28

nr 13 (473) 15­28.07.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 111)

IWAN BONDAREW

Znajdź taniej

Ta historia przydarzyla się dwom la-

twowiernym rosyjskim turystom. Doklad-

niej, byli z Moskwy, bo między Rosjanami

i moskalami jest ogromna różnica. Chodzi

tu o zasobność portfela.

Tradycyjny obrazek na frankiwskim

dworcu: do przybylych pasażerów pod-

chodzą taksówkarze i proponują jazdę

do Jaremczy lub Bukowelu. Taka przy-

jemność kosztuje o wiele drożej niż bilet

w marszrutce (busiku, kursującym na tej

trasie). Ale każdy klient ma swoje pojęcie

drożyzny.

PLAC PRZED DWORCEM

BANK AUSTRO-WĘGIER

W polowie roku 2000 do jednego

Najwyższy pomnik w mieście

z taksówkarzy przed dworcem podszedl

W tym czasie o naszym mieście pisano

Oficjalnie uważa się, że we Frankiwsku

turysta i z charakterystycznym mo-

w gazetach i wydaniach internetowych. Po-

są trzy pomniki Iwana Franki. Największy

skiewskim akcentem zapytal: ,,Ile kosz-

wód byl sluszny ­ budowlańcy tak zapalili

z nich stoi na placu przed hotelem ,,Nadija".

tuje jazda do Jaremczy?". Pasażer wy-

się do pracy, że nie zauważyli, jak zamuro-

Mniejsze popiersie dekoruje zaciszny skwer

glądal na klasycznie nieźle uposażonego

wali na podwórku jednego z domów dźwig.

przy ul. Iwana Franki. Kolejne popiersie nie-

nowicjusza, więc taksówkarz postanowil

Aby wyzwolić zakladnika z tej sytuacji byly

dawno odslonięte zostalo w Opryszywcach.

zaryzykować:

dwa wyjścia.

Ale istnieje i czwarty pomnik, o któ-

­ Sto pięćdziesiąt dolarów!

Początkowo planowano wykorzy-

rym malo kto wie, chociaż znajduje się

­ A dlaczego tak drogo?

stać potężny helikopter i wyciągnąć nie-

on w samym centrum miasta. zapytacie

Kierowca odpowiedzial, że cena jest

szczęśnika z podwórka górą, nad domem.

­ jak to tak? Gdyż wisi wysoko, a glowę

calkiem ludzka, czy nie najtaniej na dwor-

A co będzie, jeżeli nie wytrzymają liny

przechodnie zadzierają rzadko. Mowa tu

cu. Niech popyta innych. Turysta-niedo-

i olbrzymia konstrukcja runie na sąsiednie

o kamienicy przy Rynku 1, gdzie mieści się

wiarek podszedl do następnego kierowcy

budynki?

Centrum handlowe ,,Galeria-N", znanej też,

eleganckiej wolgi, myśląc, że tam będzie

Zdecydowano się na drugi wariant ­ ze

jako ,,gmach Bojka".

taniej. Ale ten rzucil ­ dwieście. Natural-

Stryja przywieziono inny potężny dźwig,

Na wysokości czwartego piętra fasadę

nie mial na uwadze cenę w hrywnach, co

który ustawiono na Rynku i przystąpio-

dekoruje plaskorzeźba, przedstawiająca wą-

bylo stalą taksą, ale turysta nie mial o tym

no do dzialania. Operacja trwala trzy dni

satego mężczyznę i kobietę w staromodnej

pojęcia.

i kosztowala sto tysięcy hrywien.

sukni wyciągajacych do siebie ręce. Postacie

Pojechal jednak z tym pierwszym, któ-

Możliwe, że natchniony calą tą historią

FRANKO I DZWONKOWSKA

symbolizują Iwana Frankę i Józefę Dzwon-

ry potem jeszcze przez tydzień ,,ulgowo"

wlaściciel budynku Myroslaw Bojko pla-

kowską i ich niespelnioną milość. Jeżeli hi-

wozil tego turystę po Karpatach, nie do-

nowal zglosić swój gmach do państwowej

W 2007 r. po zakończeniu

Poniżej, na wspornikach balkonu umiesz-

storia ,,drugiej milości poety" jest znana, to

puszczając do niego innych taksówkarzy

nagrody w dziedzinie architektury. Nagro-

budowy ,,Galerii-N" jej

historia tej oryginalnej plaskorzeźby już nie

czono cztery plaskorzeźby kawki. Rów-

na armatni wystrzal.

dy nie dostal, ale do historii miasta ,,dom

wlaściciel zapragnąl,

za bardzo.

nież nie są przypadkowe, bowiem są sym-

z dźwigiem" się wpisal.

Bankowa karuzela

by byla udekorowana

bolem Galicji i widnieją w herbie naszego

miasta.

W 1907 r. w Stanislawowie wybudo-

plaskorzeźbami, jak

Ogólnie wyszlo dość nieźle. Śmialo

wano wspanialą kamienicę pod Bank Au-

inne secesyjne kamienice

można stwierdzić, że plaskorzeźba jest

stro-Węgier. Stala ona w samym centrum

w mieście. Zwrócil się

najwyżej umieszczoną tablicą pamiątkową

miasta, przy ul. Jachowicza (ob. Wasyla

do artysty Wolodymyra

we Frankiwsku i zarazem jedynym pomni-

Wyszywanego) i należala do tzw. ,,Dzielni-

Dowbeniuka, który

kiem Franki na Ukrainie, gdzie towarzyszy

cy bankowej".

opracowal szkice

mu postać kobiety.

Po rozpadzie imperium Habsburgów

trzech plaskorzeźb

do wladzy w mieście przyszli Polacy.

o tematyce ukraińskiej.

Tajemnica fortecznych

Odpowiednio zmienila się ta instytucja

Przedstawialy one

kazamat

finansowa ­ na ,,Bank Polski". Jak i II Rze-

kolejno wspomnianego

Bastion na tyle dobrze wpisal się

czypospolita, bank przepadl w burzliwym

Frankę i Józefę, hersztów

w życie miasta, iż wydaje się, że istnial tu

,,zlotym wrześniu" 1939 r.

karpackich opryszków

zawsze. Chociaż tak naprawdę otwarcie

Sowieci nie zmienili przeznaczenia

Oleksę Dowbusza i jego

galerii mialo miejsce z okazji jubileuszu

budynku i umieścili tu filię Państwowego

,,femme fatale" Dzwinkę

350-lecia miasta w 2012 r.

Banku ZSRR. Przetrwala tam najdlużej

oraz symbole Galicji ­ lwa

A wszystko rozpoczęlo się latem 2007

­ do niezależności Ukrainy. Za Ukrainy

i kawkę. Bojko zatrzymal

r. Pozostalości murów z ul. Nowhorodzkiej

dzialal tu początkowo Bank Państwowy,

się na temacie Franki

tak skutecznie byly zasypane ziemią, że

a w 2003 r. gmach sprzedano strukturze

i Józefy. Plaskorzeźba

tworzyly niewielki pagórek. Gdy zaczęto

komercyjnej ­ bankowi ,,Aval".

zostala wykonana metodą

go rozkopywać, to ukazaly się interesu-

W sierpniu 2005 r. Grupa Finansowa

jące rzeczy. Budowlańcy natrafili na sie-

,,Raiffeisen" z Austrii przejęla ,,Aval" za

suchego modelowania

dlisko bezdomnych w zasypanym do po-

miliard dolarów i bank otrzymal nazwę

z mieszanki grysu

lowy kazamacie. Wejście bylo tak dobrze

,,Raiffeisen bank Aval".

granitowego z cementem.

zamaskowane, że nawet mnóstwo osób,

Tak oto zamknęlo się kolo historii ­

Calość potem zatonowano

przechodzących obok, nic nie zauważalo.

jako bank austriacki kamienica zaczynala

,,pod marmur".

Dopiero, gdy zaczęto kopać... Ta kryjówka

i, oby dal Bóg, skończyla.

mieścila się w okolicy dzisiejszej restaura-

Gdy się przyjrzymy, to ujrzymy, że

Zamurowany żywcem

cji ,,Corassini".

Józefa przedstawiona jest na tle galązek

Ale na budowlańców czekala też inna

kaliny, a Franko otoczony żolędziami i li-

,,Zamurowaly demony" ­ grzmial jeden

śćmi dębu. Jest to alegoria pierwiastków

niespodzianka. Część kazamat prawie pod

z aktorów w radzieckim filmie z lat 1980.,

męskiego i żeńskiego, w ukraińskiej kul-

sufit byla zasypana różnym śmieciem:

a w 2006 r. te slowa powtórzy operator

TEN SAM DŹWIG

w jednym miejscu byly buteleczki po ra-

turze wyrażanych przez symbole roślinne.

dźwigu, budujący dom na Rynku.

dzieckich wodach kolońskich i plynach po

goleniu ­ setki, jeżeli nie tysiące buteleczek

po popularnych ,,Saszach", ,,Nataszach",

,,Potrójnym" czy ,,Ruskim lesie". Przyczyni-

lo się do tego niejedno pokolenie frankiw-

skim alkoholików, bo za czasów sowieckich

wódka byla droga i trzeba bylo znaleźć jej

tańsze zamienniki.

Kierownik prac kazal to wszystko

wywieźć na śmieci. ,,A można z tego bylo

zrobić muzeum radzieckiego alkoholizmu"

PANORAMA BUDOWY GALERII ,,BASTION"

­ stwierdza teraz i wzdycha.