32

nr 18 (478) 30.09­16.10.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Jubileuszowa wystawa w Muzeum Przyrodniczym we Lwowie

6 września br.

7,5 kilograma oraz kilka naczyń z bursz-

w Państwowym Muzeum

tynu i szkla kolorowego, które również

Przyrodniczym NAN

zostaly odnalezione w skarbie. Przed

I wojną światową wszystkie te przed-

Ukrainy we Lwowie

mioty byly wystawione w Muzeum im.

(dawne Muzeum

Dzieduszyckich. Podczas wojny zde-

im. Dzieduszyckich)

ponowano je w jednym z banków, gdzie

zaprezentowano wystawę

pozostawaly w latach 20­30. XX wieku.

poświęconą 200. rocznicy

Zaś w 1940 roku w nieznanych bliżej

urodzin Wlodzimierza

okolicznościach wszystkie przedmio-

ty Skarbu Michalkowskiego zostaly

Dzieduszyckiego,

wywiezione do Moskwy. Akcja odbyla

organizatora tego

się w ścislym sekrecie. Ślad po unika-

muzeum, który dzięki

towym skarbie zginąl na wiele lat. Do-

PROF. ANDRIJ BOKOTEJ

swemu entuzjazmowi

piero w 2017 roku w Internecie opubli-

zebral unikatowe

kowano wiadomość, że zrabowany we

kiedyś umieścil je Wlodzimierz Dziedu-

zbiory przyrodnicze

Lwowie Skarb Michalkowski jest prze-

szyckich, w tych samych szafach, które

on zamówil we Wiedniu i w tym samym

chowywany w Ermitażu w Petersbur-

i etnograficzne i przekazal

porządku, jak on to sobie wyobrażal

gu (Federacja Rosyjska). Na dzisiejszej

je rodzinnemu miastu

i opisal w przewodniku po zbiorach

wystawie w Muzeum Przyrodniczym

Lwowowi. Bylo to

muzealnych.

w osobnej gablocie zostaly przedsta-

MELANIA DZIEDUSZYCKA I MATEUSZ DZIEDUSZYCKI

jedno z największych

Po II wojnie światowej, w czasach

wione stare zdjęcia przedmiotów z tego

muzeów przyrodniczych

sowieckich, część eksponatów etno-

wyróżnić Związek Rodowy Dziedu-

skarbu.

w Państwowym Muzeum Przyrodni-

w Europie.

Otwarcie wystawy w Państwowym

szyckich herbu Sas i jego kierowni-

czym NAN Ukrainy (dawnym Mu-

graficznych, zebranych podczas licz-

Muzeum Przyrodniczym NAN Ukra-

ków ­przewodniczącego Rady Związku

zeum im. Dzieduszyckich), ,,ulubionym

nych ekspedycji w Karpatach, na Hu-

Mateusza Dzieduszyckiego i sekretarza

dziecku" Wlodzimierza Dzieduszyc-

culszczyźnie, zostala przekazana do

iny, jak i inne wydarzenia związane

TEKST I ZDJĘCIA

Rady Związku rodowego Dzieduszyc-

Muzeum Etnografii i Przemyslu Ar-

z obchodami 200. rocznicy urodzin

kiego. Każdy zakątek gmachu muzeum

JURIJ SMIRNOW

Wlodzimierza Dzieduszyckiego na te-

pamięta tego wybitnego entuzjastę, zaś

kich herbu Sas Melanię Dzieduszycką.

tystycznego. Bardzo udanym rozwią-

wiele eksponatów zostaly zrobione jego

Są oni nie tylko motorem wszystkich

zaniem tego problemu bylo pokaza-

renie Ukrainy odbywają się pod patro-

Dzialalność Wlodzimierza Dziedu-

rękami. Twórcza grupa naukowców

wydarzeń, ale też ich duszą. I wykonu-

nie tej części zbiorów Wlodzimierza

natem Departamentu Kultury, Narodo-

szyckiego (1825­1898) byla jednak

i muzealników na czele z kuratorem

Dzieduszyckiego na dzisiejszej wy-

znacznie szersza niż tylko organiza-

ją tę tytaniczną pracę nie z obowiąz-

wości i Religii Lwowskiej Obwodowej

wystawy profesorem Andrijem Bokate-

Administracji Wojskowej i polskiego

ku, lecz z niezwyklym entuzjazmem

stawie w osobnym dziale. Kuratorem

cja zbiorów przyrodniczych. Ten ary-

Instytutu ,,Polonika". Na terenie Polski

i zaangażowaniem.

tej części wystawy, która bardzo wiele

jem postanowila odtworzyć ekspozycję

stokrata, jeden z najbogatszych ludzi

wszystkie obchody odbywają się pod

We Lwowie to samo można powie-

dodala do ekspozycji różnorodności

muzealną w tym wyglądzie, jak zostala

Galicji, byl obecny we wszystkich sfe-

patronatem honorowym marszalka

zainteresowań Wlodzimierza Dziedu-

uformowana za czasów Wlodzimierza

dzieć o profesorze Andriju Bokoteju,

rach życia kraju i spoleczeństwa swe-

Województwa Podkarpackiego, sta-

Dzieduszyckiego, z udzialem samego

naukowym pracowniku Państwo-

szyckiego, byla Iryna Horbań, nauko-

go czasu. Polityk, mecenat, naukowiec,

organizatora muzeum i opisana przez

entuzjasta rozwoju kultury i nauki, et-

wego Muzeum Przyrodniczego NAN

wiec z Muzeum Etnografii i Przemyslu

rosty jaroslawskiego (centrum dawnej

niego w wydanym przewodniku mu-

Ukrainy,o jednym z tych, którzy dziś

Artystycznego. Niestety, nie wszystko

ordynacji Dzieduszyckich i Palac-Mu-

nograf, bibliofil, znawca sztuki i innych

kontynuują dzielo życia Wlodzimie-

z dawnego Muzeum Dzieduszyckich

dziedzin naukowych. Pracowal w wielu

zealnym. Rzecz w tym, że za czasów so-

zeum znajdują się w Zarzeczu powiatu

można bylo pokazać na wystawie jubi-

kierunkach nie dla siebie, lecz dla spo-

jaroslawskiego) i starosty przewor-

wieckich znaczna część zbiorów, często

rza Dzieduszyckiego. Wlaśnie on pelni

unikatowe okazy wypchanych ptaków

obowiązki prezesa komitetu organi-

leuszowej. Niektóre bardzo cenne, war-

leczeństwa, dla narodu w najszerszym

skiego. 16 września na uroczystość

i zwierząt, zostaly schowane w ma-

rozumieniu tego pojęcia. Nie dzie-

otwarcia wystawy w Państwowym

zacyjnego wydarzeń jubileuszowych

tościowe, unikatowe zbiory zostaly po

Muzeum Przyrodniczym NAN Ukra-

200. rocznicy urodzin Wlodzimierza

wrześniu 1939 roku skradzione przez

gazynach muzealnych, a na wystawie

lil ludzi na panów i chlopów i co bylo

Dzieduszyckiego we Lwowie.

okupantów sowieckich i w tajemnicy

znajdowalo się malo cennych okazów

bardzo ważnym w stosunkach Galicji

iny przybyli liczni przedstawiciele

Rok Wlodzimierza Dzieduszyckie-

wywiezione do rosyjskich muzeów.

zwierząt - tych wszystkich niedźwie-

owego czasu ­ nie dzielil mieszkańców

lwowskiej inteligencji, dyrektorowie

Chodzi o bezcenny tzw. ,,Skarb Michal-

kraju na Polaków i Ukraińców (Rusi-

lwowskich muzeów, bibliotek, przed-

dzi, dzików, jeleni, wilków, czy tysiące

go we Lwowie już odznaczono kilko-

różnorodnego ptactwa. Na czele tych

ma znakomitymi wystawami, między

kowski", skarb zlotych rzeczy pocho-

stawiciele administracji obwodowej

nów). Pracowal dla wszystkich i swoje

wszystkich zwierząt w osobnej szafie

innymi wystawą we Lwowskiej Na-

i miejskiej. Obecni byli też przedsta-

dziedzictwo zostawil dla wszystkich.

dzących z VIII ­ VII wieku przed Chry-

wystawiono ogromnego żubra z Pusz-

Wlaśnie dlatego rocznicę jego urodzin

rodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy

stusem. Unikatowy skarb (a faktycznie

wiciele Konsulatu Generalnego RP we

uroczyście obchodzą obecnie i w Ukra-

im. W. Stefanyka i we Lwowskiej Na-

dwa skarby) zostaly odnalezione w 1878

Lwowie. Z Polski na tak okazalą uroczy-

czy Bialowieskiej.

i w 1897 roku niedaleko wioski Michal-

Andrij Bokotej dokladnie opowie-

rodowej Galerii Sztuki im. B. Woznic-

stość przybyli przedstawiciele Związku

inie, i w Polsce, we Lwowie i w Krako-

Rodowego Dzieduszyckich herbu Sas

dzial historię tego eksponatu, o którym

kiego. Poważne te instytucje również

ków powiatu borszczowskiego na Po-

wie, i w Zarzeczu ­ rodzinnej rezy-

na czele z Mateuszem Dzieduszyckim,

od lat marzyl Wlodzimierz Dzieduszyc-

mają w swoich zbiorach bogate zasoby,

dolu, niedaleko rzeki Dniestru.

dencji rodu Dzieduszyckich. Wlaśnie

przewodniczącym Rady Związku.

pochodzące ze zbiorów Wlodzimierza

Wlodzimierz Dzieduszycki zakupil

dlatego w 2025 roku jesteśmy świad-

ki. Wszystkie te ogromne zbiory może-

17 września w pomieszczeniu

Dzieduszyckiego, mianowicie nie tyl-

do zbiorów swego muzeum lącznie po-

my dziś obejrzeć na wystawie zorga-

kami dlugiego szeregu znaczących wy-

Ukraińskiego Katolickiego Uniwersy-

nizowanej w tych samych salach, gdzie

ko z Muzeum Przyrodniczego, ale też

nad 2000 zlotych przedmiotów o wadze

darzeń związanych z tym jubileuszem

ze slynnej Biblioteki Poturzyckiej, czy

po obu stronach wspólczesnej granicy

tetu odbyla się konferencja naukowa

z Galerii Obrazów z palacu na Kurkowej.

polsko-ukraińskiej.

pod tytulem ,,Ekumena Wlodzimierza

Wiele pamiątek po rodzinie Dziedu-

Wystawy, konferencji naukowe,

Dzieduszyckiego", poświęcona postaci

bardzo serdeczne spotkania ukraiń-

Wlodzimierza Dzieduszyckiego i jego

szyckich znajduje się również w in-

znaczenia dla rozwoju kultury, sztuki

nych muzeach lwowskich, na przyklad

skich i polskich naukowców i mu-

i nauki we Lwowie w drugiej polowie

w Muzeum Historycznym miasta Lwo-

zealników. Każdy z nich odczuwa, że

XIX wieku. Wszystkie przedstawio-

dziedzictwo, które zostawil i przekazal

wa czy w Muzeum Etnografii i Przemy-

Wlodzimierz Dzieduszycki, to cząst-

slu Artystycznego. Wszystkie razem te

ne referaty wyróżnialy się wysokim

zabytki, książki, dokumenty, obrazy,

poziomem naukowym, zaś prelegenci

ka także jego historii i kultury. Postać

rzeźby, meble świadczą o niezwyklej

przedstawili wszystkie najważniejsze

Wlodzimierza Dzieduszyckiego rów-

wielowymiarowej postaci Wlodzimie-

ośrodki naukowe Lwowa. Chcialbym

nież dziś nie dzieli, lecz lączy dwa na-

wyróżnić referaty Andrija Bokoteja,

rza Dzieduszyckiego ­ milośnika przy-

rody ­ polski i ukraiński.

Iryny Horbań, Mykoly Bandriwskiego

W roku jubileuszowym odbylo się

rody i sztuki, dzialacza spolecznego,

(wlaśnie o losach skarbu Michalkow-

już wiele wydarzeń upamiętniających

mecenasa kultury. Prezentowane we

tę wybitną postać, lecz wrześniowe

Lwowie wystawy ukazują bogactwo

skiego), Mariana Mudrego, Mariany

obchody byly prawdziwą kulminacją

i różnorodność zainteresowań Wlodzi-

Mownej i Ulany Mownej (o znaczeniu

wysilku w tym kierunku pracowni-

Muzeum im. Dzieduszyckich w rozwo-

mierza Dzieduszyckiego jako naukow-

ca, przyrodnika i historyka sztuki.

ju muzealnictwa we Lwowie), przed-

ków kultury i muzealników obu państw

Kolejnym i bardzo ważnym wyda-

i narodów, wielu instytucji i urzędów

stawiciela Ukraińskiego Towarzystwa

państwowych. Na dlugiej liście tych

Szlacheckiego Romana Selepeja ,,Histo-

rzeniem w przedsięwzięciach jubile-

organizacji i osób chcialbym specjalnie

uszowych byla wystawa organizowana

ria szlachty ukraińskiej herbu Sas".

ŻUBR Z PUSZCZY BIALOWIESKIEJ

Partnerzy medialni