24

nr 17 (477) 16­25.09.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Groby powstańców styczniowych na Cmentarzu Lyczakowskim  (cz. 7)

Na terenie Cmentarza

dyrektora Banku Krajowego Alfreda Zgór-

Lyczakowskiego znajdują

skiego, dyrektora filii Banku Austrowę-

się 435 grobów powstańców

gierskiego Józefa Zgórskiego, dyrektora

styczniowych. Jeszcze

Banku Przemyslowego Szarskiego i liczny

230 weteranów powstania

personel fabryczny i biurowy firmy ,,J. A.

pochowano na ,,Górce

Baczewski". Kondukt żalobny prowadzil ks.

powstańców 1863/1864

Podolski z parafii św. Marcina i ks. kanonik

r.". Wśród ,,tlumnej szarej

katedralny Lenkiewicz. Przy pokropieniu

rzeszy żolnierskiej"

zwlok obecny byl JE. ks. arcybiskup Józef

byli też przedstawiciele

Bilczewski. Śpiewal chór Towarzystwa

rodów lwowskich, które

,,Skala". Pochód żalobny ruszyl z Rynku

uciekaly do powstania

przez plac Katedralny, ulicę Teatralną, plac

z pobudek patriotycznych,

Mariacki, plac Bernardyński, ulicę Piekar-

nie zważając na przepony

ską na Cmentarz Lyczakowski, gdzie po

JÓZEF ADAM BACZEWSKI

czynione ze strony wladz

odśpiewaniu przez chór ,,Reguiem" i odmó-

austriackich. Niejeden z nich

rozproszonych powstańców, sformowal

wieniu modlów, zlożono trumnę ze zwlo-

polegl w walkach z zaborcą

oddzial kawalerii i poprowadzil ich do Kon-

kami śp. J. A. Baczewskiego do grobowca

rosyjskim, inni zaś wrócili

gresówki. 17 stycznia 1864 roku pod Starą

rodzinnego.

do Lwowa i zaznali już tu,

Wsią (na pd. od Hrubieszowa) doszlo do bi-

Stanislaw Bronislaw Chlopicki (1843­

w Galicji, prześladowań policji

twy z wojskami rosyjskimi, w której oddzial

1914) zmarl 15 marca 1914 roku we Lwowie

austriackiej.

Komorowskiego zostal rozbity.

i zostal pochowany w grobowcu rodzin-

Wspólcześni wysoko ocenili osobi-

nym na Cmentarzu Lyczakowskim. O jego

ste męstwo pulkownika Komorowskiego

pogrzebie ,,Kurier lwowski" opublikowal

TEKST I ZDJĘCIA

KAPLICA BACZEWSKICH

i jego zdolności taktyczne, lecz sily wroga

krótkie ogloszenie Towarzystwa Wzajemnej

JURIJ SMIRNOW

byly zdecydowanie przeważające. Komo-

34 lat zaciągnąl się w szeregi powstańcze.

czasopismach lwowskich czytamy: ,,Radca

Pomocy Uczestników Powstania Polskie-

Do udzialu w powstaniu zglaszali się

rowski z niedobitkami przekroczyl granicę

Po upadku powstania wrócil do Lwowa i od

Cesarski śp. Józef Adam Baczewski, szef

go z roku 1863/1864, mianowicie czytamy

przedstawiciele wszystkich warstw ów-

i już więcej do powstania nie wrócil. Osiadl

roku 1875 stal się jednoosobowym wlaści-

firmy J. A. Baczewski, wlaściciel fabryki

w nim: ,,Stanislaw Chlopicki, żolnierz z roku

czesnego spoleczeństwa galicyjskiego.

w majątku na wsi w powiecie krośnieńskim.

cielem fabryki wódek, zalożonej jeszcze

i realności, dlugoletni czlonek Rady Miej-

1863, dlugoletni poczmistrz w Zawalo-

W kolejnym odcinku opowiemy o losach

Dalsze losy Wojciecha Komorowskiego

w roku 1782 przez jego dziadków. Dzięki

skiej i Izby Handlowej i przemyslowej we

wie pod Lwowem, obywatel bardzo zacny

kilku powstańców z różnych warstw spo-

są malo znane. Wojciech hr. Komorowski

unowocześnieniu przedsiębiorstwa i nowa-

Lwowie, czlonek Rady Gminnej na Zniesie-

i ofiarny, zmarl we Lwowie. Wydzial Towa-

lecznych, którzy zaszczytnie wpisali się

zmarl we Lwowie 20 stycznia 1879 roku

torskim metodom reklamy (między innymi

niu, czlonek, prezes i kurator licznych Towa-

rzystwa Uczestników powstania polskiego

w historię walk o niepodleglość Polski, zaś

i zostal pochowany na Cmentarzu Lycza-

stylowe etykiety i butelki-karafki z napi-

rzystw spolecznych i dobroczynnych itd.

z roku 1863/1864 wzywa wszystkich swo-

po upadku powstania styczniowego wró-

kowskim w grobowcu spokrewnionych

sem ,,J. A. Baczewski Lwów Pologne Maison

Po dlugich i ciężkich cierpieniach, zaopa-

ich czynnych czlonków do wzięcia udzialu

cili do życia cywilnego i znaleźli wieczny

z nim hrabiów Karnickich. Grobowiec znaj-

Fondee 1782"), uczynil ze swojej firmy naj-

trzony św. Sakramentem, zasnąl w Panu

w pogrzebie śp. Stanislawa Chlopickiego,

spoczynek na Cmentarzu Lyczakowskim.

duje się na polu nr 50, przy alejce glównej

większego producenta alkoholu nie tylko

dnia 16-go maja br. w 83 roku życia. Pogrzeb

towarzysza broni i czynnego czlonka Wy-

Wśród nich byl na przyklad, arystokrata

cmentarza. Grobowiec zdobi ośmioboczna

w Galicji, ale i w calej Europie Środkowej.

odbędzie się w czwartek 18-go maja b.r.

dzialu Towarzystwa. Pogrzeb odbędzie się

Wojciech hrabia Komorowski (1839­1879),

neogotycka stela zwieńczona krzyżem,

Firma zyskala prestiżowy tytul Cesarskie-

o godzinie 5 popoludniu z domu żaloby Ry-

jutro we wtorek o godzinie 3 popoludniu

Józef Adam Baczewski (1829­1911), przed-

ozdobionym liściem akantu i wieńcem.

go i Królewskiego Dostawcy Dworu Austro-

nek l 31 do grobowca familijnego na Cmen-

z kaplicy Boimów na Cmentarz Lyczakow-

stawiciel znanej rodziny przemyslowców

Frontową część grobowca zdobią plasko-

węgierskiego, zaś J. A. Baczewski ­ Radcy

tarzu Lyczakowskim, na który krewnych,

ski". Tenże ,,Kurier lwowski" podal krótki

lwowskich ,,od wódek i likierów", czy też

rzeźby dwóch modlących się aniolów i sym-

Dworu. Wladze austriackie przyznaly też

przyjaciól i pobożnych chrześcijan zapra-

rys biograficzny S. B. Chlopickiego, który

skromny pocztmistrz Stanislaw Bronislaw

bole Wiary, Nadziei i Milości (krzyż, kotwi-

Zakladowi Baczewskich zaszczytne Go-

szają w żalu nieutulone dzieci i rodzina. Na-

urodzil się 8 maja 1843 roku w miejscowości

Chlopicki(1843­1914).

ca i gorejące serce) z wieńcem laurowym.

dlo Cesarskiego Orla. Przez cale życie J.

bożeństwo żalobne odbędzie się w kościele

Kopani obok Swięża (powiat przemyślań-

Wojciech hr. Komorowski herbu Kor-

Grobowiec Karnickich-Komorowskich zo-

A. Baczewski wyróżnial się dzialalnością

św. Marcina w piątek dnia 19-go maja b.r.

ski). Jako student we Lwowie bral czynny

czak byl zawodowym oficerem armii

stal odnowiony w ramach wspólnych prac

filantropijną i dobroczynną. Znaczne sumy

o godz. 9 rano". Trzeba wyjaśnić, że kościól

udzial w ówczesnym ruchu konspiracyj-

austriackiej. W randze porucznika wal-

polskich i ukraińskich konserwatorów, przy

pieniędzy przeznaczal dla towarzystw spo-

św. Marcina przy ul. św. Marcina byl kato-

nym, zaś w powstaniu styczniowym wstą-

czyl w 1859 roku podczas wojny wlosko-

finansowaniu polskiego Ministerstwa Kul-

lecznych i dobroczynnych, między innymi

licką świątynią parafialną Zniesienia, gdzie

pil do piechoty w oddziale Czechowskiego.

-austriackiej i francusko-austriackiej. Za

tury i Dziedzictwa Narodowego.

Towarzystwa rękodzielników ,,Skala", Za-

znajdowala się fabryka wódek i likierów J.

Później walczyl w oddziale Horodyńskiego

zaslugi w bitwie pod Montebello otrzymal

Józef Adam Baczewski (1829­1911) wy-

kladu sierot klasztoru Sióstr Milosierdzia,

A. Baczewskiego. Na Zniesieniu zamieszka-

pod Radziwillowem i też pod dowództwem

austriacki order Żelaznej Korony z dekora-

wodzil się z rodziny pochodzenia żydow-

Towarzystwa Dobroczynności, Przytulku

lo też wielu pracowników tej fabryki.

Różyckiego przy kozakach Wieleżyńskiego.

cją wojenną. Z wybuchem powstania stycz-

skiego. Dopiero jego rodzice Mejer i Chana

św. Brata Alberta, Towarzystwa Opieki

Pogrzeb Józefa Adama Baczewskiego

Po rozproszeniu oddzialu wrócil do Lwowa,

niowego wstąpil w lutym 1863 roku w ran-

Baczeles, znani już we Lwowie wlaściciele

Kobiet, Zakladu sierot św. Józefa, Domu Sie-

pod ulewnym deszczem odbyl się 18 maja

do konspiracji. Podczas stanu oblężenia za-

dze kapitana do pulku żuawów śmierci,

fabryki wódek na Zniesieniu, w 1850 roku

rot, również dla żydowskich organizacji do-

z domu żaloby w Rynku 31 na Cmentarz

prowadzonego przez rząd austriacki, pelnil

dzialającego w ramach oddzialów generala

przyjęli chrzest i zmienili nazwisko na Ba-

broczynnych. Od roku 1871 byl radnym m.

Lyczakowski. ,,Slowo Polskie" podalo do-

funkcję adiutanta przy komendancie placu

Mariana Langiewicza. Komorowski bral

czewski. Syn ich Józef Adam Baczewski

Lwowa. W 1883 roku ufundowal rodzinną

kladny reportaż z tego wydarzenia, w któ-

dzielnicy II we Lwowie z ramienia organizacji

udzial w calej kampanii gen. Langewicza,

ulegl polonizacji, ukończyl Wydzial Techno-

kaplicę grobową na Cmentarzu Lyczakow-

rym (nie zważając na ulewny deszcz) wzięly

Narodowej. Po upadku powstania powrócil

między innymi w bitwach pod Miechowem,

logiczny Politechniki Lwowskiej, zaś z wy-

skim. Zmarl 16 maja 1911 roku. W nekrologu

udzial olbrzymie tlumy publiczności. Wśród

do przerwanych studiów, a następnie wstą-

Malogoszczą, Chrobrym. W bitwie pod

buchem powstania styczniowego w wieku

opublikowanym we wszystkich znaczących

obecnych delegacje Towarzystwa ręko-

pil do slużby pocztowej, jako poczmistrz

Grochowiskami 18 marca 1863 r. walczyl

dzielniczego ,,Skala" z prezesem Szereme-

najpierw w Korszowie, a następnie w Zawa-

wraz z pulkiem żuawów pelniącym straż

tą, Towarzystwa dobroczynności, Zakladu

lowie. W 1912 roku przeszedl w stan spo-

przednią glównych sil polskich i zostal ran-

sierot sióstr Milosierdzia. Za trumną szla

czynku i osiadl we Lwowie. Aktywnie dzia-

ny. Po bitwie wysoko oceniono bohaterską

w pelnym skladzie Rada Miejska z prezy-

lal we lwowskim Wydziale Towarzystwa

postawę Komorowskiego, który po wyczer-

dentem miasta Ciuchcińskim, delegaci Izby

Wzajemnej Pomocy Uczestników Powstania

paniu amunicji przez żolnierzy, wydal roz-

Handlowo-Przemyslowej z sekretarzem dr.

Polskiego z roku 1863/1864. Zarząd Towa-

kaz ataku na bagnety i zmusil do odwrotu

Steslowiczem na czele. Wśród publiczności

rzystwa w nekrologu pisal, że byl ,,znany

oddzial rosyjski pulkownika Czengierego,

zauważono bylych ministrów Abrahamowi-

w szerokich kolach naszego grodu i wyso-

ocalając w ten sposób sily glówne Langie-

cza i Dulębę, wiceprezydenta poczt Schiff-

ko ceniony przez przyjaciól i znajomych dla

wicza. Następnie Wojciech Komorowski

nera, kierownika starostwa lwowskiego

nieskazitelności charakteru, pracy, uczyn-

dostal się do Galicji, gdzie polecono mu

Szydlowskiego, liczne grono przemyslow-

ności i gorliwości, z jaką bral zawsze udzial

sformowanie wlasnego pulku i przez Rząd

ców i bankierów lwowskich, między innymi

we wszystkich pracach obywatelskich

Narodowy nadano mu stopień pulkownika.

i narodowych, a szczególnie podczas poby-

Z nowym pulkiem mial okolo 15 maja ru-

tu w Zawalowie, przez zalożenie i gorliwe

szyć na teren Królestwa. Jednak wyprawa

opiekowanie się czytelnią T.S.L. Pozostawil

nie doszla do skutku zaś Komorowski zna-

pogrążoną w smutku wdowę Kornelię z Cie-

lazl się z analogicznym zadaniem we Lwo-

mirskich, z którą przeżyl szczęśliwie 40 lat

wie, skąd z nowym oddzialem mial ruszyć

i serdecznie żalujących go druhów i przyja-

do Kongresówki. We wrześniu 1863 roku

ciól. Cześć jego pamięci".

uczestniczyl w uderzeniu na województwo

Stanislaw Bronislaw Chlopicki zostal

lubelskie. 1 listopada 1863 roku Komorow-

pochowany w grobowcu rodziny Ciemir-

ski na czele kilkusetosobowego oddzialu

skich na polu nr 71 niedaleko innych zna-

atakowal wojska rosyjskie na Wolyniu

nych weteranów powstania styczniowe-

i opanowal miasto Poryck. Niestety zostal

go, mianowicie architekta Józefa Kajetana

okrążony przez przeważające sily rosyjskie

Janowskiego i profesora Bronislawa Radzi-

i próbowal wycofać się w stronę granicy

szewskiego. W grobowcu Ciemirskich spo-

austriackiej. Tuż nad granicą doszlo do no-

czywa też jego żona Kornelia z Cimierskich

wego starcia, ale oddzial Komorowskiego

(1845­11.V. 1919). Grobowiec zostal zbudo-

zdolal przejść granicę. Oznaczalo to kapi-

wany z piaskowca dwu kolorów ( szarego

GROBOWIEC WOJCIECHA HR.

tulację przed wojskami austriackimi. Jed-

i czerwonego), z napisem pod krzyżem

KOMOROWSKIEGO

GROBOWIEC STANISLAWA CHLOPICKIEGO

nak pulkownik Komorowski zebral część

,,Pokój ich cieniom".