24

nr 18 (478) 30.09­16.10.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 114)

IWAN BONDAREW

Trzydzieści metrów niczyich

podziemi

Większość historii opisa-

nych w rubryce ,,Legendy Stani-

slawowa" czerpalem ze starych

gazet, wspomnień lub opowie-

ści świadków. Tym razem jed-

nak bralem bezpośredni udzial

w opisanych wydarzeniach.

Pod koniec lipca 2009 r. za-

padla się część chodnika za

Pasażem Gartenbergów. Obok

skrzyżowania ulic Halickiej

i Setnika Martyńca utworzy-

POD TYM CHODNIKIEM CIĄGNĄ SIĘ PODZIEMIA

la się potężna dziura, gdzie bez

TA PLYTA MA SWOJĄ TAJEMNICĘ

Krzyż bez podpisu

trudu mógl zmieścić się czlo-

Brygada lotnictwa taktycz-

wiek. Zapadliskiem zainte-

Malo kto wie, gdzie w naszym

nego. Kiedyś mialem zaszczyt

resowal się archeolog Wasyl

mieście jest ul. Wladyki Sim-

Romaniec, który zebral kilku

slużyć tam i zapamiętalem nie-

kajla. Pojawila się stosunko-

znajomych i zacząl badania.

jedną interesującą historię.

wo niedawno i jest równoleglą

Wśród kopaczy bylem i ja.

W czerwcu 2009 r. Minister-

do skweru Pamięci i lączy ulice

Pod powierzchnią chodni-

stwo Obrony Ukrainy nadalo

Melnyka i Bandery. Wszystkie

ka kryly się piwnice kamienic

naszej brygadzie tytul ,,Iwano-

domy przypisane są do sąsied-

z I polowy XIX w, otaczające

-Frankiwska". Wówczas wy-

nich ulic, jak np. gmach Melny-

niegdyś Pasaż. Zostaly zrujno-

nikla potrzeba zmiany sztan-

ka 9b. Ten sześciopiętrowy blok

wane podczas ostrzalu w czasie

daru brygady. Dotychczasowy

wystawiono na terenie przed-

I wojny światowej. W okresie

pochodzil jeszcze z czasów so-

szkola pod koniec 2000 r. Je-

międzywojennym ruiny ro-

wieckich i, wlaściwie, nie od-

żeli staniemy naprzeciwko jej

zebrano, ulicę zaasfaltowano

powiadal aktualnym realiom.

ściany szczytowej od strony ul.

i o piwnicach zapomniano.

Sztandar brygady ­ to rzecz

Simkajla, to po prawej zobaczy-

W kierunku ul. Halickiej

poważna. Takich nie szyją zwy-

my pionową plytę marmurową

piwnice byly zasypane calko-

kli krawcy, a za jego utratę jed-

z wyrytym krzyżem, ogrodzoną

wicie, ale wzdluż ul. Martyń-

nostkę mogą rozformować. Nie

niewysokim plotkiem. Nie ma

ca spodziewaliśmy się czegoś

wiem jak jest teraz, ale wówczas

tam żadnego napisu ­ jedynie

interesującego. Po pierwszych

takie prace prowadzila jedyna

krzyż i już.

wykopach trafiliśmy na przej-

firma w Kijowie, mająca licen-

Mieszkańcy przeważnie sta-

ście do sąsiedniego pomieszcze-

cję od MO Ukrainy. Swoje uslugi

wiają na terenie swego podwór-

nia. Strop byl betonowy, wylany

wycenila na 17 tys. hrywien ­

ka krzyże, by nic im tam nie

w okresie międzywojennym.

na tamte czasy suma dość solid-

wbudowano, ale tę plytę usta-

Dalej natrafiliśmy na ścianę

na ­ okolo 2 tys. dol. USA.

wiono, gdy blok byl już wybu-

z cegiel. Po obejrzeniu jej Wasyl

Dowództwo brygady zwrócilo

dowany. Po co więc ona tam?

Romaniec stwierdzil. że byla

się do dowództwa Sil Powietrz-

Dyrektor Muzeum ,,Boha-

murowana z przeciwnej strony.

nych i MO, ale otrzymalo odpo-

terowie Dniepru" Jarema Kwa-

Z pewnością byly to piwnice są-

wiedź, którą można bylo przewi-

śniuk opowiedzial, jak podczas

siednej kamienicy nr 4.

dzieć ­ idea zamiany sztandaru

wojny na cmentarzu grzebano

Z powierzchni zauważyli-

jest wlaściwa, ale kosztów brak.

żolnierzy niemieckich i wę-

,,DRZEWKO SZCZĘŚCIA" OBDARZA PRZYJEMNYMI EMOCJAMI

I tu pomoc finansową lot-

śmy, że od miejsca ściany w wy-

gierskich. Pochówków bylo tak

budowę. Niebawem pojawily

żywe drzewa. Drzewko natych-

nikom okazal prezes zarządu

kopie do kamienicy jest okolo

wiele, że za każdym razem

się pogloski, że nowy gmach

miast obroslo legendami. Powia-

Fundacji dobroczynnej im. króla

30 m. Cóż tam może być? Moż-

otwierano nowe kwatery poza

dają, że jeśli pohuśtać się na huś-

ma mieć ksztalt litery ,,L",

Jerzego, Pawel Andrusiak. Jego

liwie mieszkańcy kamienicy

terenem pierwotnego cmen-

tawce, wypowiadając w myśli

a jego skrzydlo ma zająć po-

dziadek byl pulkownikiem UPA,

zajęli stare piwnice i trzymają

tarza. Te wspólne mogily byly

lowę przestronnego podwórza

jakieś życzenie, to ono na pewno

mial pseudonimy ,,Gregit" i ,,Ri-

tam swoje przetwory? Chociaż

na terenie późniejszego przed-

bloku. Na dziedzińcu natych-

się spelni. Huśtają się więc na tym

zun". Jak stwierdzil dobroczyń-

nie wykluczyliśmy też tego, że

szkola. Gdy zaczęto budowę,

miast ustawiono i poświęcono

drewku ludzie o dość znacznych

ca, utworzenie nowego sztanda-

te podziemia są calkowicie od-

znaleziono w wykopach ludzkie

gabarytach, a ,,zaczarowana huś-

krzyż.

ru bylo dla jego rodziny daniną

izolowane i od czasów między-

szczątki. Aby nie zatrzymywać

tawka" ich wytrzymuje.

Możliwe, że wplynęlo to na

pamięci sprawie, za która polegl

wojennych tam nikt nie bywal.

budowy zebrane kości zakopa-

projekt zabudowy, a może ta-

Potem  ktoś  powiedzial,

jego dziadek.

Niestety tego już się nie dowie-

no w rogu placu budowy. Później

kich planów wcale nie bylo, ale

że gdy mlode pary zawie-

Wedlug statutu wręczenia

dzieliśmy. Niebawem nasze pra-

ustawiono tam plytę z krzyżem.

tak czy inaczej podwórze zosta-

szą w dniu wesela na drzewku

sztandaru jednostce bojowej

ce zakończono, a taksówkarze

Drogi sztandar

klódkę, to ślub będzie trwa-

lo nietknięte. Podobne ,,anty-

ma dokonać prezydent Ukra-

z sąsiedniego parkingu wyko-

ly, dlugi i szczęśliwy. Nieba-

budowlane" krzyże i kapliczki

W ostatnią sobotę sierp-

iny. Ówczesny prezydent Wik-

rzystywali dziurę w chodniku

we Frankiwsku stoją na wie-

wem cale drzewko pokrylo się

nia obchodzone jest zawodowe

tor Juszczenko byl czymś zaję-

jako pisuar. Gdy odór byl nie do

lu podwórzach. Szkoda jednak,

klódkami produkcji chińskiej,

święto ­ Dzień lotnictwa. We

ty i przyslal zamiast siebie wice

zniesienia, wykop zasypano.

co zaczęto uważać za nadcho-

że nie zawsze są przeszkodą dla

Frankiwsku obchodzi je wielu

przewodniczącego sekretariatu

,,Drzewko Szczęścia"

spychaczy.

dzący ,,wybuch" demograficzny

ludzi, bowiem stacjonuje tu 114

Petra Szatkowskiego. Uroczy-

Spacerując po slynnym dep-

w mieście.

ste wręczenie nowego sztandaru

taku trudno nie zauważyć mlo-

odbylo się na lotnisku 16 stycznia

Krzyż zamiast budowy

de klony, dekorujące ulicę po

2010 r. Symbol brygady kijowski

obu jej stronach. Stalowego zaś

Na dziedzińcu bloku z lat 60.

urzędnik przekazal dowódcy ­

drzewka na początku deptaka

XX w. przy ul. Bandery 4 stoi

plk Sergijowi Golubcowi.

w ogóle trudno nie zauważyć.

ogrodzony metalowy krzyż.

Interesujące jest to, że do

Z nim jest powiązana ta historia

Stale wisi na nim wieniec i wie-

Frankiwska wysoki gość przy-

Pracownicy, odpowiadający za

le sztucznych kwiatów, które

byl samolotem, którym od razu

zieleń w naszym mieście, zauwa-

czasami są odnawiane. Obok

wrócil do stolicy. Nasi technicy

żyli, że w pewnym miejscu wy-

wkopana jest laweczka. Odnosi

policzyli, że na jego lot wydano

sadzane drzewo nie chce rosnąć.

się wrażenie, że w tym miejscu

tyle pieniędzy, że starczylo-

Na wiosnę wysadzano nową sa-

ktoś zginąl. Dziwne, mieszkam

by na dwa sztandary, a jeszcze

dzonkę, która do jesieni usycha-

obok, ale nigdy o czymś takim

wystarczyloby na najdroższe

la. W 2009 r. z okazji Dnia miasta

nie slyszalem.

bilety kolejowe tam i z powro-

kowale zrobili mieszkańcom mia-

Sprawę wyjaśnil mi znajo-

tem. Myśl przybycia do Fran-

sta niezwykly prezent ­ stalowe

my, który ma biuro w tym blo-

kiwska pociągiem i ekonomia

Drzewko Szczęścia. Umieszczo-

ku. Okazuje się, że pod koniec

pokaźnej sumy budżetowych

no je wlaśnie w tym ,,przeklętym

2000 r. na terenie sąsiednie-

pieniędzy jakoś panu Szatkow-

miejscu", gdzie nie chcialy rosnąć

go przedszkola zaczęto jakąś

skiemu do glowy nie przyszla.

WRĘCZENIE SZTANDARU 114 BRYGADZIE LOTNICTWA TAKTYCZNEGO