28

nr 18 (478) 30.09­16.10.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Targi starego Stanislawowa  (cz. 3)

W II polowie XIX

w. centrum miasta

przypominalo wielki targ.

Handlowano wszędzie ­ na

dzisiejszym placu Wieców,

na placu Mickiewicza,

wokól Ratusza i kto wie

gdzie jeszcze. Rada miasta

starala się uporządkować

handel gdzieś w jednym

miejscu... Aż nareszcie jej

się to udalo.

TEN PAWILON HANDLOWY POSTAWIONO W LATACH 30. XX W.

IWAN BONDAREW

HANDEL NA PL. TRYNITARSKIM

­ Gwaltu! Okradli! Zabili,

że ,,niebawem zacznie się budo-

Plac Trynitarski

zamordowali! Dziś jeszcze mia-

wa nowego sklepu uniwersalne-

lem pieniądze w kieszeni. Gdzie

Po kilku nieudanych próbach

go, a po jej ukończeniu powstanie

moje pieniądze?!

uporządkowania handlu ulicz-

nowy kryty targ". Budowa roz-

­ Panie Aron ­ krzyczy ktoś

nego w centrum miasta,ma-

poczęla się w 1972 r. Architekt

z tlumu ­ poszukajcie jeszcze raz

gistrat jednak zwyciężyl. Pod

Zenowij Dawydiuk kardynalnie

w kieszeniach.

koniec 1895 r. handlarze z pl.

zmienil typowy sowiecki pro-

Aron  szybkimi  ruchami

Mickiewicza przenieśli się na

jekt. Zaproponowal konstrukcję

omacuje ubranie.

tzw. ,,plac Trynitarski". Dawniej

w ksztalcie kopuly, skladającej

­ Nie ma, nie ma!

obok mieścil się klasztor tryni-

się z żelbetowych konstrukcji

­ Panie Aron ­ zauważa ktoś

tarzy i od niego nazwę otrzymal

trójkątnej formy. Obiekt tego ro-

­ czy zaglądal pan do kieszeni

plac.

dzaju montowany byl w ZSRR po

w spodniach?

Przyjeżdżaly tu gospodynie

raz pierwszy. Nowy kryty targ

Aron spode lba spogląda na

z okolicznych wiosek i handlo-

mial średnicę kopuly 78 m, wy-

doradcę.

waly jarzynami. Miejsce bylo

sokość od 7 do 15 m i ogólną po-

­ Też mi powiedzial! Jak

dobre, bo obok przebiegala ul.

wierzchnię 4500 m kw.

mogę tam zajrzeć? Jeżeli i stam-

Halicka i dostać się do śród-

Jednak budowa przeciągnęla

tąd je ukradziono, to calkiem

mieścia bylo latwo. Jednak wa-

się na dlugo. Uroczystego otwar-

przepadlem..."

runki sanitarno-higieniczne

cia nowego krytego targu do-

na placu byly dalekie od idealu

konano dopiero 4 marca 1989 r.

Targ, co przypominal cyrk

­ w większości przypadków

Ogólem kosztowal 3 mln rubli.

handlowano z ziemi. Dzienni-

Sowieci nazwali targ ,,Ryn-

Przeznaczony byl na 1010 miejsc

karz Jaś Niedopytalski napi-

kiem kolchozowym" i zrobi-

handlowych (wraz z letnimi

sal bardzo wymowny artykul

li go calkowicie spożywczym.

pawilonami), ściany oblożono

o dniu handlowym w 1905 r.:

Glówne wejście mieścilo się od

marmurem, kolumny ­ trawer-

,,Na Rynku na pl. Trynitar-

obecnej ul. Szeremety. Prawdo-

tynem, podlogę wymoszczono

skim wielki ruch. Tu, obok tego

podobnie za Niemców handel na

granitem. Ogólna powierzchnia

co rodzi ziemia święta, kolo

Rynku znów się odrodzil, ale już

sali powiększyla się do 7000 m

kramów z tkaninami, butami,

w 1945r. wladze zakazują ,,sta-

kw. Gazety pisaly, że ,,ta orygi-

owocami ­ Żyd rozlożyl swój to-

wiania koni i handel z wozów na

nalna konstrukcja ze szkla i be-

NA TARGU MOŻNA BYLO OD RAZU UMYĆ JARZYNY

war na ziemi i reklamuje: ,,Każda

terenie wokól ratusza".

tonu przypomina kompleks te-

sztuka tylko 5 centów, obrazki

Na starych zdjęciach dobrze

atralny czy arenę cyrkową".

Korona ustępuje zlotemu

Do przenosin przygotowano

po 2 centy, dzbanki, garnki". Po-

widoczne są stare drewniane

Handel szybko przeniósl się

W czasie I wojny świato-

się rzetelnie. Na pl. Trynitar-

między kupcami chodzi poważ-

lady, pomalowane w brudno-

do nowej hali, a stare lady roze-

wej i wojny polsko-ukraiń-

skim wybudowano murowa-

-niebieskie lub ciemno-zielone

ny z wyglądu ochroniarz po-

brano. Dzieciarnia nieźle wów-

skiej bujnie rozkwitl czarny

ny pawilon mięsny okrąglego

kolory. Tam staly hydranty, kolo

czas zarobila, wyszukując po-

rządku, pilnuje swoim okiem, by

rynek. Aby kupić żywność, lu-

ksztaltu, drewniany pawilon

kupcom nic nie przepadlo".

których można bylo umyć za-

śród rozwalanych drewnianych

dzie znosili na targ wszystko co

mleczny i poszerzono lady. Targ

kupione jarzyny. Rynek kolcho-

lad zgubione monety. Trafialy

Tradycyjnie rynki są tere-

posiadali ­ od porcelanowych

nie ograniczyl się samym pla-

zowy mial kilka lokacji. Mięso,

się nawet polskie zlote i grosze.

nem wzmożonego niebezpie-

sloników po gramofony. Ceny

cem i zająl teren pomiędzy

mleko i jarzyny sprzedawano na

A co stalo się z terenem sta-

czeństwa kryminalnego. Jest tu

uparcie szly w górę. Na przy-

obecnymi ulicami Halicką, Sta-

pl. Trynitarskim. W czasach so-

rego targu? Krajoznawca Wo-

wielkie skupisko ludzi ­ swa-

klad: w czasie ZURL chleb byl

rozamkową i Dniestrowską.

wieckich zostal on nazwany ul.

lodymyr Polek pisal w 1994 r.,

wola dla kieszonkowców. Ale

na talony. W specjalnych skle-

W ladze zmienily się, ale

Starozamkową, a sąsiednią Try-

że ,,w najbliższym czasie Rynek

oszukiwali i sami handlarze.

pach bochenek kosztowal koro-

,,tradycje" handlowe pozostaly.

nitarska, nazwano Kolchozową.

kolchozowy otrzyma calkowi-

Krajoznawca Olena Buczyk

nę i to zadowolenie trzeba bylo

Tu nadal oszukiwano klientów

Drób (żywy i bity) sprzedawano

cie nowy wygląd. Na konkursie

przytacza interesujące fakty,

rozciągnąć na dwa tygodnie. Za

i okradano sprzedających. Pi-

na terenie obecnych pawilonów

na najlepszy projekt zabudowy

jak nierzetelni handlarze wci-

to na bazarze chleb sprzedawa-

sarz Horacy Safrin w książce

kwiatowych. Dynie, arbuzy ­ na

tej historycznej części centrum

skali latwowiernym klientom

no wolno, ale już za 13 koron.

,,Przy sabatowych świecach"

terenie dawnego banku Ukra-

uznano projekt architekta z filii

starą wolowinę jako cielęcinę.

Gdy w Galicji nastala polska

przytacza charakterystyczną

ina. W niedziele handlowano też

,,Dipromist" T. Żuka. Organicz-

Oszukiwano na starej śmieta-

wladza, kraj pogrążyl się w hi-

anegdotę:

rybkami w akwariach, chomicz-

nie polączono w nim trady-

nie ­ dodawano tam krochmal,

perinflacji. Pierwszą narodowa

,,W Stanislawowie na rynku,

kami, żólwiami i innymi zwie-

cję i potrzeby dnia jutrzejsze-

mąkę, mleko i potas, przez co

walutą byla marka polska. We-

pośród ciżby ludzkiej stoi szewc

rzętami domowymi.

go. Znikną stamtąd niewielkie

śmietana ,,odświeżala się" i sta-

dlug poziomu dewaluacji wy-

Aron Kaplan. To lapie się za glo-

W kuluarach wladzy naro-

sklepiki, wybudowane jeszcze

wala się śnieżno-biala i nad-

przedzila ona nawet ukraiń-

wę, to nerwowo sprawdza kie-

dzil się ambitny plan. W 1966 r.

w latach 30., gdzie do dziś jesz-

zwyczaj smaczna. Zdarzaly się

skie kupono-karbowańce. Gdy

szenie. Ciągle wrzeszczy:

,,Przykarpacka Prawda" pisala,

cze mieszczą się sklepy spo-

i manipulacje wagami czy spi-

w 1924 r. wprowadzono zlotego,

żywcze i przemyslowe".

lowanymi ciężarkami, by oszu-

wymieniano go wedlug kursu 1

Ale sytuacja gospodarcza lat

kać klienta.

zl = 1 800 000 marek polskich.

1990. nie pozwolila zrealizować

Magistrat staral się z tym

W latach 1930. wladze miej-

te plany. Na terenie dawnego

walczyć. W 1902 r. wprowadzil

skie postanowily przenieść

Rynku kolchozowego powstal

posadę handlowego komisa-

handel z Rynku na pl. Trynitar-

bazarek przemyslowy. W latach

rza. Zostal nim niejaki pan Ba-

ski. Wiązalo się to z rekonstruk-

2000. chciano wybydować tam

nach, który przechadzal się po

cją ratusza, gdzie planowano

olbrzymie centrum handlowe

bazarze w poszukiwaniu wy-

umieścić muzeum Pokucia, bi-

,,Trajan", ale na szczęście prze-

robów niskiej jakości i falszy-

bliotekę im. Smaglowskiego, ar-

szkodzil temu kryzys. Obecnie

wych wag. Gazety pisaly o nim,

chiwum miejskie i restaurację.

teren jest w dzierżawie. Kupcy

że prawie co dnia konfisko-

Wpbec tego rynek mial się stać

chcą zabudować plac, a miesz-

wal stare jaja, maslo, śmietanę

centrum kulturalnym miasta

kańcy miasta pragnęliby wi-

i inne produkty. Prawdopodob-

i absolutnie nie pasowal tu han-

dzieć tam skwer. Ciekawe, kto

nie to jego w swoim felietonie

del pomidorami i kabaczkami.

zwycięży?

opisal Jaś Niedopytalski.

PANORAMA RYNKU KOLCHOZOWEGO, 1987 R.