29

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

znaczenia jako zabytek dzie-

nikt nie zwrócil na ten problem

dzictwa kulturowego. O tym zo-

żadnej uwagi, nikogo nie intere-

staly poinformowane wszyst-

sowal los tej pamiątki po slaw-

kie  zainteresowane  strony

nej powieściopisarce. W 2016

(również wlaściciele dzialki, na

roku napisalem o tragicznej sy-

której stoi willa), także polskie

tuacji zabytkowej willi Gabrieli

MKiDN.

Zapolskiej artykul w ,,Kurierze

Igor Siomoczkin opowiadal

Galicyjskim" (nr 14­15, 16­29

dokladnie o problemach zwią-

sierpnia 2016 r.), lecz bez żadne-

zanych z rejestracją willi jako

go odglosu. Obecnie opuszczona

zabytku historii. Dla rejestracji

willa znajduje się w stanie skraj-

willi jako zabytku trzeba bylo

nego zaniedbania, zarośnię-

znaleźć materialy archiwalne

ta winoroślą i trawą na wzrost

dotyczące czasu jej budownic-

czlowieka. Z dachów spada da-

twa, również udowodnić doku-

chówka, część dachu zawali-

IGOR SIOMOCZKIN

mentalnie, że Gabriela Zapolska

la się. Sytuacja jest krytyczna.

mieszkala wlaśnie w tej willi.

Stanislawa Janowskiego. Do-

Potrzebne jest zaangażowanie

Sprawa byla wcale nie latwą.

kumenty udalo się znaleźć, zaś

zainteresowanych  instytu-

Za czasów Gabrieli Zapolskiej

z warszawskiego Instytutu im.

cji i organizacji. Lecz wlaśnie

WILLA ,,SKIZ", 2025 R.

ulica, na której zostala zbudo-

Adama Mickiewicza Igor Sio-

nikt przez wszystkie te lata nie

wana willa, jeszcze nie należa-

moczkin dostal informacje o ar-

willę od zniszczenia i budowy

wszystko, aby faktycznie znisz-

się angażuje. Willę ,,Skiz" da się

la do Lwowa, lecz do podmiej-

tykule dotyczącym opisu willi

na tej dzialce nowego budynku.

czyć ten obiekt. Nikt w niej nie

jeszcze uratować, ale wymaga to

skiej miejscowości Krzywczyce.

w czasopiśmie ,,Świat" z 1910

Wlaściciele oskarżyli rejestra-

mieszka i nie remontuje, czekają

dzialań naprawdę alarmowych.

Trzeba bylo obejrzeć setki spraw,

roku. Byl w tym artykule na-

cję w sądzie, jednak przegrali

kiedy willa zawali się sama. Jak

A może tak naprawdę ,,Skiz" nie

tysiące  dokumentów.  Wil-

wet wlasnoręczny rysunek wil-

sprawę. Sąd przyznal, że willa

tak pójdzie dalej, to czekać zo-

jest nikomu potrzebny, los willi

la skladala się z dwóch części,

li, wykonany przez Stanislawa

naprawdę należala Zapolskiej.

stalo nie dlugo. Kiedyś stylowa

Gabrieli Zapolskiej nikogo nie

wlaśnie starszej, którą kupila

Janowskiego. Rejestracja wil-

Otóż zaistniala sytuacja, w któ-

willa, z prawdziwie muzealnym

interesuje i stan obecny jest tyl-

Zapolska i nowszej ­ dobudo-

li jako zabytku historii miej-

rej willa znalazla się pod ochro-

wyposażeniem,  przedstawia

ko konstatacją tego przykrego

wanej wedlug projektu jej męża

scowego znaczenia uratowalo

ną prawa, lecz wlaściciele robią

zupelną ruinę. Od 2017 roku

faktu?

Trwa ratowanie dziedzictwa kulturowego w Rozdole

We Lwowie w kawiarni-

galerii ,,Sztuka" przy

ulicy Kotlarskiej

8 zostala otwarta

wystawa poplenerowa

pt. ,,Rozdil Art Port".

Trzynastu lwowskich

artystów utrwalilo

w oleju, akwareli i grafice

palac Rzewuskich-

Lanckorońskich, dawny

kościól karmelitów

trzewiczkowych

oraz pozostalości

budynków klasztornych

w miasteczku Rozdól

TATIANA KAZANCEWA

w obwodzie lwowskim.

HANNA HAWRYLIW I EUGENIUSZ BULAWIN

klasztoru. Drugą rzeźbę znale-

dzialającego w dawnym klasz-

W sumie na wystawie

z sąsiedniej Demni i zdobily

kamienne figury. Leżaly one

ziono w pobliżu kaplicy cmen-

torze, byli wspóluczestnikami

zaprezentowano 25

bramę wejściową do klaszto-

pod ziemią ponad pól wieku.

tarnej. Obie rzeźby, częściowo

pleneru wraz z artystami. Kolej-

prac. Jest to artystyczna

ru karmelitów, zbudowanego

Dopiero w niepodleglej Ukra-

uszkodzone, są obecnie prze-

nym krokiem będzie stworzenie

inicjatywa charytatywna,

w XVIII wieku ze środków ro-

inie udalo się je odnaleźć. Jedną

chowywane w lapidarium ko-

dokladnych kopii kamiennych

dziny Rzewuskich. W latach po

z kamiennych figur znaleziono

ściola w miejscowości Medeni-

i powrót ich do historycznego

której celem jest

II wojnie światowej mieszkańcy

na terenie internatu ­ dokladnie

ce. Projekt ma również ważny

miejsca ­ przy bramie wejścio-

zebranie 200 000 UAH

Rozdola, ratując obiekty sakral-

w miejscu, gdzie kiedyś znaj-

wymiar spoleczny. Podopiecz-

wej kompleksu klasztornego,

na stworzenie i montaż

ne przed zniszczeniem, zakopali

dowala się brama wjazdowa do

ni Domu Przyjaciól w Rozdole,

gdzie obecnie znajduje się Dom

nowych rzeźb ­ kopii tych,

Dziecka.

które zostaly znalezione

­ Wierzymy, że cokolwiek

pod ziemią i niegdyś

zakopie się w ziemi ­ figurę,

pamięć czy nadzieję ­ wszystko

zdobily wejście do

to ma szansę wyrosnąć. A sztu-

klasztoru.

ka nadaje temu nową formę" ­

mówi Hanna Hawryliw.

TEKST I ZDJĘCIA

Wyjaśnila również tytul

KONSTANTY CZAWAGA

O

wystawy ,,Rozdil Art Port".

Wedlug przekazów kiedyś na

rganizatorami  tej  ak-

pobliskiej rzece Dniestr byl

cji są inicjatywa kultu-

port. Teraz Rozdól stal się twór-

ralna Spadszczyna.UA/

czą przystanią dla artystów.

Heritage.UA, kawiarnia-gale-

Wystawa-aukcja  potrwa

ria ,,Sztuka" oraz Dom Dziecka

do 30 sierpnia. To już szóste

w Rozdole.

tradycyjne artystyczne wy-

W Rozdole już trwa ratowanie

darzenie charytatywne or-

zabytkowego zespolu rezyden-

ganizowane we wspólpracy

cji  Rzewuskich-Lanckoroń-

Spadszczyny.  UA/Heritage.

skich. W starej szkole zostala

UA i ,,Sztuki" na rzecz obiek-

otwarta kawiarnia, przestrzeń

tu dziedzictwa kulturowego

wydarzeń, hostel.

regionu lwowskiego. W latach

Hanna Haryliw, zalożyciel-

2017­2022 podobne inicjaty-

ka Spadszczyny. UA/Herita-

wy byly przeprowadzane na

ge. UA powiedziala dla Kuriera,

rzecz zamku w Pomorzanach,

że rzeźby św. Jana Chrzcicie-

palacu w Tartakowie, Domu

la i Jana Ewangelisty zosta-

Sokola w Bóbrce oraz kościola

ly wykonane z lokalnego wa-

w Magerowie.

pienia przez rzemieślników