18

nr 18 (478) 30.09­16.10.2025

Wielcy zapomniani

www.kuriergalicyjski.com

Bernardyńscy męczennicy Sambora

z 1498 roku

Na próżno dziś szukać

w Samborze pamięci

o męczennikach

bernardyńskich, którzy

polegli tu w 1498 roku.

Nie sposób też znaleźć

obrazu, czy też kultu, choć

do końca XVIII wieku kult

męczenników z Sambora

propagowano na obszarze

niemal calej Polski.

Dawny kościól i klasztor

bernardynów ulegl

calkowitemu zniszczeniu

jeszcze na przelomie

XVIII­XIX wieku. Obecnie

NAJSTARSZA RYCINA UKAZUJĄCA PIERWSZY KLASZTOR

jedynym wizerunkiem

BERNARDYNÓW W SAMBORZE

przedstawiających

owych męczenników

zabierając wszystko najcen-

dniach miasto calkowicie wy-

jest rysunek znajdujący

niejsze opuścili miasto i udali

ludnilo się i zapraszalo wroga

się u sióstr karmelitanek

się na Zachód. ,,Zewsząd sly-

do niszczenia, rabowania tego

chać bylo lamenty i narzekania,

co pozostalo.

bosych z Islandii.

BERNARDYNI Z SAMBORA NA OBRAZIE KARMELITANEK BOSYCH

w gorączce i pośpiechu ladowa-

W klasztorze bernardyń-

Z tej też racji nieodzowne

Z ISLANDII

no na skrzypiące wozy cisowe

skim ciągle jednak pozostawa-

jest przypomnienie

dokonal w 1488 roku biskup

prowadząc gospodarstwo rol-

skrzynie, wypelnione szczelnie

lo 13 bernardynów. Po naradzie

i przywrócenie

ne, ogrodowe, pszczelnictwo

przemyski Jan Targowski.

barwnemi szatami i obrazka-

miejscowy gwardian o. Grzegorz

pamięci o tych synach

i chów ryb, byl sam dla siebie

mi świętych, stróżów dostat-

z Nowego Miasta zdecydowal, że

Zgodnie z opisami,

św. Franciszka,

wystarczalnym, a często przy-

ku domowego. Setki w pośpie-

on wraz z innymi księżmi i brać-

klasztor bernardynów

chodzil z pomocą urzędowi

chu przygotowanych wozów

mi zakonnymi uda się w rodzin-

zamordowanych

miejskiemu lub zamkowemu

wraz z bydlem domowem, paszą

ne strony do Nowego Miasta

w Samborze byla to

w samborskim klasztorze

podczas uroczystych przyjęć".

i żywnością dla ludzi podążalo,

i stąd do zamku w Dobromilu,

,,zamknięta calość,

bernardyńskim pod

W takich okolicznościach

jak dzień tak i noc, gościńcem

gdzie zakonnicy mieli otrzymać

obwiedziona dokola

koniec XV wieku.

nadszedl 1498 rok. Mieszkań-

wiodącym od Sambora ku Sta-

schronienie. Jednak jak się póź-

murami i palisadami

cy Sambora dowiedzieli się, że

rej Soli, wśród tumanów pylu

niej okazalo, on wraz z inny-

i stanowiąca rodzaj

grupa przeszlo 20 000 dobrze

i kurzu, poryku bydla, kwiku

mi siedmioma braćmi dostal się

MARIAN SKOWYRA

D

fortecy, zdatnej do

uzbrojonych żolnierzy Turków,

koni i świń, gromad kruków

do niewoli tureckiej, ,,gdzie nie

o Sambora bernardyni

Tatarów i Wolochów nadcią-

i wron, wietrzących zapach

upadl na duchu, lecz drugich

samoistnej obrony

przybyli w 1471 roku na

ga ze Stryja na miasto. Rada

świeżo rozlanej krwi i szybko

utwierdzal we wierze świętej,

przed nieprzyjacielem.

zaproszenie Jana Odro-

miasta po nocnej naradzie po-

rozkladających się cial ludz-

wyglaszając kazania i glosząc

Obronne waly

wąża, wojewody lwowskiego

stanowila, aby mieszkańcy,

kich". W ten sposób po kilku

nawet w niewoli slowo Boże. Za

zbudowane byly

i starosty samborskiego, któ-

to poniósl okrutną śmierć mę-

początkowo

ry nabyl od ówczesnego mly-

czeńską, gdyż za życia zdzierano

w ten sposób, że dokola

narza królewskiego stosowny

skórę z jego ciala". Trzech zakon-

klasztoru wbijano

plac, mieszczący się jak podawal

ników uratowalo się, uciekając

Aleksander Kuczera ,,od dzisiej-

w stronę ziemi sanockiej.

z twardego drewna dwa

szego mlyna obok elektrowni do

W samborskim klasztorze

rzędy równoleglych

mostu na Mlynówce przy go-

pozostalo trzech zakonników,

do siebie częstokolów

ścińcu wiodącym do Drohoby-

o których niewiele zachowalo

ostro zakończonych,

cza, i obejmujący również calą

się pewnych informacji, gdyż

zaś przestrzeń wolną

tak zwaną wyspę". Na tym też

przez wieki zrodzilo się wiele

między częstokolami

terenie, gdzie później znajdo-

legend i barwnych opisów od-

walo się więzienie, wytyczo-

noszących się do trzech mę-

wypelniano ziemią.

no cmentarz oraz zbudowano

czenników z Sambora.

W pewnych odstępach

drewnianą kaplicę, gdzie od-

Pierwszym

pozostalym

mieścily się obronne

prawiano nabożeństwa do 1585

w klasztorze byl ojciec lub brat

baszty, zbudowane

roku, a następnie ją rozebra-

zakonny Jan z Węgier, zwany

z grubych ciosów

no z powodu ,,starości i znacz-

nieraz Węgrzynem. Byl pocho-

drewnianych".

nego zniszczenia". Kaplica ta

dzenia slowacko-węgierskie-

byla szczególnie lubiana przez

go. W klasztorze pelnil funkcję

mieszczan, a to z powodu mę-

Klasztor stanowil piętrową

furtiana, a także każdego dnia

czeńskiej śmierci w niej brata

budowlę, w której mieszkalo od

dzwonil na jutrznię o pólnocy

Daniela ,,podczas żarliwej mo-

11 do 13 zakonników. Byl tu rów-

i ranne wstawanie zakonników.

dlitwy u stóp oltarza na środku

nież wielki refektarz, biblioteka,

O. Czeslaw Bogdalski tak

kaplicy, brocząc swą krwią po-

pomieszczenia dla slużby i do-

o nim pisal, korzystając z daw-

sadzkę i stopnie oltarza". Kapli-

brodziejów klasztoru, ,,którzy za-

nych legend i przekazów: ,,Po-

ca ta uznawana za święte miej-

pisując caly majątek klasztorowi,

sluszny aż do zupelnego wyzu-

sce ściągala każdej soboty rzesze

zastrzegali dla siebie utrzyma-

cia się z wlasnej woli, budowal

mieszczan, proszących o ratu-

nie przy klasztorze. Do dyspo-

wszystkich tą uleglością star-

nek dla miasta. Znaczenie kapli-

zycji przyjezdnych byla zawsze

szym, a zarazem milością za-

cy podnosily liczne znaki i cuda,

w pogotowiu pewna ilość wol-

konu i braci. Dlugie lata przeżyl

jakich doznawali tu modlący się

nych ubikacyi, ponieważ klasz-

w zakonie, a nigdy nikogo sobie

wierni.

tor bernardynów spelnial ponie-

nie zrazil, ani żadnej nie otrzy-

Równocześnie wraz z wy-

kąd rolę hotelu i restauracji celem

mal nagany. Byl już dobrze w la-

budowaniem drewnianej ka-

ugoszczenia znakomitych gości

tach podeszlym, gdy z rozkazu

plicy, od 1474 roku, w miejscu,

lub kogoś w potrzebie".

starszych zamieszkal w klasz-

gdzie później wzniesiono Sąd

Kroniki podawaly, że ,,bra-

torze samborskim, pelniąc rów-

Okręgowy, rozpoczęto budo-

ciszkowie znali się na roz-

nocześnie obowiązki furtiana

wę murowanego kościola pw.

maitych rzemioslach, mieli

i szafarza. Pracę tę, choć z bie-

Wniebowzięcia Najświętszej

wlasne zaklady pracy i warsz-

giem czasu mocno się postarzal,

ELEKTROWNIA W SAMBORZE, O KTÓREJ WSPOMINA ALEKSANDER

Maryi Panny. Jego konsekracji

taty, tak że w rezultacie klasztor

wykonywal ochoczo i szybko.

KUCZERA. ZACHOWANA DO DZIŚ