21

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Nazwiska wybitnych Polaków w nazwach ulic lwowskich

W czasach niepodleglej

lwowskiej, czy Wojciecha Ki-

przekazana Muzeum Historycz-

Ukrainy zmieniono

lara przy dawnej ulicy Leona

nemu miasta Lwowa i wlaśnie

Sapiehy. Ale w tym artykule

w niej zostala ulokowana wysta-

nazwy wielu ulic i placów

chcę wrócić do wybitnego pi-

wa starej techniki. W muzeum

lwowskich. Wśród nowych

sarza fantasty Stanislawa Lema

zgromadzono znaczną ilość eks-

nazw znajdujemy też

i do niezwykle fascynującego

ponatów, między innymi: osiem

nazwy ku czci wybitnych

projektu ,,Lem Station" na te-

starych samochodów i wielką

Polaków, związanych

renie dawnej zajezdni tram-

ilość rowerów z różnych okre-

z naszym miastem. Na

wajowej przy skrzyżowaniu

sów i różnych firm, również

ulic Witowskiego, Sacharo-

lwowskich. Jest to najwięk-

przyklad, plac przed

wa, Bohaterów Majdanu i Ne-

szy zbiór rowerów w Ukrainie.

nowym gmachem

czuja-Lewickiego (dawnej Pel-

Rzuca się w oczy też imponują-

Konsulatu Generalnego

czyńska, Wulecka, Kadecka

ca ilość znaków rejestracyjnych

Rzeczypospolitej we

i Lenartowicza).

samochodowych, w większości

Lwowie otrzymal

Otóż pierwsza we Lwowie

amerykańskich. Jest to kolekcja

imię Jacka Kuronia,

zajezdnia tramwaju elektrycz-

pewnego lwowskiego entuzjasty

nego powstala w tym miejscu

starej techniki, którą on przeka-

urodzonego w 1934 roku

FRAGMENT MURALU

w latach 1893­1894 i z cza-

zal na stalą wystawę do muzeum.

we Lwowie, wybitnego

STANISLAWA LEMA

TABLICA PAMIĄTKOWA JACKA

sem zostala rozbudowana na

W muzeum możemy oglądać też

dzialacza polskiej

KURONIA

znacznym terenie wzdluż ulicy

W roku 1900. rozbudowa-

wystawę starych aparatów te-

,,Solidarności",

Wuleckiej, również Kadeckiej.

milośnikiem historii Lwowa,

no elektrownię i zbudowano

lefonicznych i informację o roz-

honorowego obywatela

Teren zostal otoczony ogro-

spotkaliśmy się wlaśnie obok

wzdluż ulicy Kadeckiej po-

woju telefonizacji Lwowa i Ziemi

miasta Lwowa.

dzeniem, zabudowania przez

starej zajezdni tramwajowej,

mieszczenie warsztatu dla re-

Lwowskiej w końcu XIX i na po-

lata nie byly remontowane,

na terenie nowej ,,przestrze-

montu wagonów tramwajo-

czątku XX wieku.

w znacznej mierze stracily swój

ni Lema". Aleksander Aristar-

wych. Projekt hali, elektrowni

Wszystkie inne zabudowa-

TEKST I ZDJĘCIA

wygląd pierwotny. I oto od roku

chow z entuzjazmem opowiadal

i kotlowni wykonal Alfred Ka-

nia dawnej zajezdni tramwajo-

JURIJ SMIRNOW

P

2018, po wycofaniu zajezdni

o swoim muzeum i o historii tego

mieniobrodzki, znany i ceniony

wej zostaly przekazane firmie

lac Jacka Kuronia znajdu-

tramwajowej, powstal ambit-

fantastycznego miejsca (otóż

architekt lwowski. Zwlaszcza

,,Lem Station", która realizuje

je się przy skrzyżowaniu

ny projekt rekonstrukcji calej

okazuje się, że Stanislaw Lem

malowniczo przedstawiają się

niezwykle ambitny projekt re-

ulic Iwana Franki, Swen-

przestrzeni, remontu i kon-

jest tu obecny duchowo calkiem

budowle elektrowni i kotlow-

montu i rekonstrukcji zabu-

cickiego, Parkowej, Rutkowy-

serwacji wszystkich budowli,

nie przypadkowo). Aleksan-

ni, zbudowane z dwubarwnej

dowań, również rewitalizacji

cza i Samczuka. W centrum

który wlaśnie otrzymal nazwę

der Aristarchow powiedzial, że

nieotynkowanej cegly. We-

calej przestrzeni wzdluż ulic

placu 17 czerwca 2018 roku

,,Lem Station". Po likwidacji

,,najstarszą budowlą na tere-

dlug projektu Alfreda Kamie-

Sacharowa i Bohaterów Maj-

ustawiono tablicę pamiątko-

ogrodzenia i uporządkowaniu

nie dawnej zajezdni tramwajów

niobrodzkiego w 1907 roku zo-

danu. W rekonstruowanych

wo-informacyjną  ze  zdję-

terenu zorganizowano fak-

elektrycznych, a obecnie ,,Prze-

stala zbudowana druga hala dla

halach i innych pomieszcze-

ciem Jacka Kuronia i napisem

tycznie nowy wielki plac wśród

strzeni Lema" jest wlaśnie hala,

tramwajów. Trzecią, najwięk-

niach powstaną nowe sale wy-

w językach ukraińskim, an-

starej zabudowy końca XIX ­

w której zlokalizowano mu-

szą, środkową halę zbudowa-

stawowe i koncertowe, biura

gielskim i polskim. Tekst na-

początku XX wieku. Ów plac

zeum starej techniki (inna na-

no dopiero w końcu lat 20. XX

oraz kawiarnie, restauracji itd.

pisu brzmi następująco: ,,Jacek

nazwano ,,Przestrzeń Lema",

zwa ,,Retro-Garaż"). Hala dla 16

wieku, już wedlug projektu Ad-

Rekonstrukcja i przystosowa-

Kuroń (1934­2004). Ten plac

zaś prace remontowo-rekon-

wozów tramwajowych zostala

olfa Kamieniobrodzkiego, syna

nie starej zabudowy w znacz-

zostal nazwany imieniem ho-

strukcyjne są już na ukoń-

zbudowana w pierwszej polowie

Alfreda, również cenionego ar-

nej mierze dobiega końca i na

norowego obywatela miasta

czeniu. Cala uporządkowana

1894 roku i byla wtedy dwa razy

chitekta, absolwenta politech-

przyklad w przytulnej kawiar-

Lwowa Jacka Kuronia ­ lwo-

przestrzeń, wielki plac, staran-

krótsza niż obecnie. W tymże

niki lwowskiej.

ni można już zamówić filiżankę

wianina z pochodzenia, wy-

nie odnowione zabudowania

roku od strony ulicy Wuleckiej

Adolf Kamieniobrodzki za-

kawy i smaczne ciastko wprost

bitnego czlonka polskiej opo-

dawnej zajezdni, elektrow-

zbudowano elektrownię i ko-

projektowal też przy ulicy Ka-

z piekarni, która dziala w jednej

zycji

antykomunistycznej,

ni, warsztatów remontowych

tlownię. Elektrownia skladala

deckiej nowy budynek ad-

z odnowionych budowli. Orga-

z której wyrosla ,,Solidarność",

i budynków administracyj-

się z dwóch agregatów parowo-

m i n i s t r a c y j n o-m i e s z k a l n y

nizatorom jak najbardziej uda-

prawdziwego sprzymierzeńca

nych robią wrażenie swoją es-

-elektrycznych i najpierw prąd

Miejskich Zakladów Elektrycz-

lo się odrodzić w tych roman-

Ukrainy i polsko-ukraińskie-

tetyką i milością do architek-

z tej elektrowni slużyl dla za-

nych (MZE), który oddano do

tycznych zaulkach atmosferę

go porozumienia między ludź-

tury i urbanistyki z początku

silania tylko tramwajów. Nieco

użytku w 1923 roku, zaś w 1937

i ducha starego Lwowa. Roz-

mi i narodami". Przy uroczy-

XX wieku. W jednym z daw-

później w bardzo ograniczonym

roku na rogu ulic Kadeckiej

planowano też caly teren doko-

stości odslonięcia tablicy m.in.

nych hangarów znajduje się

zakresie prąd z tej elektrowni

i Pelczyńskiej zostal zbudowany

la, wysadzono drzewa i krzaki,

obecni byli: żona Jacka Kuronia

obecnie ,,Muzeum Historii Na-

wykorzystano także dla oświe-

nowy budynek administracyjny

urządzono parkingi, trawniki

Danuta, wicemarszalek Senatu

uki i Techniki", wydzial lwow-

tlenia niektórych ulic, biur i do-

Miejskich Zakladów Elektrycz-

i dróżki, imitujące dawne szy-

Rzeczypospolitej Bogdan Boru-

skiego Muzeum Historycznego.

mów prywatnych. W sierpniu

nych. Trzeba też przypomnieć,

ny tramwajowe. Do nowej prze-

siewicz i mer Lwowa Andrij Sa-

Z kierownikiem tego mu-

1896 roku tramwaj elektryczny

że na rogu ulicy Wuleckiej byla

strzeni udalo się dostosować

dowy. Mamy nadzieje, że w tym

zeum Aleksandrem Aristar-

przeszedl na wlasność gminy

zbudowana portiernia i stylowe

nawet bezstylowy gmach daw-

miejscu  powstanie  pomnik

chowym, znanym lwowskim

miasta Lwowa i dyrekcję po-

ogrodzenie z bramą wjazdową

nej stacji kompresorów, zbudo-

wybitnego Polaka i lwowiani-

krajoznawcą,

naukowcem,

wierzono Józefowi Tomickiemu".

na teren remizy tramwajowej,

wanej w latach 80. XX wieku.

na. Niedaleko, mianowicie przy

lecz owa część zabudowań hi-

W tym gmachu już dziala hala

ulicy Stryjskiej 38, w 2012 roku

storycznych zostala rozebrana

wystawowa, zaś na jednej ze

na fasadzie budynku, w którym

przy budowie linii tramwajowej

ścian bocznych powstalo ory-

urodzil się i mieszkal z rodzica-

wzdluż ulicy Wuleckiej (obecnie

ginalne malowidlo, przedsta-

mi Jacek Kuroń, zostala odslo-

tu kursuje tramwaj nr 3). Naj-

wiające Stanislawa Lema i bo-

nięta tablica pamiątkowa.

starsza hala od roku 2018. zostala

haterów jego utworów.

Ku pamięci innego wybit-

nego lwowianina, mianowicie

Stanislawa Lema (1921­2006),

światowej slawy pisarza scien-

ce fiction i futurologa, w 2021

roku, w stulecie jego urodzin, na

fasadzie kamienicy przy ulicy

Lepkiego 6 (dawnej ul. Braje-

rowskiej) również umieszczo-

no tablicę pamiątkową. W tej

kamienicy slawny pisarz uro-

dzil się 12 września 1921 roku

i mieszkal w latach 1921­1941.

Tablic ku pamięci urodzo-

nych we Lwowie wybitnych

Polaków jest znacznie więcej.

Przypomnijmy na przyklad

tablicę ku pamięci Zbignie-

wa Herberta przy ulicy Lycza-

kowskiej 55, Witolda Szolgini

przy ulicy Lyczakowskiej 137,

Wojciecha  Dzieduszyckiego

w rzymskokatolickiej katedrze

EKSPOZYCJA RETRO GARAŻU

BUDYNEK DAWNEJ ELEKTROWNI