20

nr 17 (477) 16­25.09.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Z Sienkiewiczem na Roztoczu

Park Miniatur Kresowych w Budach

W stepie szerokim, którego

okiem,

Nawet sokolim nie zmierzysz.

Wstań, unieś glowę,

wsluchaj się w slowa,

Pieśni o Malym Rycerzu!

Któż nie zna tego utworu,

śpiewanego przez Leszka

Herdegena? Napisany ponad

pól wieku temu przez dwóch

urodzonych we Lwowie

autorów: Jerzego Lutowskiego

(tekst) i Wojciecha Kilara

(muzyka) na potrzeby serialu

telewizyjnego ,,Przygody Pana

Michala", osnutego na trzeciej

części Trylogii Henryka

ZAMEK W OLESKU. MAKIETA

WYSOKI ZAMEK WE LWOWIE. MAKIETA

Sienkiewicza, nadal wzrusza

i mimo uplywu czasu nie

wówczas okazję odwiedzić Park

króla Marek, późniejszy sta-

traci na popularności, czego

Zbaraż wojska kozackie z wie-

w istocie zalożyciel Biura Tu-

Miniatur Kresowych, oprowa-

rosta krasnostawski. Obaj bar-

dowodem jest fakt, iż stal

ściami do króla, zainspirowal

rystycznego ,,Quand", specja-

dzany przez gospodarza w kon-

dzo jeszcze mlodzi, bo zaledwie

się nieformalnym hymnem

Sienkiewicza do napisania po-

lizującego się ,,w kierunku do

tuszu. Tak oto przy dźwiękach

dwudziestoletni wówczas So-

kibiców reprezentacji

wieści. Ta zaś, mimo uplywu

Lwowa", by użyć batiarskiego

jego pelnego mocy, powagi i do-

biescy, brali udzial w walkach

Polski w siatkówce. Ilekroć

ponad 140 lat od opublikowa-

stwierdzenia Szczepka z ,,Weso-

stojeństwa ,,Poloneza Husarii"

opisanych na kartach ,,Ogniem

przywolujemy w pamięci

nia, wciąż inspiruje kolejne po-

lej Lwowskiej Fali". Po roku 2022

i my udajemy się w podróż szla-

i mieczem". Marek zginąl w rok

obrazy bezkresnych stepów,

kolenia Polaków. Jej przemożny

przyjeżdża tam, angażując się

kiem, który przemierzali boha-

po bitwie pod Beresteczkiem

rycerzy kresowych stanic

wplyw dostrzegal Witold Gom-

w akcje pomocowe i nadal, mimo

terowie wydarzeń, opisanych

podczas masakry dokonanej

z panem Wolodyjowskim na

browicz oceniając, z przeką-

wojennej rzeczywistości, przy-

barwnie na kartach powieści

po starciu pod Batohem, której

czele, po mistrzowsku na

sem nieco, pisarstwo Litwosa:

wozi tych najbardziej zdetermi-

Sienkiewicza.

opisu Sienkiewicz czytelnikom

ekranie wykreowanym przez

,,Trudno też w dziejach literatury

nowanych, by zaczerpnąć lyk

Stajemy przy makiecie zam-

oszczędzil.

pochodzącego z Podhajec kolo

o przyklad podobnego oczaro-

lwowskiego powietrza i z okien

ku żólkiewskiego, zbudowa-

Zamek, zwany Wysokim,

Tarnopola niezapomnianego

wania narodu, bardziej magicz-

hotelu ,,George", wychodzących

nego pod Lwowem na początku

górowal niegdyś nad Lwowem,

Tadeusza Lomnickiego, pieśń

nego wplywu na wyobraźnię

przecież i na dawną ulicę Sien-

XVII wieku przez wslawionego

ówczesną stolicą wojewódz-

ta brzmi nam w uszach.

mas. Sienkiewicz, ten magik, ten

kiewicza (dziś Woronoho), zoba-

w licznych bitwach hetmana

twa ruskiego i jednym z najle-

Niech więc i teraz posluży za

uwodziciel, wsadzil nam w glo-

czyć uznawany za najladniejszy

i kanclerza wielkiego koron-

piej ufortyfikowanych i nie-

wprowadzenie do opowieści

wy Kmicica wraz z Wolodyjow-

na świecie pomnik Adama Mic-

nego Stanislawa Żólkiewskie-

zdobytych aż do początku XVIII

o wyjątkowym miejscu, które

skim oraz panem Hetmanem

kiewicza, odslonięty w 1904

go. Budowla jest tu ukazana

wieku miast Rzeczpospolitej

sześć lat temu powstalo na

Wielkim i zakorkowal je. Odtąd

roku, którego budowę polski pi-

w czasach swej największej

Obojga Narodów. O ile miasto

malowniczym Roztoczu. Jest

nic innego Polakowi nie moglo

sarz wsparl finansowo.

świetności, czyli za panowa-

w czasie najazdu Chmielnic-

to Park Miniatur Kresowych

naprawdę się podobać".

Dziś pod opieką pana An-

nia prawnuka hetmana, króla

kiego ocalalo, dzięki nadprzy-

w Budach, polożony przy

Jednym z wielu, którzy ule-

drzeja zwiedzamy Park Mi-

Jana III Sobieskiego. Wycho-

rodzonej interwencji św. Jana

drodze do Zamościa.

gli temu czarowi jest Andrzej

niatur Kresowych. Naszej wę-

wany w jej murach w kulcie

z Dukli, utrwalonej dla potom-

Kudlicki. To z jego ugruntowa-

drówce towarzyszyć będzie

wielkiego przodka, uczynil

nych na jednym z plócien Jana

nej jeszcze w latach mlodzień-

muzyka skomponowana przez

zeń jedną z glównychswych

Matejki, zamek zostal poważ-

JOANNA PACAN-ŚWIETLICKA

czych pasji do Trylogii, z zauro-

Krzesimira Dębskiego do filmu

rezydencji. W ramach ekspo-

nie zniszczony, a z czasem ro-

TEKST

czenia pięknem i historią ziem

,,Ogniem i mieczem" w reżyserii

zycji możemy zobaczyć rów-

zebrany. Dziś pozostal zaledwie

KAZIMIERZ ŚWIETLICKI

w niej opisanych powstal po-

Jerzego Hoffmana. Kompozy-

nież dwa inne zamki związa-

fragment ściany poludniowej tej

ZDJĘCIA

P

mysl stworzenia takiego miej-

tor, który jest również autorem

ne z postacią zwycięzcy spod

okazalej budowli, wzniesionej

okonując zaledwie ok. 40

sca, gdzie w pomniejszonej skali,

muzyki symfonicznej oraz mu-

Wiednia. Jest to zamek w Ole-

na planie nieregularnego pro-

km, a więc po kilkudziesię-

w pigulce niejako, można zoba-

zyki do 46 filmów pelnometra-

sku, gdzie w 1629 roku przy-

stokąta, z czterema potężnymi

ciu minutach drogi samo-

czyć rozsiane na ogromnym ob-

żowych oraz do 26 seriali (m.in.

szly król, jak glosi legenda przy

basztami na narożach i dwoma

chodem lub autobusem od przej-

szarze, oddalone nawet o ponad

,,Zlotopolscy", ,,Na dobre i na

biciu piorunów podczas sza-

wewnętrznymi dziedzińcami.

ścia granicznego w Hrebennem,

1300 km za wschodnią grani-

zle" czy ,,Ranczo"), posiadający

lejącej w okolicy sierpniowej

Makieta zaś unaocznia nam, jak

stajemy w miejscu, które dziś

cą Polski zabytki. Tereny te, do

ponadto korzenie zarazem wo-

burzy i dochodzących do kom-

wyglądal do polowy XVII wie-

jest jedną z najnowszych tury-

niedawna jeszcze wraz z liczny-

lyńskie (Kisielin), jak i pokuc-

nat odglosach bitwy z Tatara-

ku, zanim to w październiku

stycznych atrakcji turystycz-

mi grupami turystów odwiedzal

kie (Kolomyja) z okazji 50-lecia

mi przyszedl na świat. Jest to

1648 roku zostal zdobyty przez

nych tego coraz chętniej odwie-

jako pilot i przewodnik, a przede

dzialalności artystycznej rok

również zamek w Zloczowie,

oddzialy Maksyma Krzywo-

dzanego regionu kraju, a w skali

wszystkim pasjonat, bo jest nim

temu gościl w Zamościu. Mial

gdzie urodzil się starszy brat

nosa. Ranny prawdopodobnie

ogólnopolskiej stanowi zjawi-

podczas tego szturmu ów pul-

sko unikatowe. Tutaj bowiem

kownik czerkaski kozackiego

możemy zanurzyć się w atmos-

wojska zaporoskiego niedlugo

ferę stepów ukrainnych, opie-

potem w niewyjaśnionych do

wanych w Trylogii, podziwia-

dziś okolicznościach dokonal

jąc kolekcję 26 makiet zamków

żywota, nie bral więc udzialu

i twierdz, będących niegdyś

w opisanych dalej na kartach

w posiadaniu Rzeczpospolitej.

powieści wydarzeniach, m.in.

Nie pan Wolodyjowski jed-

oblężeniu Zbaraża. Dziś jest pa-

nak, a glówny bohater ,,Ogniem

tronem ulicy, wiodącej na wzgó-

i mieczem", ,,czarniawy, wielce

rze zamkowe z kopcem Unii Lu-

przystojny, ze szczuplą twarzą

belskiej we Lwowie, którą już

i wydatnym orlim nosem" bę-

w XX wieku, jeszcze pod ówcze-

dzie ­ zgodnie z wizją i zaloże-

sną nazwą Teatyńska, uwiecz-

niem twórców Parku ­ ma być

nila w ,,Moralności pani Dul-

naszym przewodnikiem. Przez

skiej" Gabriela Zapolska.

roztoczańskie pagórki, Wolyń,

Z  wolyńskich  zabytków

Podole, do Kamieńca i dalej, bo aż

możemy zobaczyć, jak wyglą-

na Krym, udamy się tam z asystą

daly istniejące do dziś zamki

Jana Skrzetuskiego, namiestni-

w Lucku, Ostrogu, Wiśniow-

ka (później porucznika) chorą-

cu oraz zniszczony przez ko-

gwi pancernej księcia Jeremiego

zaków Krzywonosa, podobnie

Wiśniowieckiego. Bohaterski

jak lwowski, zamek w Krze-

czyn, jakiego dokonal ten rycerz,

mieńcu. Jego malownicze ru-

przedostając się przez oblegające

iny prawie dwieście lat później

ZAMEK W ŻÓLKWI. MAKIETA