27

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Galeria wybitnych lwowskich szachistów (cz. 2)

Franciszek Ksawery Sulik. Olimpijczyk

16 lipca 2025 roku minęla

dwudziestych gral za lwow-

Wloszech. Za odwagę i boha-

ski klub szachowy ,,Helm". Już

terstwo na polu walki otrzymal

28. rocznica śmierci

wtedy budzil wielkie nadzie-

,,Gwiazdę za Wojnę 1939­1945".

lwowianina, olimpijczyka,

ję. W prasie lwowskiej pisano

Z dokumentacji wojskowej por.

wybitnego polsko-

o nim, że byl szachistą ,,o nie-

Sulika wynika, że byl ofice-

australijskiego szachisty

przeciętym talencie". Uprawial

rem ,,inteligentnym, cichym,

Franciszka Ksawerego

też plywanie (byl rekordzistą

w swoich zamiarach upartym

Sulika oraz 27 lipca ­ 90.

Lwowa w plywaniu na sto me-

i konsekwentnym". W listopa-

trów stylem dowolnym), wy-

dzie 1941 r. prezydent Angiel-

rocznica triumfu polskiej

stępowal na ringu (w wadze

skiej Federacji Szachowej Job

drużyny na III Olimpiadzie

ciężkiej).

Derbyshire zorganizowal mecz

Szachowej w Hamburgu.

Koledzy ze studiów nazy-

na 12 szachownicach pomiędzy

wali go Ksawerem i pod takim

Armią Brytyjską i Silami Zbroj-

pseudonim byl znany wśród

nymi Aliantów, stacjonującymi

LARYSA PLACHOTNA

miejscowych szachistów - na-

w Wielkiej Brytanii. W druży-

OLEKSANDR PROKHOROW

leżal przecież do ich czolówki.

nie Aliantów zasiedli dwaj pol-

TEKST

W 1934 roku wygral tytul

scy olimpijczycy z Buenos Aires

WIKIPEDIA ZDJĘCIA

Z

wicemistrza Lwowa. W tymże

­ Sawely Tartakower i Franci-

lotą erą polskich szachów

roku zremisowal w symulta-

szek Sulik.

można nazwać czas przed

nie z wybitnym arcymistrzem

Po zakończeniu wojny wraca

II wojną światową, gdy

Austriakiem Rudolfem Spiel-

na Wyspy Brytyjskie. W woj-

w szachowym świecie Pola-

manem, która miala miejsce we

skowym obozie w Szkocji prze-

cy i Polscy Żydzi żyli w pelnej

lwowskiej sali Związku Miesz-

chodzi kurs elektryka. Wyjeż-

harmonii. W okresie między-

czańskiego przy placu Mariac-

dża na stale do Australii. Tam

wojennym polska ekipa miala

kim 7 oraz świetnie wypadl

spytano go, co umie. Odpowie-

siedem startów lącznie z Olim-

w drużynowych mistrzostwach

dzial, że zna pięć języków i jest

piadą w Buenos Aires (pierwsze

Polski (5,5 punktów z 7 partii).

sędzią. ,,No to pójdziesz do lo-

Igrzyska poza granicami Euro-

W 1934 roku zająl II miejsce

paty". Pracowal w wytwór-

py w okresie 24 sierpnia ­ 19

w mistrzostwach Lwowa, wy-

ni cementu, w fabryce chlodni,

września 1939 roku), tzn. na

grywając z mistrzem Edwardem

następnie zrobil kurs technika

początku dzialań wojennych.

Herstenfeldem. Pulkownik Ma-

radiowego i pracowal przy na-

27 lipca 1939 roku w Antwer-

rian Stejfer pisal wtedy, że ,,wy-

sluchu amerykańskim.

pii 16 reprezentacji zaokręto-

bija się bardzo dobrą, stylową

Do aktywnej gry wrócil

walo się na frachtowiec bel-

i poprawną grą".

w 1954 roku, zapisując się do

gijski ,,Piriapolis" i wyplynęlo

W 1934 r. lwowska gazeta

polskiego klubu ,,Kościusz-

w trzytygodniową podróż do

,,Chwila" opublikowala zada-

najsilniejszą szachistkę świata

znaczy do Australii. Zacząl tam

ko" w Adelajdzie. Uczestniczyl

Argentyny. A Polaków ,,Piria-

nie francuskiego mistrza z XIX

Werę Menchik z Czech. Dzien-

od lopaty, by zostać inżynierem

w mistrzostwach kraju, byl

polis" zabral po prostu w inne

wieku Luisa la Burdonnais,

nikarze podkreślali jego umie-

i kilkukrotnym mistrzem kraju

siedmiokrotnym mistrzem Po-

życie, ucieczki przed ,,potopem",

slynny mat pionem c2 po 81 po-

jętność świetnego panowania

w szachach.

ludniowej Australii. Najwyżej

chociaż na czas podróży nie

sunięciach. Po kilku tygodniach

nad nerwami podczas partii, co

Szachy pomagaly mu za-

sklasyfikowany byl w r. 1943,

wiedzieli o sytuacji w Europie.

redaktor dzialu szachowego

jest bardzo ważne dla szachisty.

pomnieć o smutnych czasach.

zajmowal wówczas 68 miejsce

Na wyjazd delegacji brakowalo

poinformowal czytelników, iż

Na wspomnianej już Olimpia-

Występuje na miejscowych

na świecie (ranking 2516).

pieniędzy, lecz z pomocą przy-

wplynęly tylko 3 propozycje,

dzie w Argentynie Sulik zdobyl

turniejach. Wkrótce po wy-

Zmarl w 1997 roku w wieku

szlo Ministerstwo Spraw Za-

kończące się matem w 81 posu-

4,5 punkty z 7.

stępie w Mar del Plata (1941 r.)

89 lat w Adelajdzie.

granicznych z pulkownikiem

nięciach. Najbliżej rozwiązania

Po jej zakończeniu, wie-

opuszcza Argentynę i wyjeż-

Jego powojenny los nie byl

Józefem Beckiem na czele. Po

byl Franciszek Sulik. Wska-

dząc, co dzialo się w ojczyźnie

dża do Stanów Zjednoczonych,

znany w Polsce do lat 90. Robert

zakończeniu turnieju z Argen-

zal on prawidlowo pierwszych

we wrześniu 1939 roku, po-

gdzie wstąpil do Polskich Sil

Różycki, byly szachista, miesz-

tyny nie powrócilo wielu wy-

50 posunięć. ,,W 1937 roku nie

stanowil pozostać na pewien

Zbrojnych. Zostal skierowany

kając w Australii, odnalazl in-

bitnych szachistów, m.in. pol-

udalo mu się zagrać w mistrzo-

czas w Buenos Aires w gościnie

do Wielkiej Brytanii, stamtąd

formację o polskim ,,srebrnym"

scy reprezentanci żydowskiego

stwach Polski ze względów za-

u żydowskiej rodziny.

na Bliski Wschód, gdzie w 1943

olimpijczyku  ­  Franciszku

pochodzenia Mieczyslaw Naj-

wodowych, w następnym roku

Franciszek Sulik po paru

r. dolączyl do II Korpusu gene-

Ksawerym Suliku.

dorf i Paulin Frydman.

na swoim pierwszym indy-

latach w Argentynie wyemi-

rala Wladyslawa Andersa i od-

Podajemy jedną z ciekawych

Pozostal tam i Franciszek

widualnym turnieju pokonal

growal najdalej jak się dalo, to

byl w nim caly szlak walk we

partii, z Mistrzostw Lwowa

Sulik. O nim wspomnimy w tym

1936 roku, która jest opubliko-

artykule.

wana w czasopiśmie ,,Przegląd

Franciszek Ksawery Sulik

Szachowy".

urodzil się 29 listopada 1908

Wybrane sukcesy

roku w Glinianach kolo Lwo-

w turniejach

wa. Po ukończeniu lwowskiej

· Olimpiady szachowe (1 raz, 1

szkoly średniej rozpocząl stu-

medal)

dia na Wydziale Prawa Uni-

· Buenos Aires 1939 ­ V szach.

wersytetu Jana Kazimierza we

(4½/7), srebrny medal wspólnie

Lwowie. Ukończyl go w 1932

z drużyną

roku, otrzymując tytul magi-

· Olimpiady szachowe nieofi-

stra prawa. Pracowal krótko na

cjalne (1 raz, 1 medal)

posadzie sędziego sądu rejono-

· Monachium 1936 ­ IX szach.

wego w Boryni nad Strwiążą. 1

(3/7), srebrny medal wspólnie

marca 1939 roku zostal aseso-

z drużyną

rem sądowym w okręgu Sądu

· 934 ­ dz. II m. we Lwowie

Apelacyjnego we Lwowie. Na

(Mistrzostwa Lwowa)

stopień podporucznika zostal

· 936 ­ II m. we Lwowie (Mi-

mianowany od 1 stycznia roku

strzostwa Lwowa)

1935 i 1852 z lokatą w korpusie

· 938 ­ I m. we Lwowie (Mi-

oficerów rezerwy piechoty.

strzostwa Lwowa)

Zainteresowanie szachami

· 940 ­ II m. w Buenos Aires

rozpoczęlo się już w dzieciń-

· Wielokrotny uczestnik fi-

stwie grą z ojcem i bratem. Póź-

nalów Indywidualnych Mi-

niej uczestniczyli oni w miej-

strzostw Australii (m.in. 1962,

scowych turniejach, brat po

1963, 1974, 1980).

wojnie grywal na Wybrzeżu.

· Dziewięciokrotny Mistrz

Karierę szachową Franciszek

Poludniowej Australii (1954,

rozpocząl w 1926 roku grając

1969, 1970, 1971, 1973, 1974,

w mistrzostwach uniwersy-

1976, 1977, 1978).

tetu (4 miejsce). W końcu lat