9

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

Równe dziś: życie w cieniu wojny

i w świetle wspólnej historii

Z JAROSLAWEM

KOWALCZUKIEM,

prezesem Centrum

Kulturalno-Edukacyjnego

im. Tomasza Oskara

Sosnowskiego w Równem

rozmawial

EUGENIUSZ SALO.

Może na początek opowie Pan,

jak minęla ostatnia noc w Rów-

nem? Czy bylo spokojnie?

Dzięki Bogu, dzisiejsza noc byla

spokojna. Od okolo dwóch tygodni

w Równem panuje spokój. Czasem

pojawiają się alarmy, ale to już nie są

takie przeżycia jak wcześniej. Teraz

jest znacznie lepiej.

Jak wojna wplywa na codzien-

ne życie mieszkańców Równe-

go? Czy wciąż ją odczuwacie?

W jaki sposób?

Jak dziś wygląda rozmowa na

w Równem. Jak wygląda dzia-

ten temat? Jak to odczuwacie

lalność Centrum?

Odczuwamy, bo wojna jest w naszym

lokalnie?

kraju, więc to się czuje. Na szczęście

Jednym z naszych priorytetów jest

nie ma już u nas bombardowań, ale

To bardzo trudny temat dla obu na-

ochrona polskich nekropolii na Wo-

JAROSLAW KOWALCZUK

niemal codziennie odbywają się po-

rodów. Uważam, że Polacy i Ukraiń-

lyniu. Udalo się nam już odnowić

grzeby naszych obywateli, ukraiń-

cy muszą być razem, bez tego nie ma

wiele miejsc m.in. w Równem posta-

gronu odbiorców na Ukrainie

skich żolnierzy, którzy oddali życie

a także kapelan Wolyńskiego Rajdu

przyszlości ani w Polsce, ani w Ukra-

wiliśmy krzyże i pomniki z napisem:

i w Polsce?

za Ukrainę. To przynosi ogromny

Motocyklowego.

inie. Trzeba pamiętać o tych tragicz-

,,Nieznany żolnierz Wojska Polskiego

smutek. Nie ma miejsca na radość.

Historia relacji polsko-ukraińskich

To mala wieś, która zostala calko-

nych wydarzeniach, ale zostawić ich

1920 r.". Odnowiliśmy także kwa-

Zauważylem też, że przyjechalo do

byla trudna, ale chcemy promować te

wicie zniszczona. Znajduje się tam

ocenę historykom. Z tego, co wiemy,

tery wojskowe i tablice w Klewa-

Równego wielu nowych ludzi, są to

momenty wspólpracy, które byly ko-

symboliczna, dwujęzyczna tablica

wladze ukraińskie wyrazily zgodę

niu, Ostrogu, Zdolbunowie i innych

uchodźcy ze wschodniej Ukrainy.

rzystne dla obu narodów. Przykladem

z napisem: ,,Tu spoczywają czlonko-

na prowadzenie ekshumacji. Robimy

miejscach. Walki z lipca 1920 roku

jest wlaśnie wspólna walka z bolsze-

wie rodzin Wereszczyńskich, Jasiń-

wszystko, by nasze relacje byly co-

pozostawily tu wiele śladów. Dzię-

Choć może w samym Równem

wikami w 1920 roku. Wtedy udalo się

skich i Krasickich. Zginęli śmiercią

raz bliższe, bo dziś walczymy razem,

ki wsparciu polskich instytucji,

jest troszeczkę spokojniej, na-

odbudować państwo polskie, Ukra-

tragiczną 3 lipca 1943 r." Podczas

a po wojnie to będzie nasza wspólna

zwlaszcza Ministerstwa Spraw Za-

tomiast na Wolyniu czy w Luc-

ina niestety nie zdolala. Ale żolnierze

uroczystości wspólnie się modlono

historia. Szczególnie Wolyń ­ re-

granicznych RP, możemy kontynu-

ku alarmy i ostrzaly są częściej.

Józefa Pilsudskiego i atamana Symo-

i podkreślano konieczność pamięci,

gion, w którym od zawsze żyją Pola-

ować tę pracę.

Tak, w Lucku jest obecnie więcej za-

na Petlury walczyli razem. Dziś sy-

z mocnym apelem, by taka tragedia

cy, powinien być miejscem wspólnej

Jakie inicjatywy jako Centrum

grożeń. Drony przelatują nad Rów-

tuacja jest podobna. Ukraina walczy

nigdy więcej się nie powtórzyla.

pamięci.

planujecie zrealizować do koń-

nem i lecą dalej, ale nasi żolnierze

z pomocą demokratycznych państw,

Czy w obchodach wzięli udzial

Jak mieszkańcy Równego po-

ca roku?

starają się je zestrzeliwać. Na szczę-

a Polska jest jednym z naszych naj-

także przedstawiciele z Polski?

strzegają temat Wolynia? Co

ście, póki co, w Równem sytuacja jest

większych sojuszników. Jesteśmy

W sierpniu będziemy kontynuować

mówią Pana znajomi Ukraińcy?

stabilna.

bardzo wdzięczni za to wsparcie.

Tak, obecnych bylo wielu gości z Pol-

prace na cmentarzach. We wrześniu

ski m.in. uczestnicy Wolyńskiego

Rzeczywiście, każda ze stron ma

tradycyjnie bierzemy udzial w Na-

Jakie wydarzenia odbyly się

W związku z minioną rocznicą

Rajdu Motocyklowego, przedsta-

swoje podejście ­ polska jedno, ukra-

rodowym Czytaniu. W Dniu Wszyst-

z okazji 105. rocznicy wspól-

tzw. Krwawej Niedzieli 11 lip-

wiciele Konsulatu Rzeczypospoli-

ińska inne. W czasie rocznic poru-

kich Świętych, 1 listopada odwiedza-

nej walki narodów polskiego

ca, czy na Wolyniu odbyly się

tej Polskiej w Lucku oraz Ambasady

szaliśmy ten temat w muzeach, byly

my wszystkie cmentarze, modlimy

i ukraińskiego z bolszewikami

inicjatywy upamiętniające te

RP w Kijowie. Byli również lokalni

dyskusje z udzialem przedstawicieli

się, wspominamy. Potem 11 listopada

w 1920 roku?

tragiczne wydarzenia?

mieszkańcy. Nasi harcerze przygoto-

wladz, historyków, regionalistów.

będą obchody Dnia Niepodleglości

Mimo wojny życie toczy się dalej.

W tym roku uroczystości odbyly się

wali wspólny posilek. Byla to chwila

Nie ma jednej wspólnej narracji, ale

Polski. Na koniec roku, w kościele

W lipcu zawsze organizujemy uro-

w Zielonym Dębie, niewielkiej miej-

refleksji, modlitwy i symbolicznej

wlaśnie dlatego potrzebne są spotka-

św. Jana Pawla II w Równem orga-

czystości przypominające o wspólnej

scowości w obwodzie rówieńskim.

pamięci.

nia i rozmowy. Tu nie chodzi o zemstę,

nizujemy festiwal bożonarodzenio-

walce Polaków i Ukraińców prze-

Mszy świętej przewodniczyl biskup

tylko o prawdę i dialog.

wy. W zeszlym roku wystąpilo ponad

Wolyń to wciąż bardzo trudny

ciwko bolszewikom. W tym roku

Edward Kawa. Koncelebransami byli

50 zespolów. To piękne wydarzenie,

i bolesny temat, zwlaszcza dla

Pan osobiście zajmuje się opie-

obchodziliśmy 105. rocznicę tych

kaplani diecezji luckiej z biskupem

podczas którego śpiewamy kolędy po

dialogu polsko-ukraińskiego.

ką nad polskimi cmentarzami

wydarzeń. Dzięki pomocy Konsu-

Witalijem Skomarowskim na czele,

polsku i ukraińsku.

latu RP w Lucku, który wsparl nas

Gdyby mial Pan jedno życzenie,

finansowo, udalo się nam zorgani-

czego by Pan sobie życzyl?

zować tygodniowy cykl wydarzeń.

Odbywaly się one w miejscach, gdzie

Każdy normalny Polak i każdy nor-

toczyly się walki, w Ostrogu, Zdolbu-

malny Ukrainiec marzy o jednym ­

nowie, Dubnie, Równem, Szpanowie,

o pokoju. Sprawiedliwym pokoju dla

Klewaniu i innych miejscowościach.

Ukrainy. Tego wlaśnie życzę sobie,

Odwiedziliśmy lokalne muzea, przy-

Państwu i wszystkim, którzy będą

pominaliśmy historię. Przyjechali do

nas sluchać i czytać. Trzymajmy się

nas partnerzy z Polski m.in. 21. Pulk

i wierzmy, że pokój nadejdzie.

Ulanów i wspólnie oddaliśmy hold

Dziękuję za rozmowę.

bohaterom.

Najważniejsze przeslanie bylo ta-

Nagranej rozmowy mogą

kie: wróg jest ten sam co 105 lat temu,

Państwo posluchać w pod-

wróg ze wschodu. Wtedy Polska bro-

caście ,,Wojenna codzienność

nila Europy przed tym zagrożeniem,

mieszkańców  Ukrainy"  na

dziś to zadanie w dużej mierze spo-

kanale YouTube Radio Kurier

czywa na Ukrainie.

Galicyjski.

Jakie  przeslanie  chcieli-

ście przekazać poprzez te ob-

ZDJĘCIA CENTRUM KULTURALNO-

chody, zarówno spoleczno-

EDUKACYJNE IM. TOMASZA OSKARA

ści lokalnej, jak i szerszemu

SOSNOWSKIEGO W RÓWNEM