3

nr 17 (477) 16­25.09.2025

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Narodowe Czytanie poezji Jana Kochanowskiego we Lwowie

to zorganizowal i przygotowal. Jestem po

­ czyli wspanialym dyrektorem, pięknym

dokończenie ze strony 1

prostu zaszczycony, że mogę tu być.

aktorem Chrzanowskim, który wcielil

Poezje Jana Kochanowskiego czytal

się w Jana Kochanowskiego. To od nas

również Ostap Slywynski, ukraiński po-

zależy czy zwycięży smutek i udręka,

KONSTANTY CZAWAGA

eta, tlumacz, badacz literatury, wykla-

czy też zwycięży życie, ta zieleń, ta lipa

TEKST

dowca Ukraińskiego Katolickiego Uniwer-

i optymizm. Myślę, że Jan Kochanowski,

ALEKSANDER KUŚNIERZ

sytetu we Lwowie.

który jest ponad czasami i ponad granica-

ZDJĘCIA

­ W Ukrainie poezja Kochanowskiego

mi, chcialby, żeby zwyciężyla ta lipa i ta

­ Narodowe Czytania w Polsce są po-

jest slabo znana. Twórczość Kochanow-

zieleń, i to życie. I to, że jesteśmy razem.

wszechnym popularnym wydarzeniem

skiego należy do kanonu literatury polskiej

Ponieważ dla mnie Kochanowski w Polsce

w wielu miejscowościach ­ powiedzial

w Polsce, a wiem, że kanon narodowy róż-

jest jakby spokrewniony bardzo mocno

w wywiadzie dla Kuriera Galicyjskiego

ni się w każdym kraju ­ powiedzial Ostap

z Iwanem Kotlarewskim. Kochanowski to

Marek Radziwon, konsul generalny RP we

Slywynski. ­ Bylem ciekaw jak wygląda

ojciec literackiego języka polskiego. Ko-

Lwowie. ­ Dlatego uznaliśmy, że we Lwowie

ten kanon literatury polskiej w Ukrainie.

tlarewski jest ojcem literackiego języka

czytanie poezji też powinno się odbyć. Nie

Jest Slowacki, jest Sienkiewicz. Od czasu

ukraińskiego. I zależalo im na tym, żeby

prelekcje, nie wyklady, nie dyskusje, ale

do czasu pojawiają się inne postacie, ale

i Polacy, i Ukraińcy dzisiaj, w tak trudnym

czytanie poezji. I to mi się wydaje praw-

Kochanowskiego niestety nie ma. Jest nie-

momencie dla Ukrainy uczestniczyli w tak

dziwą wartością. Natomiast istotnie bylo

znany. Dawno temu przekladal wiersze

Międzynarodowego Festiwalu Brunona

teraz w Ukrainie, czego doświadczamy co-

pięknym wydarzeniu, które też jest ponad

naszym pomyslem, żeby to zorganizować

Kochanowskiego Dmytro Pawlyczko, jeden

Szulca w Drohobyczu uczestniczyla w tym

dziennie. To jest bardzo emocjonalny obraz.

granicami, bo lączy.

w Ogrodach Botanicznych, pod prawdziwą

z najbardziej plodnych tlumaczy polskiej

czytaniu po raz pierwszy.

Uniwersalny. Nie chodzi o konkretnego ojca

Zespól Magdaleny Howorskiej z Polski

lipą, jak to u Kochanowskiego. I z mlodym

poezji w Ukrainie. Od Kochanowskiego za-

­ Po raz pierwszy uczestniczę w Czyta-

i konkretną zmarlą córeczkę, jest to sym-

zaproponowal zgromadzonym w Ogrodzie

pokoleniem polskich muzyków jazzowych.

czyna się jego slynna 50 poetów polskich:

niach Narodowych i to nie byle poezji, nie

bolika uniwersalna. Ojciec patrzy na zmarle

Botanicznym koncert jazzowy inspirowa-

Kilka osób mówilo o tym, że poezja Kocha-

Antologia Poezji Polskiej w ukraińskim tlu-

byle kogo, tylko Kochanowskiego ­ zazna-

cialo, na zwloki najbliższej jego sercu oso-

ny Pieśnią świętojańską o Sobótce.

nowskiego to nie zabytek. Nie tylko historia

maczeniu. Ale trzeba jakby taką renowację

czyla Wiera Meniok. ­ I pod tą lipą, i na tej

by. Jest to obraz bardzo uczuciowy, nawet

­ Projekt powstal z inicjatywy Muzeum

z dalekiej przeszlości dla literaturoznaw-

tych tlumaczeń zrobić. Ktoś musi za to za-

lące, i wszystko jakby Kochanowski sam to

cielesny i dlatego tak przejmujący. W tym

w Czarnolesie ­ powiedziala po występie

ców i historyków literatury, ale poezja. Jeśli

brać się, przetlumaczyć ponownie Kocha-

wszystko wyreżyserowal. Bardzo jestem

trenie czytamy o tym, jak ubrana jest Ur-

Magdalena Howorska. ­ Gdyby nie dyrektor

ją czytać na serio i jeśli jej sluchać na serio,

nowskiego. W świecie translatorskim jest

wdzięczna za zaproszenie. Okazalo się, że

szulka. Te wszystkie wstążki, ten letniczek,

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnole-

to jest to wspólczesny tekst. Myślę też,

zasada, że mniej-więcej co dwadzieścia lat

jest to niesamowicie wspaniala impreza,

sukieneczka we wzory ­ już to wszystko

sie i jego producenckie zacięcie to w ogóle

że slychać to bylo w naszych dzisiejszych

trzeba tlumaczenie wznawiać, bo tekst źró-

która przekroczyla nawet moje najśmielsze

nie jest potrzebne. Dlatego, że posag i ona

by się nie wydarzylo. Kochanowski to

czytaniach. Amatorskich, ale przyjemnych.

dlowy się nie zmienia, ale zmienia się nasza

oczekiwania. Ten tren, siódmy, który dzisiaj

zostaną zlożone w jednej skrzynce, czyli

przede wszystkim bliskość do natury, do

Slychać to też pewnie w muzyce zaproszo-

wrażliwość czytelnicza.

czytalam, jest smutny. To jest uniwersalny

w jednej trumnie. To bardzo smutne. Tym

czlowieka, czyli wszystko co jest w moim

nych polskich muzyków jazzowych. Że to

Wiera Meniok, kierownik Poloni-

obraz żaloby. Ogromnej żaloby z powodu

niemniej Kochanowski pelen jest też opty-

sercu. I ta ludowość. Skrzyknęlam najfaj-

jest żywe i że to jest inspirujące.

stycznego Centrum Naukowo-Informa-

śmierci najbliższej osoby. I to odbija się

mizmu i ten optymizm dzisiaj odczuwali-

niejszych chlopców jazzowych, żeby taki

Poezja Jana Kochanowskiego brzmia-

cyjnego im. Ihora Menioka i dyrektor

echem w naszych dniach. Tego co się dzieje

śmy pod tą lipą. Razem z Kochanowskim

projekt zrobić. Serce się raduje, że zna-

la w interpretacji znanych postaci świata

leźliście dla nas miejsce tutaj w Ogrodzie

kultury z Polski i Ukrainy. Aktor Tadeusz

Botanicznym na czytaniu i że ten występ

Chudecki przyjechal z Warszawy.

tak świetnie przyjęty. Bardzo dziękujemy.

­ Ja po prostu od urodzenia kocham

Te melodie pojawily się od razu, jak czyta-

Lwów ­ powiedzial w naszej rozmowie.

lam teksty. Wyszlo to bardzo organicznie

­ Jak otrzymalem propozycję, żeby przy-

i bardzo szybko. I bardzo z mojego serca. Te

jechać, to od razu, bez żadnego zastano-

teksty przez muzykę są uwspólcześnione.

wienia poodwolywalem różne inne rzeczy

Pracuję też z mlodzieżą. Z materialem Ko-

i pomyślalem, że to pretekst żeby w tym

chanowskiego w Czarnolesie prowadzimy

szczególnym dla państwa i smutnym cza-

zajęcia teatralne i próbuję odczarować dla

sie tutaj przyjechać. Jestem bardzo wzru-

mlodzieży te trudne treny, trudne niezro-

szony, bo Lwów to moja druga ojczyzna.

zumiale fraszki. Okazuje się, że to jest po

I naprawdę wielokrotnie tutaj bywalem

naszemu. Tylko trzeba usiąść i nad tym się

jeszcze przed wojną i myślę, że teraz, po

pochylić. I otworzyć glowę i serce. I fak-

tym pobycie będę znowu przybywal, bo

tycznie mlodzież zaczyna rozumieć.

myślę, że nie ma się czego bać i trzeba

Narodowe Czytania poezji Jana Kocha-

po prostu żyć normalnie. Dziękuję konsu-

nowskiego odbyly się też w wielu miejsco-

latowi polskiemu, który w tych ciężkich

wościach na Ukrainie. Zostaly zorganizo-

czasach ­ wydawaloby się niesprzyjają-

wane przez towarzystwa kultury polskiej

cych temu, żeby organizować takie wido-

oraz polskie szkoly i ośrodki nauczania

wiska, takie piękne imprezy ­ tak ladnie

języka polskiego.

Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego dolączylo do Narodowego Czytania

Centrum Kultury Polskiej

wewnętrznego spokoju i harmonii, no to

pozwolilo na nowo odkryć te teksty oraz ich

­ Biorę udzial w Narodowym Czytaniu

czasy i spelnią się nasze marzenia ­ po-

i Dialogu Europejskiego

wlaśnie to ­ z jednej strony żyć chwilą

glębokie ponadczasowe przeslanie. Poezje

od 2017 roku. Bardzo mi się podoba, bo to

wiedzial uczestnik wydarzenia Jaroslaw

w Iwano-Frankiwsku,

i cieszyć się ze wszystkiego, z czego mo-

Jana Kochanowskiego poruszają różnorodne

daje możliwość poznać piękną polską lite-

Monastyrski.

dawnym Stanislawowie,

żemy, a z drugiej strony pamiętać o tym,

tematy ­ od poważnych i donioslych po żar-

raturę. Twórczość Jana Kochanowskiego

Po odczytaniu listu pary prezydenckiej

od lat popularyzuje polską

żeby do wszystkiego podchodzić z umia-

tobliwe. Opisuje on życie dworskie, pojawiają

stala się dla mnie odkryciem, ponieważ

odbyla się prezentacja najciekawszych

literaturę, między innymi

rem ­ mówila prowadząca spotkania Ire-

się też wątki patriotyczne, refleksje moralne,

jego piękne pieśni naświetlają różne te-

kart życiorysu Jana Kochanowskiego

poprzez udzial w akcji

na Werbiana.

nawiązania antyczne i biblijne. W wierszach

maty życiowe, które byly aktualne za-

i wspólne czytanie jego utworów z oma-

Narodowego Czytania.

Mimo iż pisal w języku staropolskim,

można odczytać zachwyt życiem, a zarazem

równo w XVI wieku, jak i pozostają w XXI.

wianiem kontekstu ich powstania, a także

Również w roku bieżącym,

wspólne omawianie pieśni, fraszek i trenów

zadumę nad przemijaniem i ludzkim losem.

Pisal o nadziei, o tym, że przyjdą lepsze

wartości w nich zawartych. Poszczegól-

lącząc się z Polakami na calym

ne utwory byly czytane w języku ukra-

świecie, przedstawiciele

ińskim. Ponadto przy pomocy narzędzi

miejscowej spoleczności

AI uczestnicy próbowali napisać wlasne

polskiej oraz ukraińscy

fraszki w stylu Jana Kochanowskiego. Jak

milośnicy literatury polskiej,

co roku, ważnym elementem spotkania

spotkali się 6 września, żeby

byla integracja międzypokoleniowa.

odkryć przed sobą piękno

Jan Kochanowski zaliczany jest do

dziel renesansowego mistrza

grona najwybitniejszych polskich poetów

slowa Jana Kochanowskiego.

i twórców europejskich epoki renesansu.

Studiowal w Akademii Krakowskiej i na

uniwersytecie w Padwie. W mlodości po-

TEKST I ZDJĘCIE

dróżowal po Europie. W 1559 roku powró-

DANUTA STEFANKO

cil do kraju i przyjąl slużbę dworzanina

­ Jego twórczość jest bardzo aktu-

na dworach magnackich oraz na dworze

królewskim. Zdobyte w owym okresie do-

alna. W pieśniach, które powstawaly

ponad ćwierć wieku, widać filozofię ży-

świadczenie zaowocowalo refleksyjnymi

utworami. Kilkanaście lat później osiadl

ciową Jana Kochanowskiego, polączenie

na stale w dziedzicznym majątku w Czar-

epikureizmu i stoicyzmu. Gdyby ktoś

zapytal, jakie podejście jest kluczem do

nolesie, poświęcając się pracy pisarskiej.