14

nr 14 (474) 29.07. ­ 28.08.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Wspomnień czar

W 135. rocznicę urodzin Adama Soltysa

Czwartego lipca br.

minęla 135. rocznica

urodzin Adama

Soltysa ­ wybitnego

kompozytora, dyrygenta,

muzykologa, pedagoga,

animatora lwowskiego

życia muzycznego oraz

wyjątkowej dobroci

i szlachetności czlowieka.

MARIA EWA SOLTYS

TEKST

ARCHIWUM AUTORKI

ZDJĘCIA

O

ADAM SOLTYS ORAZ WICEREKTOR KONSERWATORIUM

d kiedy siebie pamiętam ­

LWOWSKIEGO ARSENIJ KOTLAREWSKI (POCZ. LAT 50. XX W.)

w centrum mojego świata,

niejako dziecięcego mi-

przytaczając  wypowiedzia-

zainteresowań Adama Solty-

krokosmosu byl Ojciec ­ dobry,

ne niegdyś slowa nauczycie-

sa! (...) W owych latach zrodzi-

niezmiennie lagodny, czuly,

la: ,,Mialem takiego a takiego

lo się we mnie poczucie klasy,

o mądrych blękitnych oczach

studenta, który wciąż powracal

szkoly, duma z bycia czlonkiem

i wyjątkowym uśmiechu. By-

do ukończonego i zaakcepto-

spoleczności uczniów Adama

lam taką ,,przylepką", stale wy-

wanego już dziela i wciąż jesz-

Soltysa. Tak, to byla spolecz-

czekującą na czas, który Tatuś

cze coś poprawial i udoskona-

ność, mimo że uczyliśmy się

będzie mógl poświęcić wylącz-

lal; mówilem mu więc, że jest

w różnym czasie. Profesor sta-

nie mnie. Oto jedno z najwcze-

dobrze i że już dość tego popra-

le opowiadal swoim mlodszym

śniejszych moich wspomnień

wiania. A student ów odpowia-

uczniom o ich starszych kole-

(moglam mieć okolo 4 latek):

dal: A proszę teraz posluchać,

gach, byl z nich dumny, uczyl

stoję przy furtce na granicy na-

nieprawdaż, iż jest lepiej? ­

odwolując się do ich doświad-

szej posesji i ulicy, oczekując na

I rzeczywiście, bylo lepiej". Tych

czeń. Mial kontakty ze swy-

powrót z pracy ukochanego Ta-

slów i tego w jaki sposób zosta-

mi uczniami przez wiele lat po

tusia. Nagle na zakręcie (w od-

ly wypowiedziane wystarcza-

ukończeniu uczelni. Niemalże

ADAM SOLTYS Z CÓRECZKĄ MARYLKĄ W OGRODZIE

leglości 70­80 m) dostrzegam

lo, aby zrozumieć, jak poważną,

do chwili ukończenia studiów

Jego postać; puszczam się więc

skrupulatną, a nawet żmudną

doktoranckich w Leningradzie,

pędem na spotkanie, wpada-

zapadającego zmroku wszyst-

wyraźnie uświadamiam sobie,

winna być praca zawodowego

jeszcze na krótko przed śmiercią

jąc za moment w rozwarte ra-

ko wokól stawalo się jakby ma-

że los obdarzyl mnie autentycz-

kompozytora. Praca wykony-

Adama Soltysa pokazywalem

miona Ojca. Odczucie rado-

giczne ­ kontury starych mebli,

nym szczęściem kontaktu z czlo-

wana z szacunkiem do Muzyki

Mu swoje nowe utwory, dzie-

ści, chwili szczęścia bylo tak

przyciszony, o przyjemnej bar-

wiekiem, którego cechy ducho-

i do Ludzi, do których zwracamy

lilem się planami i pomyslami

intensywne, że wciąż mam

wie glos Ojca, zarysy drzew za

we, moralne i zawodowe staly

się poprzez swoją Muzykę".

nowych prac". Zacytowalam ten

przed oczyma tę chwilę. A jak

oknem...

się bezpiecznym drogowska-

Na lekcjach Adama Solty-

obszerny fragment wspomnień

interesujące rozmowy prowa-

Śmierć Ojca (w 1968 r.) byla

zem calego mojego życia (...)".

sa nie zawsze jednak królowa-

Macijewskiego, ponieważ ze

dziliśmy ­ jako wytrawny pe-

dla mnie ­ jedenastoletniej

W innym miejscu wspomnień

la powaga, na co wskazuje na-

szczególną  pieczolowitością

dagog, Ojciec potrafil zawsze

wtedy dziewczynki ­ ogromną

Laszenko zauważa: ,,W klasie

stępujący fragment wspomnień

dotyka wielu stron osobowości

zahaczyć o temat, który z miej-

traumą...

profesora Adama Soltysa zdo-

kompozytora Laszenki: ,,Cza-

mojego Ojca. W tym kontekście

sca mnie porywal, angażowal

Po kilkunastu latach (by-

bywalem nie tylko umiejętno-

sami Profesor opowiadal ko-

dodam jeszcze, że z uczniów

moją dziecięcą wyobraźnię.

lam już po studiach), dość nie-

ści zawodowe, ale uczylem się

miczne sytuacje z życia arty-

mojego Ojca, czy nie najczęściej

Początkowo byly to opowieści

spodzianie zapragnęlam nie-

sztuki życia (...). Przypominam

stów i orkiestrantów. W takich

bywal w naszym domu kompo-

o zabawkach, którymi w daw-

jako ożywić postać mojego

sobie, że kiedyś, jeszcze w po-

chwilach nagle stawal się jakby

zytor Hennadij Laszenko. Cza-

nych czasach bawily się dzieci

Taty poprzez zebranie wspo-

czątkach mojej nauki u Profeso-

znów mlody. Subtelny dowcip

sem przychodzil sam, czasem

lub popularnych onegdaj grach

mnień osób, z którymi Ojciec

ra, Adam Soltys zaproponowal

mego nauczyciela kryl w sobie

z córeczką Marynką, niekiedy

i zabawach, czy przeżytych

utrzymywal kontakty ­ przede

mi wprowadzić zmianę w jed-

tyle milości do życia i ludzi, że

dolączala również jego malżon-

w dzieciństwie przygodach.

wszystkim uczniów i przyja-

nym z fragmentów, przyniesio-

serce ogarniala niewypowie-

ka, zwlaszcza na uroczystości

Później wspomnienia z podró-

ciól. Po trosze kierowala może

nego na lekcję utworu. Dość lek-

dziana radość i pragnienie pra-

rodzinne. Cenną pamiątką ta-

ży, zaznajamianie mnie z tre-

mną chęć spojrzenia na Jego

komyślnie odnióslszy się do

cy ze zdwojoną energią (...)".

kich odwiedzin są liczne zdję-

ścią najwybitniejszych oper,

osobę niejako z zewnątrz, zmie-

zadania, zaproponowalem od

Ihor Macijewski odnoto-

cia, które robil nam pan Laszen-

sluchanie muzyki z plyt wi-

rzenie się z rzeczywistością

razu inną wersję wspomniane-

wuje natomiast, że ,,Calą swo-

ko. Ze szczególną wdzięcznością

nylowych, rozmowy o muzyce

w doroslości. Oczywiście nie

go fragmentu sądząc, że zadanie

ją osobowością, swoim życiem,

wspominam fakt, iż to wlaśnie

(na dostępnym dla mnie wtedy

bylo to wcale takie proste zada-

wykonalem. Profesora nie tylko

każdym gestem, spojrzeniem,

zaprzyjaźniony z Tatą uczeń La-

poziomie). Czasem wspominal

nie ­ na niektóre wspomnienia

nie zadowolil taki stosunek do

delikatnością i życzliwością

szenko towarzyszyl nam w po-

zabawne zdarzenia przeży-

musialam czekać nawet po kil-

pracy, ale wręcz oburzyl. I zaraz

wypowiedzi, calą swą aurą

dróży do sanatorium w Odessie,

te osobiście lub opowiedzia-

ka lat! Zwlaszcza, że sporo osób

potem wytlumaczyl mi, że kom-

świetlaną Profesor uczyl sza-

kiedy to stan Ojca byl naprawdę

ne przez innych. Mial wprost

dawno wyjechalo ze Lwowa.

pozycję traktować należy bar-

cunku i milości bliźniego, sza-

poważny. I już tam na miejscu

wyjątkowy dar opowieści, no

Ale w końcu dopięlam swego

dzo poważnie i odpowiedzial-

cunku do pracy, do muzyki.

pomógl Matce zalatwić wiele

różnych formalności (nb. Ojciec

i cudowne poczucie humoru.

i naprawdę bylo warto! To nie-

nie, że nie każde pierwsze lepsze

Szacunek i milość... Sądzę że

zostal wtedy w sanatorium na

W latach późniejszych (gdy już

samowite ­ z tych wspomnień

rozwiązanie zadania może być

każdy, kogo los obdarzyl szczę-

cale lato, a my z Mamą przyjeż-

chodzilam do szkoly) Ojciec

wylonila się postać Ojca taka,

ostateczne, że każdy utwór wy-

ściem zetknięcia się z Adamem

dżalyśmy w odwiedziny co naj-

dbal o to, bym zawsze miala

jaką zapamiętalam. A więc

maga rzetelnej selekcji materia-

Soltysem, uksztaltowanie tych

mniej trzy razy w miesiącu).

pod ręką wartościową lekturę,

wcale nie idealizowalam...

lu i środków muzycznych, jak

uczuć w swym sercu zawdzię-

Do bylych uczniów, którzy

np. trylogię Henryka Sienkie-

Z  zebranych  wspomnień

również dużego nakladu pracy

cza wlaśnie Jemu (...). Niezwykla

odwiedzali Ojca w miarę syste-

wicza (w przedwojennym wy-

dowiedzialam się m.in., jak

duchowej. Od tej chwili, pracu-

delikatność, takt, autentyczna

matycznie, należal również An-

daniu dla mlodzieży) przeczy-

ogromny wplyw mial mój Oj-

jąc nad jakimś dzielem przy-

kultura prawdziwego inteli-

drzej Nikodemowicz, prywatnie

talam chyba w trzeciej klasie

ciec nie tylko na ksztaltowanie

spieszam powoli, by osiągnąć

genta, a przede wszystkim Jego

mój Chrzestny. W tym kontek-

podstawówki, podobnie zresztą

przyszlych  artystów-muzy-

najwyższą, dostępną mi w da-

umiejętność oceny i odnajdy-

ście wart zacytowania jest na-

jak i ,,Krzyżaków". Ze szczegól-

ków, ale również na ich wy-

nej fazie twórczej, doskonalość".

wania w pracy studenta tego co

stępujący fragment wspomnień

nym rozrzewnieniem wspomi-

bory życiowe i wypracowanie

Wyjątkową wprost u mego Ojca

naprawdę dobre i wartościowe,

profesora Nikodemowicza, za-

nam chwile, gdy po tradycyj-

odpowiedniej hierarchii war-

umiejętność zachęty uczniów

umiejętność wyczucia i rozwi-

warty w artykule, opubliko-

nie smacznym obiedzie (matka

tości. Oto fragment wspomnień

do udoskonalania, do pracy

jania indywidualności ucznia,

wanym w RM jeszcze w 1968 r:

byla mistrzynią sztuki kuli-

Hennadija Laszenki (znane-

z wiarą we wlasne sily odnoto-

liczenia się z nią ­ wszyst-

,,Potrafil stworzyć tak cudowną

narnej), siadaliśmy na malej so-

go kompozytora ukraińskie-

wuje również inny uczeń ­ Ihor

ko to czynilo cuda (...). A ileż

artystyczną aurę, że już przez

fie w salonie i Tatuś snul jakąś

go, muzykologa i pedagoga):

Macijewski, (znany kompozy-

dawala studentom szerokość

to wywieral ogromny wplyw.

opowieść. W scenerii powoli

,,Z perspektywy przeżytych lat

tor, etnomuzykolog i pedagog),

horyzontów i artystycznych