12

nr 14 (474) 29.07. ­ 28.08.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Ostrowsko upamiętnia Stefana Banacha ­

80 lat po śmierci uczonego

31 sierpnia, w 80.

rocznicę śmierci jednego

z najwybitniejszych

polskich matematyków

XX wieku Stefana

Banacha w Ostrowsku

zostanie odslonięte jego

popiersie. Inicjatorem

przedsięwzięcia jest

lokalne Stowarzyszenie

,,Ostrowsko ­ Dziedzictwo

i Przyszlość", które od

lat dokumentuje ślady

obecności profesora

w regionie i promuje jego

GMACH UNIWERSYTETU WE LWOWIE

sylwetkę wśród mlodszych

pokoleń.

TEKST I ZDJĘCIA

ANNA GORDIJEWSKA

C

hoć życie i kariera Ste-

fana Banacha toczyly się

glównie w Krakowie i we

Lwowie, niewielu wie, że jego

biografia nierozerwalnie wią-

że się z Podhalem, a konkretnie

z Ostrowskiem, skąd pochodzil

jego ojciec, Stefan Greczek. Sam

uczony w mlodości regularnie

odwiedzal Ostrowsko w czasie

wakacji, spędzając letnie mie-

POCZTÓWKA. DAWNY PLAC FREDRY WE LWOWIE. (PO PRAWEJ

STEFAN BANACH

siące u rodziny ojca. Wspo-

STRONIE) W TYM BUDYNKU ZNAJDOWALA SIĘ KAWIARNIA SZKOCKA

mnienia z tych lat pozostaly

z Borównej kolo Lipnicy

w jego pamięci na zawsze.

wychowywali go Franciszka

Szenderewiczowi, nauczycie-

Dziś dom należy do prof. Mo-

Ostrowsko to niewielka, ma-

i Pawel Plowa. Mimo odleglo-

lowi i pierwszemu prezesowi

niki Waksmundzkiej-Hajnos,

Murowanej oraz Stefana

ści, ojciec utrzymywal kontakt

lowniczo polożona wieś w po-

Stowarzyszenia którego dzielo

siostrzenicy Banacha, która

Greczka, rodowitego

z synem, a w latach 30. powrócil

ludniowej Polsce, w wojewódz-

dziś kontynuują jego następcy.

wspiera dzialania Stowarzy-

mieszkańca Ostrowska

twie malopolskim, w gminie

do Ostrowska, gdzie wybudowal

Do dzialań aktywnie wlączy-

szenia. ­ To nasz dobry duch ­

nad Dunajcem. Ze

rodzinny dom.

Nowy Targ, nad rzeką Dunajec,

li się nauczyciele, mieszkańcy

mówią organizatorzy. ­ Bez niej

względu na slużbę

na pograniczu Podhala i Spisza.

Stefan Banach uczęszczal

i pasjonaci historii.

ten projekt nie mialby duszy.

do IV Gimnazjum im. Henryka

Otoczona górami i lasami, za-

­ Chcemy, by nazwisko Ba-

­ Zależy nam na tym, by te-

wojskową w armii

chowala tradycyjny charakter.

Sienkiewicza w Krakowie. Od

nacha bylo na trwale wpisane

mat Banacha wybrzmial także

austro-węgierskiej,

najmlodszych lat wyróżnial się

w krajobraz Ostrowska ­ pod-

poza granicami regionu ­ mówi

ojciec nie mógl poślubić

To będzie historyczny

nieprzeciętnym talentem mate-

kreśla Henryk Koziel. ­ Nie

Tadeusz Lewicki. ­ Jego grób

matki dziecka, ale

moment dla naszej wsi

matycznym, lecz jego edukacja

chodzi tylko o pomnik. Chodzi

znajduje się we Lwowie, więc

zobowiązal się wspierać

nie miala typowego przebiegu.

o pamięć, dumę i inspirację. Bo

postanowiliśmy naglośnić ten

­ mówi Jacek Baca,

syna finansowo

Wiedzę zdobywal w dużej mie-

choć byl naukowcem świato-

temat w Nowym Kurierze Ga-

prezes Stowarzyszenia.

rze samodzielnie. Dzięki tlu-

wego formatu, jego korzenie są

licyjskim. Ta inicjatywa wy-

i wychowawczo.

­ Od lat pracujemy

maczowi i fotografowi Juliu-

wlaśnie tutaj, w naszej malej

szla od ludzi z Ostrowska i jest

Wczesne dzieciństwo

nad przywróceniem

szowi Mienowi opanowal język

wsi.

świetnym przykladem lokalnego

Stefan Banach spędzil

pamięci o Banachu

francuski, co umożliwilo mu

­ To byl dom Stefana Grecz-

zaangażowania.

w Ostrowsku, pod

i jego związkach

dostęp do światowej literatury

ka ­ ojca profesora ­ zbudowa-

opieką babki Antoniny

Stefan Banach urodzil

naukowej.

ny okolo 1934 roku ­ opowiada

z Ostrowskiem.

Greczek.

się 30 marca 1892

W 1910 roku zdal matu-

Tadeusz Twaróg, sąsiad. ­ Przez

Uważamy, że ta

rę i rozpocząl studia na Poli-

dlugi czas nikt nie lączyl tego

roku w Krakowie jako

postać zasluguje

Następnie trafil do rodziny

technice Lwowskiej. I wojna

miejsca z Banachem. Dopiero

nieślubne dziecko

na trwale miejsce

Plowych w Krakowie, gdzie ra-

światowa przerwala jego na-

artykul w jednym z czasopism

Katarzyny Banach

w naszej przestrzeni

ukę, jednak Banach, ze wzglę-

zem z sierotą Marią Puchalską

otworzyl nam oczy.

i świadomości. - Chcemy,

du na wadę wzroku, nie zostal

aby pamięć o Banachu

wcielony do armii. Pracowal

w księgarni, udzielal korepety-

byla żywa, aby

cji, uczęszczal na wyklady Uni-

inspirowala mlodych

wersytetu Jagiellońskiego.

ludzi, aby pokazywala, że

z malej wsi można dojść

Punktem zwrotnym

do wielkości na światową

w jego życiu bylo

skalę ­ dodaje.

przypadkowe spotkanie

w 1916 roku na

­ Stowarzyszenie nie ogra-

krakowskich Plantach

nicza się jedynie do odslonięcia

z matematykiem

pomnika. ­ Docelowo chcemy

Hugonem Steinhausem,

także, by rondo i ulica nosily jego

który uslyszal

imię ­ zapowiada Baca. ­ W mar-

cu zorganizowaliśmy konkurs

rozmowę Banacha

historyczno-matematyczny dla

i Ottona Nikodyma

uczniów szkól podstawowych.

o matematyce.

Edukacja i pamięć to nasze glów-

Steinhaus

ne cele ­ podsumowuje.

zainteresowal się

Pomysl upamiętnienia na-

mlodymi entuzjastami,

rodzil się dzięki lokalnym spo-

lecznikom, w tym śp. Janowi

DOM W OSTROWSKU POSTAWIONY PRZEZ OJCA BANACHA, STEFANA GRECZKA