4

nr 18 (478) 30.09­16.10.2025

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Pamięci żolnierzy września

W tym roku do akcji

się od czasu do czasu seriami

dokończenie ze strony 1

upamiętnienia

strzaly pistoletów maszyno-

wych urywaly się nagle, w po-

,,Stanęli jak straceńcy do walki

dolączyla grupa

lowie magazynków. Czulo się, że

nie szczędząc ofiary życia.

czlonków Legionu

ręka, która jeszcze przed ulam-

Nie wywiesili bialych szmat

Polskiego, wracająca

kiem sekundy naciskala spust,

w geście poddaństwa

z Ukrainy ze wsparcia

martwieje i bezwladnie opada,

Pomni tradycji swoich

żolnierzy tej jednostki

sparaliżowana uderzeniem kol-

przodków poszli z godnością

walczących na froncie.

by lub pchnięciem bagnetu. Nie

w bój przeciw przeważającej

slychać bylo żadnych okrzy-

masie obcych wojsk

Gdy dowiedzieli się,

ków. Bój toczyl się w ciemno-

CHWALA WAM NA WIEKI!!!"

że we Lwowie mają

ściach i zlowrogiej ciszy. Nikt

miejsce tego rodzaju

nim już nie kierowal ­ nikt

TEKST I ZDJĘCIA

uroczystości, dolączyli

o pardon nie prosil. Wrażenie

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

do naszej grupy

W

bylo niesamowite. Toteż groza,

i wystąpili z wlasnym

okolicach Lwowa we

jaka opanowala Niemców, mu-

sztandarem.

wrześniu 1939 r. cięż-

siala przewyższać wszystkie

kie boje o przedosta-

dotychczasowe ich przeżycia.

nie się do okrążonego miasta

Oto co powiedzial o swoich

teren poza nowym murem i nic

czlonkowie Towarzystwa i tak

Z takim zaskoczeniem i z ta-

toczyli żolnierze 11. Karpackiej

wrażeniach Henryk Bąkowicz,

nie znaleziono. Gdy przed kil-

powstala kolejna uporządkowa-

kim atakiem nie spotkali się za-

Dywizji Piechoty i innych od-

mający rodzinne powiązania

ku laty szykowano ekshumację,

na mogila, na której skladane są

pewne nigdy. Trupy, które oglą-

dzialów, które dolączyly do tego

z Ziemią Stanislawowską:

przebadano teren poza ogrodze-

kwiaty i palone znicze.

daliśmy później, mialy wyraz

zgrupowania w czasie wyco-

­ Dziś wracamy z frontu, do-

niem i dopiero tam znaleziono

Następny pochówek leży

straszny. Trwoga, wśród któ-

fywania się z początkowych

kąd zawieźliśmy naszym żolnie-

pochówek.

w lesie obok miejscowości Le-

rej ginęli, nie znikla z ich twa-

pozycji. Najcięższe i zaciekle

rzom środki opatrunkowe, żyw-

Podczas tegorocznych eks-

lechówka. Tu znajduje się gro-

rzy. Wysiedliśmy z samochodu

walki toczyly się w okolicach

ność i inne potrzebne rzeczy. Gdy

humacji, wedlug oficjalnego ko-

bla pomiędzy jeziorami janow-

i pieszo podążaliśmy za cichną-

Janowa, Zboisk, Holoska i w la-

dowiedzieliśmy się, że odbędą

munikatu, odnaleziono szczątki

skimi, na której we wrześniu

cym i dogorywającym odglosem

sach Brzuchowickich. Niestety

się tu uroczystości, postanowi-

blisko 40 osób. W grobach zna-

1939 r. rozegraly się drama-

nocnego szturmu. Gdy wchodzi-

niemiecka ,,obrona" byla na tyle

liśmy też oddać hold bohaterom

leziono wiele artefaktów: guziki,

tyczne  wydarzenia.  Grobla

liśmy do pierwszych zabudo-

silna, że wycieńczonym w dwu-

września 1939 r. i uczcić pamięć

wojskowe nieśmiertelniki, któ-

z jednej strony jezior broniona

wań, na niebie ukazywal się już

tygodniowych walkach i prak-

naszych ojców i dziadków, któ-

re bardzo dobrze się zachowaly,

byla przez polskich żolnierzy.

świt. W coraz mocniej jaśnieją-

tycznie bez amunicji żolnierzom

rzy walczyli tutaj o niepodleglą

manierki, a nawet noże wojsko-

Z drugiej strony podchodzily

cych plamach brzasku poran-

polskim nie udalo się przebić do

Polskę. Moja rodzina również ma

we, wyprodukowane w War-

oddzialy 11. Karpackiej Dywi-

nego odróżnialiśmy domy, drze-

Lwowa. Oplacili te walki olbrzy-

przykre doświadczenia z okresu

szawie. Pochówek szczątków

zji Piechoty, które początkowo

wa, oplotki, a później... dziala,

mią ofiarą wlasnej krwi.

wojny i z lat powojennych.

planowany jest na koniec wrze-

wzięto za oddzialy niemiec-

jaszcze, ciągniki, samochody

W tym roku w akcji upamięt-

Jest to bardzo wzruszające, że

śnia na cmentarzu w Mości-

kie i ostrzelano. Niestety padly

­ najpierw pojedyncze ­ potem

nienia bohaterów wzięli udzial

spoczywają tutaj ci, którzy wal-

skach. W tym miejscu też zlożo-

ofiary z obu stron. Poleglych

grupy, cale parki. Przecierali-

czlonkowie PTOnGW: prezes

czyli za Polskę, ale niestety ona

no kwiaty i zapalono znicze pod

zlożono w symbolicznym gro-

śmy oczy, by się upewnić, czy to

Janusz Balicki, Jerzy Maryno-

stąd odeszla. Ale podziwiam

symbolicznym krzyżem.

bie, który byl tu jeszcze z czasów

nie zludzenie, tak nieprawdo-

wicz, Wlodzimierz Cipyk, Bo-

mieszkających tu Polaków, że

Kolejny grób ­ to też za-

I wojny światowej i spoczywa-

podobnie zdobycz ta wyglądala.

leslaw Kruk i Halina Wiśkalo-

mają w sercu Polskę, że mają

mknięty już dla pochówków

li w nim węgierscy i ukraińscy

Wieś duża, bogata, o szerokich

-Zagorska. Konsulat Generalny

ducha polskiego i zachowują

cmentarz na Holosku. Wedlug

żolnierze. Ten grób, u stóp sta-

podwórzach i ogrodach, zawa-

RP we Lwowie reprezentowa-

naszych bohaterów w swej pa-

orientacyjnych danych spo-

rego wiekowego dębu, stal się

lona byla sprzętem i materialem

la konsul Dorota Dmochowska

mięci ­ dodal ze wzruszeniem.

czywać tu może od 200 do 1000

symbolem wiecznego spoczyn-

wojennym po brzegi" (Bronislaw

wraz z grupą pracowników pla-

O podsumowanie tegorocz-

żolnierzy. Dokladnych danych

ku żolnierzy. Cześć ich pamięci!

Prugar-Ketling, Aby docho-

cówki dyplomatycznej. Towa-

nej akcji poprosilem konsul Do-

niestety brak, bo pochówki od-

Ostatnim  punktem  akcji

wać wierności: Wspomnienia

rzystwo Kultury Polskiej Ziemi

rotę Dmochowską:

bywaly się już po zajęciu miasta

byl symboliczny krzyż na tzw.

z dzialań 11 Karpackiej Dywizji

Lwowskiej reprezentowal wi-

przez sowietów i nikt wówczas

,,Trzech Kopcach". Jest to teren

Piechoty, 1990 r.).

Osobiście dla mnie, ale,

ceprezes Stanislaw Bąkowski,

nie dbal o jakąkolwiek inwen-

leśny obecnego poligonu jawo-

Po tej walce pulk ,,Germania"

przede wszystkim, dla

harcerstwo Polskie ­ hrm. Ste-

taryzację. Pomnik, ustawio-

rowskiego, gdzie we wrześniu

zostal rozformowany, a pamięć

fan Adamski, a oprawę duchową

ny przez PTOnGW, znajduje się

1939 r. rozegrala się bitwa z od-

o polskim żolnierzu przetrwala.

urzędu konsularnego

i modlitewną zapewnil ks. Sla-

w dole i jest otoczony ogródka-

dzialami niemieckiego elitar-

I chociaż nie ma tu pochówku

w Lwowie jest to bardzo

womir Bystry OFM z kościola

mi dzialkowymi. Ponadto teren

nego pulku SS ,,Germania".

żolnierzy wówczas poleglych

ważna data i bardzo

św. Antoniego we Lwowie.

jest podmokly po ogrodzeniu go

Strzelcy 49 huculskiego pul-

(prawdopodobnie znajduje się

ważna akcja, do której

Trasa jest co roku ta sama. Ak-

przez budowaną powyżej cer-

ku z 11. Karpackiej Dywizji Pie-

na cmentarzu w Mużylowicach

przylączamy się co

cja rozpoczyna się na cmentarzu

kiew. Ale o to miejsce stale dbają

choty przebijali się do Lwowa.

lub po okolicznych lasach), to ich

roku na zaproszenie

w Malechowie, gdzie we wspól-

czlonkowie Towarzystwa i pa-

W nocy 15/16 września we wsi

bohaterstwo upamiętnia sym-

nej mogile spoczywają polegli

mięć o bohaterach jest czczona.

Mużylowice zaskoczyli do-

boliczny krzyż i tablica usta-

Polskiego Towarzystwa

bohaterowie. Historię powsta-

Następna zbiorowa mogila jest

wództwo niemieckiej jednostki.

wione przez Towarzystwo na

Opieki nad Grobami

nia tego grobu przybliżyl ze-

już poza Lwowem, w miejscowo-

Ten nocny bój opisywal w swo-

skraju niewielkiej polanki. Jest

Wojskowymi. Staramy się

branym Stefan Adamski. W po-

ści Jaśniska. Tu na przycerkiew-

ich wspomnieniach pulkownik

to też ważne miejsce, gdzie od-

być wszędzie tam, gdzie

lowie lat 90. XX w. do PTOnGW

nym cmentarzu również spoczęli

Prugar-Ketling, dowódca 11.

dajemy hold bohaterstwu pol-

są upamiętniani żolnierze

zglosil się jeden z mieszkańców

polegli bohaterowie. Przed laty

Karpackiej DP:

skiego żolnierza i w tym roku

z 1939 r.

Malechowa z wiadomością, że

powiadomila o tym mieszkająca

,,Strzelcy 49. pp wtargnęli

również konsul Dorota Dmo-

na terenie jego posesji znajdu-

obok cmentarza Polka, niestety

już do środka wsi, siekąc i klu-

chowska  zlożyla  wiązankę

Data 17 września jest jed-

je się zbiorowa mogila polskich

już nieżyjąca, która dbala o ten

jąc bagnetem każdego, kto im się

kwiatów i zapalila bialo-czer-

ną z najbardziej tragicznych dat

żolnierzy. Po przeprowadzonej

grób. Miejscem zaopiekowali się

pod rękę nawinąl. Odzywające

wone znicze.

w historii naszego kraju, gdy

ekshumacji skompletowano 64

w podstępny sposób Armia Czer-

trumny, które zostaly zlożone

wona napadla na Polskę, któ-

w tej mogile. Bylo to pierwsze

ra już wówczas byla ogarnięta

upamiętnienie żolnierzy wrze-

wojną z Niemcami. Od tego czasu

śnia w okolicach Lwowa.

zaczęly się masowe deportacje,

Dalej poszly kolejne: na sta-

przede wszystkim ludności cy-

rym zamkniętym dla pochów-

wilnej mieszkającej na wschod-

ków cmentarzu na Zboiskach też

nich obrzeżach naszego państwa.

byla zbiorowa mogila wojskowa.

Exodus Polaków rozpocząl się

Świadkowie twierdzili, że byla

w sposób zmasowany. Zaciąży-

ona poza murem cmentarnym.

lo to wielkim cieniem na losach

Jednak podczas przeniesienia

zamieszkalej tu ludności polskiej.

cywilnych pochówków z tego

Obecnie my, przedstawiciele

cmentarza, jego mur zostal prze-

Konsulatu, pracownicy Konsu-

budowany, poszerzony. Mogila

latu, przedstawiciele środowisk

znalazla się w obrębie nowego

polskich chylimy czola przed

muru. Dlatego pierwotnie, gdy

żolnierzami, którzy zginęli za

badano teren w poszukiwaniu

wolność naszej Ojczyzny.

zbiorowego grobu, sprawdzono