41

nr 15­16 (475­476) 29.08.­15.09.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Być jak Duda / бути як Дуда

pamiętać, że polityka wschodnia, szcze-

війни. Розбираємося, хто зі світових

лідерів більше допомагає у війні [,,No-

gólnie polityka ukraińska, kończącego ka-

dencję prezydenta Dudy spotyka się w Pol-

wyj Czas", 03.10.2022], doslownie: jak

Duda, czyli nowa zasada zaufania w czasie

sce z miażdżącą krytyką nie tylko skrajnej

Język zmienia się

prawicy. Jak o Andrzeju Dudzie napisal na

wojny. Sprawdzamy, który ze światowych

nieustannie. Gdyby

liderów najbardziej pomaga w tej wojnie

Facebooku jeden z moich uniwersyteckich

kolegów w związku z odznaczeniem Orde-

(przyklady z artykulu Dmytra Syzono-

tak nie bylo, nie

wa, pracownika naukowego Narodowe-

rem Wolności, który prezydent otrzymal

mielibyśmy narzędzia,

go Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki

od wladz ukraińskich w czerwcu br., koń-

by mówić o nowych

czący kadencję prezydent: Czlowiek bez

w Kijowie).

odkryciach, wynalazkach,

czci i honoru! Byl żeby Polskę hańbić. Odej-

Nikt nie jest prorokiem we wlasnym

zmianach w sposobie

dzie z blaszkami banderowskimi w niesla-

kraju. W polskich mediach także pojawia

życia indywidualnego

się wyrażenie być jak Duda. Jednak jego

wie i pozostanie symbolem podlości czasów.

i spolecznego. Każde

wymowa jest na ogól zupelnie inna. Uży-

Nie wiem, czy przypominając ukraińskie

wyrażenie buty jak Duda, nie dostarczam

wa się go w kontekstach negatywnych

ważne wydarzenie

mojemu koledze i podobnie myślącym do-

i ironicznych: Co możesz zrobić dla kli-

dziejowe pozostawia swój

datkowych argumentów. Bo zgola inaczej

matu, by nie być jak Duda i inni politycy?

ślad w języku.

(,,Noizz", 11.08.2021); być jak Duda? Nie,

oceniam zaslugi prezydenta Dudy, noszą-

dziękuję, bo ci z napisami o patriotyzmie

cego ­ nomen omen ­ to samo nazwisko co

i rysunkami porżniętych ptaków to prze-

ja. Myślę, że tych, którzy pozytywnie oce-

HENRYK DUDA

niają politykę wschodnią Andrzeja Dudy

straszone, zagubione kotki są (gazeta.pl,

jest i w Polsce, i w Ukrainie więcej.

28.02.2023); Trzaskowski nie chce być

Najlatwiej ten ślad dostrzec w slownic-

inne natomiast przenoszą silny ladunek

ukr. (бути) як Дуда, którego używa się

jak Duda? ,,Nie jest nam potrzebny kolej-

Czy wyrażenie бути як Дуда ma szan-

emocji, np. orki ,,rosyjscy agresorzy", czy

w ukraińskich mediach, gdy chce się pod-

twie i frazeologii. Przykladowo, w związku

ny dlugopis" (,,Superbiz", 02.08.2025).

sę na trwale wejść do zasobów frazeolo-

kreślić szczerą przyjaźń, wzajemną pomoc

z pelnoskalowym atakiem Rosji na Ukrainę

Putler ,,przezwisko Putina", polączenie

W sieci znajdziemy też polączenia typu

gicznych języka ukraińskiego? Przypusz-

w lutym 2022 r. w szerszym obiegu w Pol-

nazwisk Putin i Hitler. Rezultatem wojny

i szacunek. Przyklady: Бути як Дуда:

czam, że nie. Ewolucja języka bowiem to

sce zaczęto używać wielu nowych slów.

jest także wzrost świadomości spolecznej

світові політики наввипередки їдуть в

niepoważny jak Duda, oszukany jak Duda

proces bardzo powolny, zmiany polityczne

czy zarozumialy jak Duda.

Niektóre z nich są zupelnie neutralne,

­ dziś już wyraźnie odróżniamy Ukraińców

Київ, щоб довести свою прихильність

Jeśli historycy mieliby oceniać prezy-

zaś są bardzo szybkie. Wyrażenie pozosta-

od Rosjan i język rosyjski od ukraińskiego.

українському народові [,,Jedyni No-

opisujące realia wojny, np. bayraktar ,,typ

denturę Andrzeja Dudy jedynie po uzu-

nie w kartotekach, korpusach językowych

W środę 6 sierpnia kończy się prezy-

wyny", 13.11.2022], doslownie: Być jak

drona", pelnoskalowy, w odniesieniu do

i slownikach jako świadectwo wzmo-

sie językowym z okresu jego kadencji,

wojny pod wplywem języka ukraińskiego,

dentura Andrzeja Dudy. W związku z tym,

Duda: światowi politycy prześcigają się

to ta wypadlaby negatywnie w Polsce,

żonych kontaktów polsko-ukraińskich

por. повномасштабне вторгнення (nie-

chcialbym zwrócić uwagę na odnotowa-

w podróżach do Kijowa, by okazać swo-

w pierwszej ćwierci XXI stulecia i zaslug

je poparcie narodowi ukraińskiemu; як

a pozytywnie w Ukrainie. Przestraszy-

dawno prezydent elekt Karol Nawrocki

ny przez językoznawców ukraińskich

lem się tego ostatniego zdania, bo trzeba

prezydenta Andrzeja Dudy na tym polu.

apelowal o ,,pelnoskalowe ekshumacje"!),

związek frazeologiczny (być) jak Duda,

Дуда, або новий принцип довіри у час

Trembowla, Lwów ­ 1675

wyroki. W końcu doszlo do

mentalności  poszczególnych

grup spolecznych i narodowo-

tego, że w obronie pokrzywdzo-

nej wdowy wystąpili diabel-

ściowych. Z książki możemy

dowiedzieć się kto to jest Infa-

scy sędziowie. Zamość pisar-

W dniach od 20 września

mis, albo inaczej Wywolaniec,

ka przedstawila jako kwitnące

do Górek Wielkich kolo Skoczo-

do 4 października

czyli czlowiek wyjęty spod pra-

miasto i niezwykle silną twier-

wa. O odnalezieniu grobu Ste-

wa za swoje czyny. Co to jest

dzę. Lwów to z kolei gród, któ-

fana Szczuckiego informowal

1675 roku, a zatem

ry obronil się przed najazdem

klejnot szlachecki, którego za

Kurier Galicyjski w artykule

równo 350 lat temu

żadne skarby świata nie można

pt. ,,Odnalezione groby rodziny

Tatarów. Stojący na czele wojsk

wielotysięczna armia

polskich król Jan III Sobieski za-

się wyrzec. Jak wyglądal los jeń-

Kossaków".

turecka oblegala zamek-

ców znajdujących się w niewoli

Zamilowanie do historii, ta-

stosowal wtedy tak zwany for-

twierdzę w Trembowli,

tureckiej.

tel chodkiewiczowski. Wreszcie

lent literacki oraz ośmioletnie

której bronilo okolo 300

Kto chcialby zatopić się w tę

Trembowla, która w heroicznej

zamieszkiwanie na wschod-

lekturę, z pewnością nie będzie

walce trwającej 15 dni obronila

nich rubieżach Rzeczypospo-

obrońców. Natomiast

zawiedziony, wszak literatura

się przed armią turecką. Ważną

litej zaowocowalo wieloma pu-

miesiąc wcześniej, 24

Zofii Kossak jest najwyższych

blikacjami Zofii Kossak. Jedną

rolę w tym oblężeniu odegrala

sierpnia 1675 roku potężna

z nich jest powieść historyczna

niezwykla kobieta Anna Dorota

lotów, o czym świadczy wiele

orda Tatarów najechala

Chrzanowska.

nagród, które otrzymala pisar-

,,Trembowla" podejmująca temat

na Lwów. Jak potoczyly

ka. Jej książki przepelnione są

W książce jest także mowa

wojny polsko-tureckiej (1672­

się losy tych bitew?

wiarą w Boga, milością do oj-

1676). Opisana w książce akcja

o zamkach w Brodach, Zloczo-

Można o tym przeczytać

czyzny i milością do czlowie-

rozpoczyna się w Kośminie kolo

wie, Zbarażu, Zaloźcach, Wi-

Lublina, by potem przenieść się

śniowcu, Mikulińcach, Zawa-

ka, który dokonuje dobrych lub

w napisanej z polotem

lowie, Sidorowie, Podhajcach

zlych wyborów. Plynie z nich

do Lublina, Zamościa, Lwowa,

bylo czekać aż 80 lat! Jej autorka

powieści historycznej Zofii

zawsze otucha, nadzieja na

i Husiatynie. Każdy z nich mial

mieszkala na Wolyniu (1915­

no i oczywiście do Trembowli.

Kossak pt. ,,Trembowla".

przyszlość i wiara w glębokie

1919), a później we Lwowie

Kośmin to miejsce urodze-

swoje zadanie do wypelnienia

czlowieczeństwo.

nia pisarki, tam też osadzila

w opisywanej wojnie.

(1919­1923). Tutaj, na cmenta-

ona dzieje szlacheckiej rodziny

Oprócz tematyki batalistycz-

,,Tembowla"  posiada  tak-

rzu Lyczakowskim pochowa-

BR. ADAM SZCZYGIEL SSP

nej Zofia Kossak w swojej po-

że swoją wersję audiobookową,

Kośmińskich. Lublin ukazany

la swojego pierwszego męża,

Książka zostala po raz pierw-

z czego na pewno ucieszą się

wieści wiele miejsca poświę-

który zmarl 1 marca 1923 roku,

jest między innymi przez Try-

szy wydana w 1939 roku, nato-

milośnicy tej formy przyswaja-

cila ówczesnym obyczajom,

a potem wraz z dwójką malych

bunal Koronny, w którym nie za-

miast na jej wznowienie trzeba

nia sobie literatury.

wsze wydawano sprawiedliwe

panującemu prawu, a także

dzieci wyjechala do rodziców,

W centrum Lwowa stanęla rzeźba poświęcona mlodzieży

Z okazji Dnia Mlodzieży na

Serhij Majdukow to uznany

W trakcie poszukiwań od-

lwowskim Rynku pojawila

ukraiński twórca, którego pra-

powiedniego projektu Maj-

się wyjątkowa instalacja

ce znajdują się m.in. w zbiorach

dukow zaproponowal swoją

Biblioteki Kongresu USA, prze-

koncepcję ­ postać ,,niosącą

artystyczna autorstwa

strzeniach publicznych Kijowa

slońce-iskrę".

znanego ukraińskiego

oraz na stalych ekspozycjach

Oficjalne odslonięcie instala-

artysty Serhija

w sali sztuki wspólczesnej Ode-

cji odbylo się tuż przed Między-

Majdukowa. Rzeźba

skiego Muzeum Sztuk Pięknych.

narodowym Dniem Mlodzieży

przedstawia sylwetkę

dzięki wsparciu finansowemu

czlowieka w intensywnie

W 2025 roku Lwów pelni

KredoBanku. W wydarzeniu

pomarańczowym kolorze,

zaszczytną funkcję

wziąl udzial również burmistrz

Mlodzieżowej Stolicy

niemieckiego miasta partner-

który trzyma w dloniach

Europy. Miasto postanowilo

skiego Lwowa, Fryburga, Mar-

slońce. Symbolizuje ona

uczcić ten tytul trwalym

tin Horn.

ukraińską mlodzież ­

dzielem sztuki, które będzie

pokolenie, które nie boi

przypominać mieszkańcom

ŹRÓDLO: NA PODSTAWIE LWOWSKA

się ciemności, bo niesie

i turystom o tym

RADA MIEJSKA

w sobie światlo.

wyjątkowym wyróżnieniu.

ZDJĘCIE LWOWSKA RADA MIEJSKA