12
nr 18 (478) 30.0916.10.2025
Okruchy historii
www.kuriergalicyjski.com
Klementyna z Tańskich Hoffmanowa
W 180. rocznicę śmierci
21 września 1845 roku
Warszawianek, Komitetu Pol-
w Passy wówczas
skiego w Dreźnie oraz Towa-
rzystwa Dobroczynności Dam
pod Paryżem
Polskich w Paryżu. Uważana za
w wieku czterdziestu
prekursorkę polskiej pedagogiki,
siedmiu lat po ciężkiej
w swoich pracach podejmowala
chorobie zmarla polska
temat edukacji dziewcząt, po-
pisarka, prozaiczka,
stulowala konieczność ksztalce-
dramatopisarka,
nia kobiet. Byla jedyną kobietą
w gronie profesorów Instytutu
tlumaczka, redaktorka,
Guwernantek i pierwszą kobietą
wydawczyni i dzialaczka
w Polsce, która prowadzila pu-
spoleczna i oświatowa
bliczne wyklady i otrzymywala
Klementyna z Tańskich
,,rządową" pensję za nauczanie.
Hoffmanowa. Zostala
Wśród wielu jej uczennic i wy-
pochowana na paryskim
chowanek byly również lwo-
cmentarzu Pčre-Lachaise.
wianki, m.in. Felicja z Wasilew-
skich Boberska, która stala się
Tam, gdzie cztery lata
jej kontynuatorką na lwowskiej
potem spocząl Fryderyk
niwie edukacji dziewcząt. O swej
Chopin, z którego rodziną
mentorce pisala tak: ,,Któż nie zna
od mlodych lat lączyl ją
zaslug Klementyny z Tańskich
niezmiernie serdeczny
Hoffmanowej, tej, która slusznie
EPITAFIUM KLEMENTYNY
stosunek, tam, gdzie
powiedzieć mogla: ,,Wszystkie
Z TAŃSKICH HOFFMANOWEJ
dzieci polskie są moimi dziećmi"
są groby zaslużonych
W KATEDRZE LWOWSKIEJ
która pismami swymi popra-
Polaków, których wielu
wila wychowanie kobiet w Pol-
miala jednak nie tylko bawić, ale
znala osobiście.
sce, wyksztalcila kilka pokoleń
i uczyć, będąc wyprawą przez
historię narodu polskiego od
Polek, szczepiąc milość Boga,
kraju i bliźnich, prawdy i po-
czasów przedchrześcijańskich
JOANNA PACAN-ŚWIETLICKA
W
winności?". Wspominala nad-
do 1815 roku.
1848 roku dzięki
to: ,,Wyroslyśmy z jej pismami
Hoffmanowa odegrala rów-
zbiórce Emigracji od-
w ręku, z jej slowami w sercach
nież pionierską rolę w czasopi-
slonięto przy grobow-
śmiennictwie, przez pięć lat re-
i ustach. Jeżeli wychowanie na-
KARTA POCZTOWA, KLEMENTYNA Z TAŃSKICH HOFFMANOWA
cu pisarki bardzo wymowny
sze nie bylo lekkomyślne, po-
dagując i wydając miesięcznik
ostatnio odnowiony pomnik
wierzchowne, cudzoziemskie,
autorką książek dla mlodego
,,Rozrywki dla dzieci", w któ-
trwalym nabytym kalectwem,
autorstwa Wladyslawa Olesz-
jeżeli uczono nas żyć dla powin-
czytelnika i już w roku 1824 na-
rym zamieszczala zasadniczo
mimo trudnego startu w doro-
czyńskiego. Przedstawia dwie
ności i prawdy, jeżeli pokochaly-
wlasne artykuly, skierowane
slość zyskala uznanie i szacu-
pisala pierwszą polską powieść
dziewczynki przy umieszczo-
do najmlodszych. Byla pierw-
śmy wszystko dobre i szlachetne,
nek, a dzięki wlasnemu talen-
epistolarną dla mlodzieży ,,Listy
nym na wysokim postumen-
szą kandydatką zgloszoną do
zapragnęlyśmy światla i wiedzy,
towi, determinacji i zmyslowi
Elżbiety Rzeczyckiej do przy-
cie popiersiu zmarlej, z których
w znacznej części zawdzięczamy
jaciólki swojej Urszuli za pano-
Warszawskiego Towarzystwa
przedsiębiorczości osiągnęla
jedna z ufnością kieruje wzrok
to Hoffmanowej".
wania Augusta III pisane", a rok
Przyjaciól Nauk. Wniosek od-
niezależność materialną i do-
ku swej wychowawczyni, druga
126 lat temu w Katedrze
rzucono z przyczyn formal-
statek. Zadebiutowala w wieku
później pierwszą w historii lite-
klęczy obok zatopiona w lektu-
Lwowskiej odbyla się uroczy-
dwudziestu jeden lat, publikując
ratury polskiej powieść psycho-
nych ustawy nie przewidy-
rze książki. Na grobie wyryto
pod pseudonimem Mloda Po-
logiczną ,,Dziennik Franciszki
waly czlonkostwa kobiet w tej
stość poświęcenia epitafium
cytat z pamiętników Hoffano-
instytucji. W dobie powsta-
Klementyny z Tańskich Hof-
lka dzielo ,,Pamiątka po dobrej
Krasińskiej", która doczekala
wej: ,,Wszystkie dzieci polskie
nia listopadowego byla jedną
fmanowej. Wobec licznie zgro-
się tlumaczeń na wiele języków.
matce, czyli ostatnie jej rady
są moimi dziećmi". Serce pisar-
madzonych w świątyni repre-
Byla pomyslodawczynią i twór-
z najbardziej czynnych pań:
dla córki". Byl to swego rodzaju
ki zostalo zlożone w katedrze na
zentacji wszystkich lwowskich
beletryzowany traktat pedago-
czynią pierwszej polskiej gry
prowadzila szeroko zakrojoną
Wawelu. Przez prawie pól wie-
stowarzyszeń kobiecych, szkól
giczny, kierowany do dorastają-
planszowej ,,Assarmot", która
dzialalność patriotyczno-cha-
ku, aż do roku 1946, imię Kle-
żeńskich różnych stopni oraz
rytatywną w ramach Związku
cych dziewcząt. Pierwsza ten
powstala ok. 1830 roku na wzór
mentyny Tańskiej nosila jedna
Dobroczynności Patriotycznej
rady miasta dokonal go ks. Ka-
liczebnik nader często i slusz-
popularnej wloskiej ,,Gąski",
z ulic w centrum Lwowa, kolo
rol Hryniewiecki, arcybiskup
nie jest używany w odniesieniu
hotelu George (obecnie Rudanś-
tytularny Perge. Okoliczno-
do wielu dziedzin wielorakiej
koho). W Katedrze lacińskiej
ściowe, ponad godzinne kazanie
dzialalności Hoffmanowej. Byla
we Lwowie Hoffmanowa zo-
wyglosil wybitny kaznodzieja,
więc pierwszą Polką utrzymu-
stala upamiętniona epitafium,
późniejszy arcybiskup lwow-
jącą się z wlasnej pracy twór-
istniejącym do dziś pod chó-
ski obrządku ormiańskiego ks.
czej i pedagogicznej. Na dlugo
rem muzycznym. Zostalo ono
Józef Teodorowicz, uroczystość
przed pojawieniem się Marii
wykonane z bialego i czarnego
uświetnil śpiewem chór Gali-
Konopnickiej i Kornela Maku-
marmuru w zakladzie Henryka
cyjskiego/ Polskiego Towarzy-
szyńskiego zostala popularną
Periera wedlug projektu wy-
stwa Muzycznego.
bitnego lwowskiego rzeźbiarza
,,Dzieci i Matki, zmówcie
(później twórcę pomnika Ada-
Zdrowaś Marya za jej duszę"
ma Mickiewicza we Lwowie)
taki napis zostal umieszczony,
Antoniego Popiela i wmurowane
zgodnie z życzeniem autorki
w 1899 roku z okazji 100-lecia
,,Książki do nabożeństwa dla
urodzin pisarki. Pod tym epi-
Polek", w warszawskim ko-
tafium, w niedzielę 21 września
ściele oo. Reformatów przy ul.
br., dokladnie w 180. rocznicę
Senatorskiej, do którego lubila
śmierci autorki ,,Jana Kocha-
chodzić. Taki sam jest w Kate-
nowskiego w Czarnolesie", Ro-
drze Lwowskiej na tablicy po-
dacy ze Lwowa i z Lubelszczy-
święconej pisarce. Nie bądźmy
zny zlożyli skromną wiązankę
obojętni na to wezwanie, al-
bialo czerwonych goździków
bowiem pamięć i wdzięczność
w dowód pamięci i uznania dla
należna jest tej, która w dobie
licznych zaslug Hoffmanowej.
niewoli narodowej potrafi-
Klementyna Tańska przyszla
la swym życiem dawać piękny
na świat w Warszawiew 1798
przyklad trwania przy warto-
NAGROBEK KLEMENTYNY
roku tym samym, co Adam
ściach bliskich sercom Pola-
Z TAŃSKICH HOFFMANOWEJ
Mickiewicz. Pochodząc z nie-
ków oraz z milością zaszczepić
NA PARYSKIM CMENTARZU
W 180. ROCZNICĘ ŚMIERCI KLEMENTYNY Z TAŃSKICH
zamożnej rodziny, obarczona
je mlodemu pokoleniu.
PČRE-LACHAISE
HOFFMANOWEJ W KATEDRZE LWOWSKIEJ
