18

nr 17 (477) 16­25.09.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Targi starego Stanislawowa  (cz. 2)

Dziś niewielkie bazarki

handlu artykulami

spożywczymi są w każdej

dzielnicy Frankiwska.

A nasi przodkowie mieli

bardziej ograniczone

możliwości dokonywania

zakupów. Chociaż

NOWA TARGOWICA

­ ile tam bylo tego

bazarze". Tam również moż-

decyzję wladz z dnia 5 kwietnia

Stanislawowa?

na bylo wymienić pieniądze.

1945 r., wedlug której urzą-

Zajmowali się tym nie wy-

dza się tu ,,miejsce postoju koni,

IWAN BONDAREW

sportowani chlopcy, lecz stare

przybywających z wiosek, han-

Kaleki, prosięta i malpki

Żydówki.

del bydlem, drwami i innymi

NA TARGOWICY

,,Te Pesy czy Cypy tak dosko-

Dawniej na miejscu par-

wyrobami na siennym rynku

nale opanowaly swe rzemioslo ­

ku Żolnierzy-internacjonali-

przy ul. Piastów" (tak wówczas

wspomina Wierzbowski, ­ że za-

stów bylo wielkie jezioro, skąd

nazywala się ta ulica ­ aut.). Tam

miast jednego centa, który im się

spuszczano wodę do fosy for-

też zezwolono na handel rzecza-

należal, zawsze przy wymianie

tecy. Na początki XIX w. staw

mi z rąk".

reńskiego zlotego, brakowalo od 5

zasypano, a na powstalej lące

Później ul. Piastów przemia-

do 10 centów. Mialy tak wpraw-

zorganizowano  targ  bydla.

nowano na Pugaczowa. Z rekla-

ne ręce, że student mógl dziesięć

Handlowano tam we czwartki

my wiemy, że handel trwal tu co-

razy przeliczać guldena, i zawsze

W 1905 r. dziennikarz Jan

dziennie od godz. 8:00 do 18:00.

brakowalo kilka centów".

Niedopytalski pozostawil inte-

Handlowano nie tylko bydlem.

Żydzi, stanowiący większość

resujący opis tego targu:

W 1954 r. wladze wydaly roz-

tamtejszych handlarzy, nawet

,,W dzień handlowy stań-

porządzenie ,,Zasady handlu na

planowali w 1875 r. wybudować

cie kolo jednej z dróg, prowa-

rynkach kolchozowych miasta

tu wielki drewniany pawilon,

dzącej do wioski i obserwujcie

Stanislawa".

który stalby się pierwszym su-

mozaikę ludu wiejskiego, cią-

Na rynku Targowica zezwo-

permarketem Stanislawowa. Ale

gnącego do miasta. Oto Iwan

lono sprzedawać:

niebawem rada miasta nazwala

z Wolczyniec, każdego tygodnia

1. z rąk odzież i domowe rzeczy

NA MIEJSCU ,,CZARNEGO RYNKU" WLADZE URZĄDZILY SKWER

plac imieniem cesarza Francisz-

prowadzi prosię do miasta, niby

w specjalnie przeznaczonym

I NAZWALY PL. FRANCISZKA JÓZEFA

ka Józefa i postanowila urządzić

na sprzedaż. Ale, tak naprawdę,

miejscu;

tam skwer. Żydowscy handla-

idzie tam jedynie po to, aby spo-

które za dwa centy ciągną losy,

największy, tu poganiacze za-

2. żywy inwentarz, jako świnie,

rze przenieśli się w inne miejsce.

tkać się z kumami, popić piw-

wodowym okiem oceniają ofia-

wykonując misję delfickiej Py-

krowy, kozy i inne;

Wprawdzie ­ nie odlegle.

ka pod ,,zlotą rybkę". Prosięcia

ry swego rzemiosla. Pisk i krzyk

tii. Nie poznać swego losu za

3. siano, slomę, ziarno, mąkę,

Obecny plac Mickiewicza

wcale nie ma zamiaru sprzeda-

dwa centy, byloby grzechem.

tu, jak podczas upadku wieży

ziemniaki i jarzyny w specjalnie

cieszy oko, ale wcześniej pięk-

wać. Warte jest ze 20 reńskich,

Każda wyciąga pulares i bywa,

św. Marka. Szczęśliwy ten, kto

przeznaczonym miejscu z wo-

nym trudno bylo go nazwać. Ten

ale Iwan, broń Boże żeby go nikt

że nawet ostatnie dwa centy, za

sprzeda, ponieważ od razu jest

zów i aut.

sam Wierzbiański pisze, że plac

nie kupil, prosi calych 40. I tak

wódka. Część wynagrodzenia

które można dzieciom kupić ro-

W  tym  rozporządzeniu

,,byl pelen wertepów, obskurny

co czwartku, maszerują oni we

idzie na podatek, ubezpieczenie,

galik, przeznacza na papierowe

wspomniane są też targi na ul.

i brzydki". To tu przenieśli się

dwoje na targ z Wolczyniec tam

proroctwo. Trzeba widzieć, jak

stawkę bankową itp.

Wolczanieckiej i Radzieckiej.

,,uciekinierzy" z pl. Franciszka

i powrotem. Takich ,,handlarzy"

szybko chwyta ten zapisany pa-

Od strony ul. Halickiej na

W kolejnych dziesięcioleciach

Józefa. Szybko uporządkowali

jest tam chyba polowa.

pierek i chowa za pazuchę, a od-

Targowicy widzimy inną scenę.

rozpoczęla się rozbudowa mia-

okoliczny landszaft tak, że po-

stąpiwszy na bok, prosi kogoś,

Wszystkie drogi, a najbar-

Tam zająl miejsce kataryniarz ze

steczka Instytutu Nafty i Gazu.

rządni mieszkańcy starali się

by jej ten zapis przeczytal. Kil-

dziej Halicka i Wolczyniecka,

swoim instrumentem, na któ-

Ojcowie miasta zadecydowali, że

wieczorną porą trzymać się stąd

rym wygrywa różne melodie.

kakrotnie mialem szczęście być

zapelnione są przede wszyst-

świnie i kozy będą dla studentów

daleko. Magistrat postanowil

glosicielem takich wyroczni dla

kim wszelkimi kalekami, którzy

Ma swego rodzaju przynętę dla

nieodpowiednim towarzystwem

zlikwidować również ten samo-

latwowiernych  wieśniaków

panienek. A gdy przeczytalem,

swoje rany, zlamane ręce i nogi

i handel przeniesiono poza gra-

wolny bazar w centrum miasta

i wieśniaczek, bo za jego granie

to kiwala glową i mówila: ,,Otóż!

wystawiają na pokaz publicz-

nice Iwano-Frankiwska.

i ,,Kurier Stanislawowski" z dnia

Cholera by go napadla, skąd on

nikt by mu nawet centa nie dal.

ny, krzykliwym glosem prosząc

W 1968 r. ,,Przykarpacka

30 września 1888 r. zawiada-

to wie. Powiada, że muszę strzec

Na katarynce siedzi gibraltar-

o jalmużnę. Dziady te, po swoje-

Prawda" doniosla, że ,,rynek Tar-

mial, że ,, Magistrat zdecydowal

ska malpka, ubrana w czerwony

się wrogów. Aha, mam sąsiadkę,

mu dbają o swoje rany, aby, broń

gowica, leżący przy ul. Pugaczo-

handel z pl. Mickiewicza prze-

kubraczek i patrzy w usterko.

skaż ją Bóg, czort wie, czego ode

Boże, nie zagoily się, bo wówczas

wa 30 od dnia 26 maja przenosi

nieść na pl. Trybunalski, a pl.

Kupa wiejskich kobiet przyglą-

mnie chce. Prawdę, panie, jak

spadnie zarobek, który czasami

się do wioski Czerniejów. Auto-

Mickiewicza obsadzić drzewa-

Bóg mily, prawdę powiada".

da się jej z ciekawością, z otwar-

dochodzi do 20 koron dziennie.

busy do nowego rynku kurso-

mi". Pl. Trybunalskim nazywa-

Gdyby każdy mial tak glę-

tą gębą. Jedna pyta drugą: ,,Co to

Przenieśmy się jednak do

wać będą spod Muzeum Krajo-

no wówczas pl. Trynitarskim,

za cudo?". I chociaż każda trochę

boką wiarę, jak ta oto kobieta

Targowicy ­ centrum wszel-

znawczego i dworca od 6 rano.

bowiem w dawnym klasztorze

po przeczytaniu proroctwa, to,

ze strachem patrzy na malpkę,

kiego handlu i ruchu towarów.

Wartość przejazdu ­ 15 kopiejek".

trynitarzy mieścil się sąd kry-

ale nie odchodzą. W tym cza-

Bóg świadkiem, ziemia bylaby

Pelno tu wozów, na każdym sie-

Meandry czarnego rynku

minalny. Obecnie ta lokacja na-

sie kataryniarz wyciąga nowe

rajem..."

dzi dziewka lub chlopak i pil-

Okazuje się, że plac Rynek nie

zywa się ul. Starozamkową.

cudo ­ biale myszy lub papugę,

nuje bydla. Kolo wagi ruch jest

Targowica

byl jedynym miejscem handlu

Stąd wynika, że handlarze

przy ul. Pugaczowa

detalicznego. Jan Wierzbowski

stale sprzeciwiali się przenosi-

pozostawil interesujące wspo-

nom na nowe miejsce. Minęlo

Po przylączeniu Knianihina

mnienia o swej gimnazjalnej

calych siedem lat, gdy ,,Kurier" 17

do Stanislawowa w 1925 r. han-

mlodości, przypadające na lata

listopada 1895 r. podal nową in-

del znalazl się prawie w centrum

1870. Wówczas czarny rynek

formację: ,,Ostatecznie zdecydo-

miasta. W lipcu magistrat wy-

mieścil się na terenie dzisiejsze-

wano przenieść handel jarzyna-

kupil część gruntów kolo dawnej

go placu Wiecowego ­ naprze-

mi, odbywający się dotąd na pl.

elektrowni w Knianihinie, obok

ciwko pasażu Gartenbergów.

Mickiewicza na pl. Trynitarski

dzielnicy Mazurówka. Zaku-

Sprzedawano tam wszelkiego

po to, by nowy plac Mickiewi-

piono 6 morgów ziemi (okolo 10

rodzaju rzeczy używane, krę-

cza nie przypominal azjatyckich

hektarów) za 100 tys. zlotych.

cily się ciemne typy ­ prawie

dzielnic Konstantynopola".

Na rok 1931 nowy targ już ist-

(zakończenie nastąpi)

jak obecnie na naszym ,,pijanym

nial. Budżet miejski wylożyl 390

tys. zlotych, ale odpowiadal on

wymaganiom weterynaryjno-

-sanitarnym i nie psul wyglądu

ul. Halickiej. Gdzie byl ten targ?

Dziś są tam gmachy Uniwersy-

tetu Nafty i Gazu, przy końcu ul.

Puluja.

Sowieci kontynuowali dzia-

lalność tego targu. W ,,Przykar-

PODCZAS ,,RZĄDÓW" HANDLARZY PORZĄDNI MIESZKAŃCY

packiej Prawdzie" opublikowano

DZIŚ W MIEJSCU TARGU SĄ GMACHY UNIWERSYTETU NAFTY I GAZU

STARALI TRZYMAĆ SIĘ Z DALA OD PL. MICKIEWICZA