie

W latach 1877-1884 ­ czlonek

cych. Glówny oltarz przybrano

slupa w stylistyce neogotyc-

Rady Muzeum Przemyslowego,

kirem, na którego tle widnial

kiej ozdobionego liściem akan-

zaś w latach 1880­1883 ­ pre-

bialy krzyż. Redaktor naczel-

tu i zwieńczonego krzyżem, zaś

zes Galicyjskiego Towarzystwa

ny ,,Gazety lwowskiej" Adam

boczną ścianę grobowca zdobi

Muzycznego. Odznaczony or-

Krechowiecki napisal w tym

herb Zaleskich ,,Dolęga".

derami ,Franciszka Józefa, Że-

dniu: ,,Jasność, bystrość umy-

Profesor Jurij Biriulow uwa-

laznej Korony I klasy i papie-

slu, zdolność szybkiego orien-

ża, że grobowiec zbudowano

skim orderem św. Grzegorza

towania się w najtrudniejszych

wedlug projektu rzeźbiarzy Cy-

Wielkiego. Komandor Orderu

sytuacjach odziedziczyl Filip

priana Godebskiego i Abla Ma-

Leopolda. Żona Antonina po-

Zaleski po ojcu, gubernatorze

rii Periera, możliwie z udzia-

chodzila z domu hrabiów Su-

Galicji, który w pamięci roda-

lem  architekta  Wincentego

chodolskich. Ze strony żony

ków zapisal się obywatelskimi

Rawskiego-seniora.

TABLICA NA GROBOWCU HR. ZALESKICH