17

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

,,odejście" od Lwowa. Chociaż tak

na jaką uczelnia zostala przeksztal-

dni w charakterze tak zwanych kon-

mogla stać na czele katedry, jeżeli

W tej chwili oczekuję na wydanie

sultantów, a więc wspomagali już

byla na tyle wybitnym naukowcem

mojej książki habilitacyjnej. Ona

naprawdę Lwowa nigdy nie porzuci-

cona zgodnie z radziecką nomenkla-

turą. Takie nazwiska jak chociażby

naukowców radzieckich, wówczas

w swojej dziedzinie. Zupelnie inną

akurat nie będzie dotyczyla Lwowa,

lem i wracam do niego, jestem w nim

tylko tak zwanej operacji polskiej,

caly czas, tematyka lwowska jest mi

Gabriel Sokolnicki, przedwojenny

nawet jeszcze nie ukraińskich, tyl-

historię mieliśmy w przypadku nauk

rektor Politechniki Lwowskiej, jak

ko radzieckich w bieżącym funkcjo-

humanistycznych, chociażby na ów-

a więc lat 1937-1938 na terenie za

bardzo bliska i kontynuuję obecnie

nawet w warunkach wojny bada-

Wilhelm Moser, jak Witold Aulich,

nowaniu. Co jeszcze raz potwierdza

czesnym już Uniwersytecie imienia

Zbruczem, czyli na terenie ówcze-

snego obwodu jeszcze winnickiego,

nia archiwalne tego rodzaju. Będzie

Jan Bagiński, jak jeszcze wielu, wie-

moją tezę, jaką postawilem, że byli po

Iwana Franki, gdzie po śmierci dwóch

przygotowana kolejna publikacja na

lu można by wymieniać dalej. Ostatni

prostu niezbędni dla funkcjonowania

wybitnych prawników Przemyslawa

a od 1937 r. wyodrębnionego obwo-

temat Lwowa, na temat Lwowa po-

tej uczelni, zwlaszcza w drugiej polo-

Dąbkowskiego czy później Juliusza

du kamieniecko-podolskiego. To jest

z nich, profesor Adam Kuryllo, zmarl

na początku lat osiemdziesiątych. I co

wie lat czterdziestych i na początku

Makarewicza, Polaków z przedwo-

podyktowane, można powiedzieć,

wojennego, ale o tym opowiem tro-

jest interesujące, ci ludzie odchodząc

lat pięćdziesiątych, kiedy to tych kil-

jennym ­ podkreślam ­ rodowodem

niepisaną zasadą w polskiej nauce,

szeczkę przy innej okazji.

nie bylo praktycznie wcale.

że habilitacja powinna dotyczyć in-

już na zaslużoną emeryturę, mając

kunastu Polaków w większości stalo

Dziękuję bardzo.

nego tematu niż doktorat, stąd też

w zasadzie osiemdziesiąt, a niekiedy

na czele katedr. Więc widać, że nawet

Czy mogę zapytać o plany

zdecydowalem się na takie chwilo-

nawet dziewięćdziesiąt lat, bardzo

nauka radziecka dopuszczala coś ta-

wydawnicze?

często pracowali do ostatnich swoich

kiego, że osoba narodowości polskiej

we, powiedzmy sobie w cudzyslowie

Dziesięć dni ukraińskich matek i dzieci ze strefy wojennej

,,Pod bezpiecznym

i dziećmi. Ale żeby to też byl dobry czas dla

naszych bliskich ­ opowiedziala Tetiana. ­

niebem" ­ pod takim

nich. Wspólny. Czas wytchnienia, radości,

Dzieci plakaly, że nie zobaczą już taty. Przy-

tytulem na terenie powiatu

zabawy. Więc takie dziesięciodniowe tur-

jechalam tu z synem i córką. Jest nam bar-

lubaczowskiego odbywają

nusy, które się u nas odbywają to jest praca

dzo ciężko. Ostatnio nie mieliśmy kontaktu

się kolejne dziesięciodniowe

z psychologami, ale też odkrywanie Polski,

ze spoleczeństwem. Byliśmy zamknięci

Obozy Wytchnieniowo-

odkrywanie lasu, przygody. Bo chodzi o to,

w sobie. Aż w tym obozie w Polsce nauczyli-

Terapeutyczne dla dzieci

by dobrze spędzili czas.

śmy się na nowo nawiązywać relacje z inny-

i matek z Ukrainy. Są to osoby,

Rocznie staramy się przyjąć okolo

mi ludźmi. Uslyszeliśmy naszych dzieci, bo

które stracily na wojnie

150 osób. W szczytowych momentach to

w domu bardzo malo z nimi rozmawialiśmy.

ojców i mężów. Takie turnusy

bylo nawet 300 osób, które przyjeżdżaly.

One byly ciągle w gadżetach, a my ciągle

powstaly z inicjatywy Marcina

A przyjeżdżaly do nas z różnych miejsc.

pracowaliśmy albo szukaliśmy zaginionych

Piotrowskiego, znanego

Ostanie dwa turnusy, które gościliśmy po

mężów na froncie i dlatego bylo malo czasu

spolecznika z Podkarpacia

17 mam i okolo 50 dzieci przyjechaly do

dla dzieci. Dzięki temu obozowi nauczyli-

oraz przy wsparciu

nas z okolic Dnipra. Z wiosek, z kilku gmin,

śmy się dostrzegać nasze dzieci i widzieć,

dobroczyńców z Polski,

które tam się znajdują. Czyli w bezpośred-

jak rozmawiają z rówieśnikami. Wszyscy

Stanów Zjednoczonych

nim sąsiedztwie dzialań wojennych, gdzie

czuliśmy się tam jak w rodzinie.

i Izraela. Zostaly też podpisane

dla nich ptaki, chodzenie po ląkach, wy-

Tam, w Polsce, nie bylo

umowy z wladzami obwodów

Marcin Piotrowski, zalożyciel Stowa-

Podzielily się swoimi refleksjami rów-

prawa do lasu nie wiedzą za bardzo czym

alarmów lub innych

na Ukrainie, którze opiekują

rzyszenia i Fundacji Humanitarnej Folko-

nież dzieci.

to jest. Pracują, uczą się w szkole na od-

się takimi rodzinami.

wisko w wywiadzie dla Kuriera powiedzial:

­ Podobalo mi się, jak chodziliśmy po

leglość, online. Tutaj mogą pobyć ze sobą,

zagrożeń, nawet nie

linach, a jeszcze zabrali nas do Aquaparku

­ Nasze obozy Wytchnieniowo-Terapeu-

być razem. W tym roku czeka nas jeszcze

chcialo się nosić telefonu

tyczne prowadzimy już od trzech lat. Pozna-

­ powiedziala Nastia z Nikopola.

jeden obóz. Tym razem dla naszych sąsia-

KONSTANTY CZAWAGA

przy sobie ­ zaznaczyla

liśmy w Ukrainie wiele osób, które doznaly

­ A jeszcze urządzaliśmy koncerty ­

dów z Jaworowa, ze Lwowa, z Mościsk.

TEKST

Kateryna Borysowa. ­

strat. Straty najbliższej osoby. Zwykle męża,

dodala Sasza z Dniepra. ­ Znalazlam sobie

Bo wojna niestety dociera w najdalsze

KONSTANTY CZAWAGA

A przede wszystkim liczy

ojca, przyjaciela. I okazalo się, że te osoby

koleżanki Polki. Bawiliśmy się razem, jeź-

zakątki Ukrainy. W najbardziej oddalone

FUNDACJA HUMANITARNA

się bezpieczeństwo dzieci.

bardzo często są pozostawione samym so-

dziliśmy na rowerach.

zakątki Ukrainy. Puka do każdego domu.

FOLKOWISKO

Krajobrazy tam byly

bie. Wspiera je państwo finansowo, ale psy-

Do rozmowy dolączyla Daria Bedalowa

Zagrożenie straty bliskiego jest odczuciem

ZDJĘCIA

z Nikopola, której mąż zginąl na froncie:

chicznie, mentalnie nad stratą nikt z nimi za

codziennym dla setek, tysięcy, milionów

niesamowite, można je

bardzo nie pracowal. Jest taki stereotyp, że

­ Zostalam z trójką dzieci. O wyjeździe

osób mieszkających w Ukrainie. Bo pra-

Tego lata byla to już druga grupa z ob-

bylo podziwiać bez końca.

kobieta, która straci męża powinna być bo-

do Polski dowiedzieliśmy się dzięki naszej

wie każdy ma kogoś bliskiego, kto sluży

wodu dnieprowskiego. Spotkaliśmy się na

Z Polakami latwo bylo

haterką. Powinna pokazywać innym, że jest

radzie powiatowej. Zadzwonil do mnie rad-

w wojsku czy pracuje w miejscach, które

dworcu we Lwowie, gdy kobiety z dziećmi

nawiązać porozumienie.

dumna, dzielna, że nic się nie stalo. A jednak

ny i zaproponowal wyjazd na wypoczynek

są niestety atakowane. Dla ludzi w Pol-

przyjechaly autobusem z Polski i czekaly

Wystarczą dobre chęci, bo

i rehabilitację razem z dziećmi. Jesteśmy

jest to olbrzymia strata. To jest strata części

sce to czasem jest nie do zrozumienia. Ale

na pociąg do miasta Dnipro.

ludzkie serca zawsze są

bardzo zadowolone z tej podróży. Byly-

siebie. I potem jak zaczęliśmy wspólpracę

ważne jest żeby nad tym pracować, żeby

­ Pracuję w miejskim szpitalu w Nikopo-

z izraelską organizacją NATAN zrozumieli-

śmy w Polsce po raz pierwszy. Niesamo-

te traumy nie pozostaly na pokolenia. Bo

lu, w oddziale intensywnej terapii ­ powie-

otwarte. Gdy brakowalo

śmy jak ważne jest zdrowie psychiczne osób,

dziala Aleksandra Gura. ­ Wiem, czym jest

wite wrażenia. Wlaśnie brakowalo nam

jesteśmy świadkami tego, jak II wojna

slów, wspomagaliśmy się

przebywających na terytorium wojny, tych,

takiego ciepla i przytulności, których tam

światowa dotknęla mentalnie nasze po-

wojna. Obecnie towarzyszę dzieciom i mat-

gestami.

doznalyśmy. Żyjemy w mieście, które jest

które przeżyly tak wielką stratę. Zaczęliśmy

kolenie, naszych dziadków, pradziadków,

kom jako pracownik medyczny. To są żony

ostrzeliwane przez Rosjan niemal calą

zbierać jako Folkowisko wlasną kadrę i wraz

którym pięć lat odcisnęlo wielkie piętno

lub wdowy z różnych miejscowości. W ich

Pani Tamara z Dnipra byla z dwoma

ze Stowarzyszeniem SOS Wioski Dziecięce.

dobę. Dlatego ten spokój, ta atmosfera,

rodzinach mężowie albo zginęli, albo zagi-

synami, starszy mial szesnaście, mlodszy

na ich życiu. My byśmy nie chcieli, żeby

To jest taka międzynarodowa organizacja,

nęli bez wieści. Na początku kobiety byly

­ dziesięć lat.

ta gościnność są dla nas niesamowite.

w Ukrainie pozostaly osoby straumatyzo-

która w Polsce bardzo silnie dziala. I z na-

­ Jako kobieta, jako matka i jako wolonta-

Odpoczęlyśmy nie tylko fizycznie, ale też

wane tą wojną, która o wiele glębsze rany

ostrożne, kiedy powiedziano im, że będą

duchowo i moralnie. Marcin Piotrowski to

szymi przyjaciólmi ze Stanów, z Fundacją

z nimi pracować psycholodzy, a dzieci będą

riuszka, która każdego dnia styka się z wia-

zostawia w umyślę, w duszy czlowieka,

niesamowity czlowiek. Powiedzialyśmy

Kościuszkowską. Polączyliśmy sily i posta-

niż na ciele. I nad tym trzeba pracować.

osobno. Na końcu wszystkie kobiety przy-

domościami o śmierci swoich bliskich i przy-

nowiliśmy zaprosić te osoby, które w Ukra-

mu na pożegnanie, że zabieramy ze sobą

znaly, że psycholodzy leczą dusze. Dzieci

jaciól, mialam możliwość się zresetować

Na moje pytanie, jak poznaje te ofiary

inie stracily kogoś bliskiego pod wolne,

byly tam calkowicie bezpieczne. Rozluźnily

­ powiedziala. ­ Przez te dziesięć dni moglam

cząstkę jego serca. To bardzo pozytyw-

wojny, który zaprasza na Obozy Wytchnie-

spokojne, blękitne niebo Polski. Żeby tutaj

się. Byly tak szczęśliwe, że nawet do mam

zrobić sobie pauzę i pobyć przy dzieciach.

na, bardzo jasna osoba. Bardzo otwarta,

niewo-Terapeutyczne Marcin Piotrowski

wśród lasów, pól Kowalówki czy Gorajca

bardzo gościnna. Dzięki takim ludziom

nie podchodzily. W Kowalówce, w ,,Leśnej

Dzięki organizatorom tego obozu wróciliśmy

wyjaśnil:

mialyśmy możliwość trochę odpocząć i się

móc porozmawiać pod opieką psychologów.

­ Poszukujemy rodzin poprzez organi-

Chacie", bylo wspaniale. Las, śpiew ptaków,

jakby do czasu, kiedy Ukraina byla bez woj-

Psycholodzy zajęli się zarówno mamami jak

zresetować.

zacje, z którymi wspólpracujemy. Zwykle

czyste powietrze i spokój. Nie bylo alarmów

ny. Bez dronów, bez wybuchów.

powietrznych, nie slychać bylo wybuchów.

mamy podpisane umowy z wladzami ob-

wodów, one opiekują się rodzinami, które

Marcin Piotrowski zapraszal nas do domu

przeżyly straty, których czasem ojcowie

na kawę. Szlyśmy boso przez rzekę, a wo-

zaginęli bez wieści albo są w dlugoletniej

kól byly krowy, konie i bardzo wiele bocia-

niewoli. Z nimi się kontaktujemy prosząc

nów. Tam są bardzo dobrzy ludzie.

o wytypowanie tych rodzin, które potrze-

Anna Stecenko mieszka w rejonie

bują w tej chwili największego wsparcia

nikopolskim.

psychicznego. I staramy się docierać

­ Póltora roku temu zginąl na froncie mój

tymi kanalami, tymi oficjalnymi, żeby do-

mąż ­ powiedziala kobieta. ­ W Polsce na

wiedzieć się, kto w tej chwili potrzebuje

początku odczuwalam pewne wewnętrzne

najwięcej pomocy. Nie jesteśmy w stanie

napięcie, bo jechalam do obcego kraju z dzie-

pomóc wszystkim. Chcemy pomóc tym

więcioletnim dzieckiem. Na zajęciach z psy-

najbardziej potrzebującym. Miejmy na-

chologami dano nam, kobietom, możliwość

dzieję, że wojna zakończy się jak najszyb-

wygadania się. Wszyscy nas uważnie wyslu-

ciej. Każdy o tym marzy, modli się, mówi

chiwali, dawali rady. Wszystko bylo super!

o tym. Ale nawet jak się zakończy, to stra-

U Tetiany Toloki póltora roku temu

ty, te rany pozostaną na dlugi czasy. Tutaj

mąż zaginąl bez wieści na froncie i odtąd

olbrzymia praca przed wszystkimi nami,

kobieta próbuje odszukać jego ślad.

żeby te rany jak najszybciej zagoić ­ za-

­ To niepewność najbardziej zabija, po-

znaczyl Marcin Piotrowski.

dobnie jak świadomość, że nikt nie szuka