25

nr 14 (474) 29.07. ­ 28.08.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

,,ABC",  ,,Zakopane  i  tatry"

książki ze spisu lektur szkol-

to dziwne stworzenie, które pla-

i ,,Mlodym taterniku".

nych i wprowadzil zakaz wzno-

cze gdy rozpacza i placze gdy się

Tutaj też poznal śpiewacz-

wień jego utworów.

cieszy". I serwowal wiele in-

kę operową, Janinę Gluzińską,

Powojenna dzialalność pi-

nych spostrzeżeń, które nie ko-

córkę Antoniego Gluzińskiego,

sarska Makuszyńskiego ogra-

niecznie powinny się kobietom

profesora medycyny Uniwer-

niczala się do sporadycznych

podobać.

sytetu we Lwowie, który w Za-

felietonów, za które co praw-

Makuszyński  mial  ro-

kopanem mial willę ,,Ustronie"

da dostawal pieniądze, ale tak

mantyczną duszę, zakochaną

przy ulicy Sienkiewicza.

niewielkie, że nie byly w stanie

w kobietach i zafascynowaną

W sierpniu 1927 roku Ma-

zmienić zlej sytuacji material-

ich pięknem. Byla to jednak fa-

kuszyński ożenil się z Jani-

nej. Często otrzymywal pomoc

scynacja czysta i bezgrzeszna.

ną i zamieszkali w ,,Ustroniu",

od czytelników, którzy przy-

Ta prawdziwa milość zarezer-

willi która stala się miejscem

nosili Makuszyńskim jajka, ser,

wowana byla tylko dla żony.

akcji książki ,,Panna z mokrą

mleko, maslo.

Fascynacja pięknem i do-

glową".

Pani Janina Makuszyńska,

brem, pojawiala we wszystkich

Makuszyński od dawna byl

która wcześniej byla świet-

utworach Makuszyńskiego. Je-

zapalonym brydżystą. Jeszcze

nie zapowiadającą się śpie-

śli pojawialo się tam również

we Lwowie spotykal się z kole-

waczką operową, po zapaleniu

zlo, to tylko po to aby zostać na

gami w kawiarni hotelu George,

strun glosowych i utracie glo-

końcu zwyciężone przez dobro.

gdzie godzinami grali w karty.

su, udzielala lekcji gry na pia-

Życie z fantazją i rozma-

W zakopiańskich felieto-

ninie zarabiając w ten sposób

chem Makuszyński żegna wraz

nach wspominal Makuszyński,

na utrzymanie.

z wybuchem II wojny światowej.

że czasem w restauracji u Kar-

Z pomocą przychodzila sio-

W roku 1939 zbombardowa-

powicza lub Trzaski siedzieli

strzenica  Makuszyńskiego,

ne zostaje warszawskie miesz-

trzy dni i trzy noce.

która dzięki mężowi farmaceu-

kanie pisarza. Bezpowrotnie

W swoich ,,Listach z Zako-

cie zdobywala leki cukrzyco-

przepada większość rękopisów

panego", w okresie między-

we dla wuja. Po śmierci Maku-

i książek przygotowanych do

wojennym,  publikowanych

szyńskiego, pani Janina popadla

druku. Między innymi dalsza

w ,,Rzeczpospolitej", pisal tak

w prawdziwą biedę. Nie pozwa-

część przygód rezolutnego gim-

o Zakopanem: ,,Wieś na wiel-

lala jednak zapomnieć o swoim

nazjalisty  pt. ,,Drugie waka-

kiej drodze od Trzaski do Kar-

utalentowanym mężu. To dzięki

cje Szatana". Calą wojnę spę-

powicza", albo: ,,Urok pobytu

jej testamentowi powstalo mu-

dzil w Warszawie. Publikowal

w Zakopanem na tym polega,

zeum Makuszyńskiego w zako-

w prasie powstańczej. Po upad-

że chodzi się tam zawsze pod

piańskiej ,,Opolance".

ku powstania wywieziono go do

górę. Niewiele miast na świecie

Makuszyński do końca życia

obozu w Pruszkowie. Stamtąd

posiada zaletę tak charaktery-

wyrażal swój żal za utraconymi

trafil do Krakowa a od listopa-

styczną", lub: ,,Z lewej Giewont,

Kresami i ukochanym Lwo-

da 1944 zamieszkal już na stale

z prawej Gubalówka, a w środku

wem. Podobno od powojennej,

w Zakopanem. Jego książki zo-

deszcz...". Miejscowi górale wy-

komunistycznej wladzy dostal

staly objęte zakazem wydawa-

baczali mu te uszczypliwości

nawet propozycję napisania

nia. Jedyną powojenną pozy-

i kochali jak swojego.

kolejnych książek, pod warun-

cją autorstwa Makuszyńskiego

Rafal Malczewski, syn Jacka,

kiem, że bohaterowie będą osa-

byly ,,Listy z tamtego świata",

GRÓB KORNELA MAKUSZYŃSKIEGO

malarz i pisarz w opublikowanej

dzeni w nowej rzeczywistości.

tylko dlatego, że wydawnictwo,

w książce ,,Pępek świata. Wspo-

Makuszyński mial odpisać, że

Rumuńskiej (1924) i Orderem

Te dzialania zaprzeczaly opinii

które ją wydrukowalo bylo jesz-

mnienia z Zakopanego", tak opi-

dziękuje za propozycję, ale nie

Korony Wloskiej (1930).

jakoby Makuszyński nie lubil

cze w prywatnych rękach.

suje zakopiańskie dzieje znane-

może z niej skorzystać, bowiem

Z inicjatywy Kornela Ma-

dzieci.

Makuszyński zakazany

go już wówczas autora literatury

nie zna tej rzeczywistości. On

kuszyńskiego na stokach Gu-

Sam Makuszyński nie prze-

Anna Kula, przewodnik po

dziecięcej i mlodzieżowej: ,,Sta-

jest z Kresów i zna jedynie tam-

balówki powstalo sanatorium

padal za jazdą na nartach czy też

zakopiańskim muzeum tlu-

tą rzeczywistość.

lym i wspanialym bywalcem

dla mlodzieży. Zorganizowa-

wysokogórskimi wyprawami.

maczy, dlaczego książki Ma-

byl Kornel Makuszyński. Jeżeli

Anna Kula namawia czy-

na przez niego zbiórka pienię-

Jeśli już byl zmuszony zalożyć

kuszyńskiego znalazly się na

telników  zainteresowanych

brydż i koniak zwolnily go od

dzy w roku 1924, pozwolila na

narty, to zostawal z tylu, ręko-

cenzurowanym: ­ To jest histo-

pracy, przechadzal się w splen-

lwowskimi sentymentami au-

zakup ponad tysiąca par nart

ma obsypywal siebie śniegiem

ria z gatunku naszych wojenek

tora popularnych książek: ­

dorze po Krupówkach i klanial

dla biednych dzieci góralskich.

aby później znajomym opowia-

polsko-polskich. Kornel Maku-

Koniecznie należy sięgnąć po

z umiejętnością podkomorzego,

Warunkiem ich otrzymania

dać jak szaleńczo szusowal po

szyński w roku 1936 zostal po-

,,Listy ze Lwowa", w których

polączoną z kunsztem ochmi-

byly dobre wyniki w nauce. Je-

stoku.

wolany we Lwowie na honoro-

Makuszyński opisuje ludzi,

strza wlasnego dworu. Możnym

śli w następnym roku te wyni-

Podejrzewano Makuszyń-

wego czlonka Polskiej Akademii

miejskie zaulki, lwowskie tram-

slal pocalunki poprzez jezdnię

ki ulegaly pogorszeniu, dziec-

skiego, że nie tylko nie lubil

Literatury w miejsce Wincente-

waje, teatry. Wszystko opa-

wraz z czolobitnym poklonem

ko musialo narty zwrócić. To

dzieci, ale też kobiet. Anna Kula

go Rzymowskiego, który zostal

trzone jest opisem detali, które

i omalże nie z oblapianiem za

byl prosty, ale skuteczny zabieg

z zakopiańskiego muzeum za-

zmuszony do zlożenia rezygna-

pozwalają zamknąć oczy i wy-

nogi, pokurczom i golocie takie

Makuszyńskiego aby miejsco-

przecza tym pomówieniom:

cji w atmosferze skandalu, posą-

obrazić sobie opisywane miej-

sobie od niechcenia machnię-

we dzieciaki rozwijaly natural-

- Makuszyński uwielbial być

dzony o plagiat. Makuszyński,

sca. W książkach Makuszyń-

cie ręką lub jednym okiem. Byl

ne tutaj umiejętności sportowe

w towarzystwie kobiet. To bylo

któremu zaproponowano wla-

skiego Lwów powraca często.

ulubieńcem karciarzy, choć nie

oraz dbaly o rozwój intelektu-

dziwne, bowiem w książkach

śnie zwolnione miejsce nie mógl

Czasem nienazwany, ale tak pe-

lubil przegrywać, Karpowicza

alny. Dzielem Makuszyńskie-

stosowal przeróżne uszczypli-

odmówić honorowego czlonko-

len tego niepowtarzalnego kli-

i salonów, jeżeli można tak na-

go bylo stworzenie ,,Memorialu

wości pod ich adresem. Tak jak

stwa. Natomiast Rzymowski po

matu straconego miasta. Można

zwać zatloczone pokoiki na-

o puchar ,,Koziolka Matolka".

w książce o ,,Duchach, kobie-

wojnie zostal ministrem kultu-

powiedzieć, że Makuszyński do

szych pensjonatów i hoteli. Kie-

Uczestniczyli w nim późniejsi

tach i diablach", gdzie pisal, że:

ry i sztuki. W ramach zemsty

końca życia jedną nogą pozostal

dy wreszcie powstal oficjalnie

mistrzowie, tacy jak Bronislaw

,,kobiety potrafią chorować 13

na Makuszyńskim wycofal jego

we Lwowie.

Klub Brydżowy, Kornel osiadl

Czech czy Stanislaw Marusarz.

miesięcy w roku" albo: ,,Kobieta

Mariusz Urbanek, autor je-

w nim na stale z malą przerwą

dynej, pelnej biografii uwiel-

na sen i inne drobne czynności".

bianego autora, w książce ,,Ma-

Wbrew tym obiegowym opi-

kuszyński ­ o jednym takim,

niom życie Makuszyńskiego

któremu ukradziono slońce",

nie bylo tak beztroskie. Wy-

pisze tak: ­ ,,Chowano Maku-

pelniala je praca pisarska oraz

szyńskiego w poniedzialek, 3

dzialalność  spoleczna.  Jego

sierpnia. (1953 r. przyp. aut).

dzialania w wolnej Polsce zo-

Zakopane tego dnia nie pra-

staly docenione wieloma tytu-

cowalo. Na Krupówkach po-

lami i odznaczeniami:

zamykano stragany i sklepy,

W 1926 roku Kornel Maku-

opustoszaly kawiarnie i biu-

szyński otrzymal państwową

ra, w kondukcie za trumną szlo

nagrodę literacką za poemat

kilka tysięcy ludzi. Górale to-

,,Pieśń o Ojczyźnie", a także

warzyszyli swojemu pisarzo-

Zloty Wawrzyn Akademicki

wi w ostatniej drodze. Nie bylo

oraz czlonkostwo Polskiej Aka-

tylko oficjalnych delegacji mi-

demii Literatury. Udekorowa-

nisterstwa kultury i związku

ny zostal Krzyżem Oficerskim

literatów. Wladze rządzonej

(1925) i Komandorskim (1938)

przez Boleslawa Bieruta ludo-

Orderu Odrodzenia Polski, Or-

wej Polski nie chcialy o Kornelu

derem Francuskiej Legii Hono-

Makuszyńskim pamiętać".

rowej (1926), Orderem Korony

W TOWARZYSTWIE. ZAKOPANE, RESTAURACJA