40

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Groby Ormian lwowskich na Cmentarzu Lyczakowskim (cz. 6)

W grobowcu rodzinnym

autorstwa Henryka Periera.

się od wschodniej części sta-

hrabiów Zaleskich

W grobowcu zostal pochowany

rych murów miejskich aż do

profesor Leon hrabia Piniński

granicy wsi Krzywczyce, któ-

na Cmentarzu

(1857­1938) - Namiestnik Ga-

ra też byla jego wlasnością.

Lyczakowskim

licji w latach 1898­1902, pro-

Czwartą i ostatnią żoną Pawla

pochowano też Józefa

fesor i rektor Uniwersytetu

Nikorowicza byla tajemnicza,

Zaleskiego (1838­1899),

Lwowskiego, kolekcjoner, hi-

nikomu bliżej nie znana we

mlodszego o dwa lata

storyk sztuki, i jego żona Ma-

Lwowie i w Galicji francuska

brata namiestnika

ria z hr. Wandalin-Mniszchów

arystokratka Maria Wiktoria

(1858­1922). Leon Piniński

de Thorigny (1779­1836), którą

Filipa Zaleskiego. Józef

byl synem Leonarda hr. Piniń-

poznal w Wiedniu w środowi-

Zaleski wybral karierę

skiego i Ormianki lwowskiej

sku emigrantów francuskich

wojskową. Absolwent

Julii z Nikorowiczów. Nikoro-

(Tajemnice pochodzenia Marii

slynnej Terezjańskiej

wiczowie ­ to znana i bardzo

Wiktorii de Thorigny, jej po-

Akademii Wojskowej,

zaslużona dla Galicji rodzina

wiązania rodzinne z angielską

odbyl wieloletnią slużbę

bankierów i sędziów ,,nacji or-

królewską rodziną Stuartów

miańskiej", pochodząca z Ja-

i francuskich arystokratów de

w elitarnych jednostkach

EGIDIUSZ NIKOROWICZ

zlowca i nobilitowana jeszcze

Rohanów opisuje Piotr Piniń-

armii austriackiej, m.

Jego krewny Grzegorz Szy-

w roku 1672 przez króla Jana III

ski w książce ,,Ostatni sekret

KAJETANA NIKOROWICZOWA

in. w 8 pulku Ulanów we

mon Nikorowicz (1713­1789)

Sobieskiego. Nikorowiczowie

Stuartów"). Z mlodą żoną Pawel

Lwowie, 7 pulku Ulanów

wyrazu, postacią szlachetną,

zrobil wielką karierę za cza-

osiedli we Lwowie pod koniec

de Nikorowicz wrócil do Lwo-

w Brzeżanach, a od 1887

w której rycerskość lączyla się

sów ostatniego polskiego króla

XVII wieku. Wedlug legendy

wa, gdzie w 1806 roku urodzil

roku już jako pulkownik

z nieporównaną dobrocią ser-

i w zaborze austriackim. Mial

w lesie niedaleko Jazlowca na

się ich syn Antym de Nikoro-

­ w 10 pulku Dragonów

ca i wyższymi przymiotami

zaszczytny tytul ,,sekretarza

Podolu w XVII wieku zamordo-

wicz (1806­1852), ochrzczony

duszy. Byl dzielnym, śmialym

królewskiego" króla Augusta

wany zostal kupiec Jan Nikoro-

w katedrze Ormiańskiej przez

w Tarnopolu, zaś w 1896

żolnierzem i dowódcą, znako-

wicz. Jego krewny lwowianin

III, byl starszym Sądu Ormiań-

krewnego ks. Marka de Niko-

roku zostal mianowany

mitym jeźdźcem, w sprawach

Grzegorz Szymon Nikorowicz

skiego we Lwowie, wplywo-

rowicza. Antym de Nikoro-

na stopień c.k.

towarzyskich odznaczal się

wym bankierem, wlaścicielem

postanowil zalożyć fundusz za

wicz byl oficerem elitarnego

Feldmarschalleutnanta

wyrozumialością i zachowa-

kamienicy w Rynku, domów

duszę zamordowanego i zlożyć

austriackiego 4 pulku kirasje-

(general-porucznika)

niem lagodnym. Od roku 1898

handlowych we Lwowie, War-

ufundowaną sumę w katedrze

rów arcyksięcia Ferdynanda.

i ostatnie lata życia

po 40-letniej slużbie wojskowej

Ormiańskiej przy cudownym

szawie i Konstantynopolu, tak-

Od 1829 roku zasiadal w Sej-

przeszedl w stan spoczynku,

obrazie Matki Boskiej Jazlo-

że posiadlości ziemskich pod

mie stanowym Galicyjskim.

pozostawal c.k.

lecz pozostal w Stanislawowie

Lwowem i Żólkwią. Austriac-

wieckiej. Tak powstalo slynne

W 1848 roku podczas Wiosny

komendantem oddzialu

i zamieszkal przy ulicy Lipo-

kie Gubernium mianowalo go

w historii Ormian lwowskich

Ludów zostal we Lwowie wy-

Kawalerii dywizyjnej

wej. Ożeniony byl z Gabrielą

na wysokie stanowisko dyrek-

bractwo MB Jazlowieckiej, ofi-

brany na dowódcę Gwardii

w Stanislawowie, gdzie

voto Jasieńską, córką Juliusza

tora Sądu Handlowego, prezesa

cjalnie zatwierdzone przez ar-

Akademickiej. W 1831 roku

zmarl w marcu 1899 roku.

Zalęckiego i Karoliny z hra-

Galicyjskiego Sądu Wekslowe-

cybiskupa ormiańskiego 20

kupil  majątek  Grzymalów

biów Dzieduszyckich. General

go (od 1775 roku) oraz prezesa

kwietnia 1710 roku. Bractwo

w powiecie skalackim na Po-

Józef Zaleski tymczasowo zo-

Trybunalu Wekslowego (1781

nie tylko zajmowalo się adora-

dolu, który później byl dzie-

JURIJ SMIRNOW

O

stal pochowany na cmentarzu

rok). W tymże 1781 roku otrzy-

cją cudownego obrazu, ale pro-

dziczną wlasnością hrabiów

dznaczony Krzyżem Ka-

stanislawowskim w grobowcu

mal szlachectwo austriackie.

wadzilo dzialalność finansową,

Pinińskich. Liczne plyty gro-

walerskim Orderu Le-

skoligaconej z Zaleskimi or-

Jego brat Dominik (1729­1800),

na ksztalt pobożnych lombar-

bowe rodziny Nikorowiczów,

opolda, Orderem Koro-

miańskiej rodziny Romaszka-

również sekretarz króla Augu-

dów wloskich.

oznaczone gmerkiem (herbi-

ny Żelaznej III klasy, Krzyżem

nów. Z czasem prochy generala

sta III, asesor tegoż Trybuna-

W 1788 roku wladze au-

kiem mieszczańskim) z ko-

Zaslugi Wojskowej, Medalem

przeniesiono do grobowca ro-

lu, otrzymal szlachectwo au-

striackie przeprowadzily re-

twicą, znajdujemy na dawnym

Wojennym  jubileuszowym,

dzinnego na Cmentarzu Lycza-

striackie w 1782 roku. Wlaśnie

formę starych średniowiecz-

cmentarzu ormiańskim obok

Krzyżem orderu pruskiego

kowskim we Lwowie.

od Grzegorza Szymona Nikoro-

nych lombardów lwowskich,

katedry Ormiańskiej, zaś oka-

Czarnego orla III klasy, Orde-

Pogrzeb w Stanislawowie

wicza zaczyna się niesamowi-

również bractw ormiańskich.

zale groby i grobowce przed-

rem cesarstwa rosyjskiego św.

odbyl się 5 marca z olbrzymim

ta, tajemnicza historia rodziny

Otóż, kapitaly czterech bractw

stawicieli tej rodziny z XIX­XX

Stanislawa II klasy, Krzyżem

udzialem publiczności. Kon-

Nikorowiczów i spokrewnio-

ormiańskich (również Bractwa

wieków znajdują się na Cmen-

oficerskim francuskiej Legii

dukt prowadzilo duchowień-

nych z nimi hrabiów Piniń-

MB Jazlowieckiej) przekazano

tarzu Lyczakowskim.

Honorowej, Krzyżem oficer-

stwo wszystkich trzech ob-

do nowej instytucji finanso-

skich. Syn Grzegorza Szymona

Wedlug ,,Księgi pochów-

skim królestwa Wloch z ko-

rządków katolickich na czele

Nikorowicza Pawel kawaler de

wej, mianowicie banku-lom-

ków", na Cmentarzu Lyczakow-

roną, Krzyżem komandorskim

z mitratem Facjewiczem. Od-

Nikorowicz (1751­1810), wla-

bardu ,,Mons Pius", który nadal

skim zostali pochowani sied-

Orderu Takow królestwa Serb-

dzialami wojska garnizonu

ściciel osiemnastu majątków

dzialal przy katedrze Ormiań-

miu przedstawicieli tej rodziny,

skiego i innymi. W mlodości

stanislawowskiego dowodzil

ziemskich, między innymi ju-

skiej. Pierwszym dyrektorem

mianowicie Grzegorz Egidiusz

jako porucznik huzarów bral

baron Kraus. Na trumnie zlo-

rydyki Lyczaków, rozciągającej

mianowano Jana Nikorowicza.

Nikorowicz (1761­1837), jego

udzial w 1866 roku w wojnie

żono dwadzieścia kilka wień-

malżonka Kajetana z Bohdano-

austriacko-pruskiej, w bi-

ców. Obecne byly reprezentacje

wiczów Nikorowiczowa (1775­

twach pod Nachod, Padol, Ska-

wszystkich wladz i urzędów

1860),  Maria  Nikorowicz,

letz, Koniggratz.

oraz deputacje 7 i 8 pulków ce-

zmarla 15.02.1869 roku, Józef

Jak pisal ,,Kurier Stanisla-

sarsko-królewskich ulanów.

Nikorowicz (1827­1890), An-

wowski", na wszystkich poste-

Przybyli liczni przedstawicie-

tym Nikorowicz (1854­1908)

runkach wojskowych ,,usilnie

le rodziny i krewnych. Nie bylo

i jego malżonka Zofia Nikoro-

się staral o utrzymanie jak naj-

tylko brata ministra Filipa Za-

wiczowa z Wiktorów (1864­

lepszej harmonii między woj-

leskiego, który ciężko choro-

1929). Na Cmentarzu Lycza-

skowością a obywatelstwem

wal. Przyjechala natomiast

kowskim zostal też pochowany

miejscowym i calą ludnością,

jego żona Antonina Filipowa

ksiądz Marek de Nikorowicz

przestrzegal surowo, aby pod-

Zaleska i syn Waclaw Zaleski-

(1749­1820), kanonik gremial-

dane jego komendzie oddzia-

-junior. Obecny byl też krewny

ny, dziekan kapituly od 1788

ly nigdy nie byly dla ludności

rodziny Zaleskich dr Jan Boloz-

roku, wikariusz generalny ar-

ciężarem. Przy manewrach ce-

-Antoniewicz, profesor Uni-

cybiskupa Jakuba Tumanowi-

sarskich byl kilkakrotnie od-

wersytetu lwowskiego, hrabia

cza od 1798 roku. O nim ks. Ta-

znaczony przez Najjaśniejszego

August Dzieduszycki, przed-

deusz Isakowicz-Zaleski pisal:

Pana. Otaczany przez oficerów

stawiciele licznych rodzin Or-

,,Wszechstronnie wyksztalco-

wielkim przywiązaniem i za-

mian stanislawowskich.

ny, znal kilka języków obcych.

ufaniem, staral się w szczegól-

Ormiańskie korzenie mial

Asceta, żyl w ubóstwie, swoje

ności, aby Polacy, oficerowie

też  hrabia  Leon  Piniński,

dochody przeznaczal na rzecz

przy najsumienniejszym wy-

w latach 1898­1902 namiest-

biednych. Zmarl 9.12.1820 roku

konaniu swoich obowiązków,

nik Królestwa Galicji i Lodo-

w posiadlości rodzinnej w Zbo-

nie zatracili poczucia swej na-

merii. Monumentalna kaplica

iskach pod Lwowem". Zboiska

rodowości. W Tarnopolu i Sta-

(grobowiec) rodziny hrabiów

(obecnie dzielnica Lwowa) od

nislawowie pozostawil też jak

Pinińskich znajduje się na

wieku XVIII należala do ro-

najwdzięczniejszą po sobie pa-

Cmentarzu  Lyczakowskim,

dziny Nikorowiczów. Kolejni

mięć". Dalej ,,Kurier Stanisla-

pole nr 70. Grobowiec zdobi

przedstawiciele rodu Nikoro-

wowski" pisal, że Józef Zaleski

piękna postać majestatyczne-

wiczów wybudowali tam pa-

byl czlowiekiem bardzo religij-

go siedzącego Tanatosa z księgą

lac, który zachowal się do dnia

nym i w calym znaczeniu tego

mądrości wspartą na kolanie,

dzisiejszego.

GROBOWIEC RODZINY GRZEGORZA NIKOROWICZA