19

nr 19 (479) 17­30.10.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Dni Dziedzictwa Europejskiego we Lwowie ­ rok 2025 (cz.1)

W dniach 12­14 września

malowidla, przez rzeczy, które znajdowa-

br. we Lwowie po raz

ly się w pokojach czy nawet w kuchniach

piętnasty zorganizowano Dni

lwowian końca XIX początku XX wieku.

Dziedzictwa Europejskiego

Jak zawsze dużo imprez zostalo po-

(European Heritage Days).

święconych tematyce sakralnej, wycieczki

Jak i w latach poprzednich

organizowano do zabytkowych kościolów

organizatorem wystąpil

i cerkwi. Oto tylko niektóre z nich. Przewod-

Wydzial Promocji Turystyki

niczka Natalia Zubyk przygotowala bardzo

Lwowskiej Rady Miejskiej.

ciekawy wyklad o historii projektowania

Tradycja Dni Dziedzictwa

przez prof. Teofila Talowskiego kościola św.

Europejskiego powstala

Elżbiety, jego budownictwa i ozdobienia,

w 1991 roku z inicjatywy Rady

również oprowadzila po świątyni. Zwrócila

Europy. Każdego roku w tej

uwagę wszystkich na doskonale proporcje

imprezie bierze udzial ponad

tej świątyni, ogromne neogotyckie okna,

50 krajów europejskich, które

grę światla i cieni w jej wnętrzach.

PRZEWODNICZKA IRENA

dolączyly do europejskiej

O historii lwowskich witraży (w pierw-

PIROŻKOWA OBOK POPIERSIA

konwencji kulturalnej.

szej kolejności sakralnych) ich konserwacji

PROF. JANA LEWIŃSKIEGO

Ta tradycja powstala

i ratowaniu tego co jeszcze pozostalo z kiedyś

dla przywrócenia uwagi

światowej. Po śmierci prof. Lewińskiego

bogatego dziedzictwa lwowskich witraży,

publiczności do dziedzictwa

kierowal nią architekt Sergij Tymoszenko.

zwlaszcza secesyjnych, opowiadala na lekcji

kulturalnego krajów Europy

Fabryka produkowala najróżniejsze mate-

w swoim warsztacie konserwatorskim Maria

i propagowania jego roli

Szumska-Barwinok, znana i wysoko ceniona

rialy budowlane, między innymi dachówkę,

w rozwoju spoleczeństwa

lwowska konserwatorka witraży. O trady-

ceglę, ceramikę architektoniczną, wyroby

każdego kraju i wspólnoty

stolarskie (okna, drzwi), majolikę i in. Prof.

cjach lwowskich witraży opowiadali też dr fi-

krajów europejskich.

Lewiński zorganizowal też biuro projektów

lozofii Natalia Deńkowicz i Mykola Szewciw.

ANATOL GURYN OPROWADZA PO ,,TAJEMNEJ APTECE"

O pracach polskich i ukraińskich konserwato-

- w muzeum można zobaczyć fotografię za-

rów w dawnym kościele ojców jezuitów pw.

projektowanych w tym biurze i zbudowa-

TEKST I ZDJĘCIA

wystawowo-artystyczną, tzw. ,,Fabryki Po-

świętych Apostolów Piotra i Pawla (obecnie

bierze aktywny udzial w kompletacji jego

nych przez firmę gmachów w stylu secesji

JURIJ SMIRNOW

widla" na Podzamczu. W 2025 roku liczba

ekspozycji. To wlaśnie ona przedstawila

huculskiej, takich jak gmach Towarzystwa

świątynia garnizonowa UGKC) opowiadala

Każdego roku Dni Dziedzictwa Eu-

chętnych odwiedzić ten obiekt z fachowym

zarejestrowanym uczestnikom wszystkie

Dnister przy ulicy Ruskiej, gimnazjum i bur-

Lesia Hanulak, wykladowca katedry restau-

ropejskiego we wszystkich krajach eu-

przewodnikiem byla jeszcze większą. Opro-

sale, a nawet piwnice muzealne. Powie-

racji lwowskiej Akademii Sztuki, kierownicz-

sę Ukraińskiego Towarzystwa Pedagogicz-

ropejskich lączy haslo, zaproponowane

wadzal po dawnej fabryce i opowiadal o jej

ka ukraińskiego zespolu konserwatorów,

dziala między innymi:

nego przy ulicy Potockiego, klasztor Sióstr

przez Radę Europy. W 2025 roku takim

dniu dzisiejszym architekt Lewko Pidżarij.

która pracuje przy ratowaniu fresków w tej

­ Chętnych bylo tak dużo, że zorgani-

Bazylianek, szpital Czerwonego Krzyża

haslem bylo ,,Dziedzictwo architektury ­

Prace po rewitalizacji przestrzeni fabryki

zowaliśmy dwie grupy, w pierwszym dniu

(szpital Soleckiego) przy ulicy Lyczakow-

świątyni od pierwszego dnia jej ponownego

okna w przeszlość, drzwi do przyszlości".

prowadzono 8 lat. W 2023 roku, jako cen-

bylo 20 osób, na drugi dzień jeszcze 30

skiej w stylu zakopiańskim i setki innych

przekazania na potrzeby kultu. Lesia Ha-

W tym roku Lwów po raz kolejny zademon-

trum sztuki wspólczesnej, ,,Fabryka Powi-

osób, razem 50. Muzeum Fabryki Lewiń-

budynków czynszowych i will prywat-

nulak bardzo dokladnie opisala stan cennej

strowal swój niezwykle wysoki potencjal

dla" zostala otwarta i bylo to wydarzenie

skiego otwarto nie tak dawno, mianowicie

XVIII-wiecznej polichromii Sebastiana i Fran-

nych. W owych czasach budowlana firma

kulturalny, znaczną liczbę cennych pamią-

w kulturalnym życiu miasta. Oryginalny

6 lipca 2025 roku, ale do nas każdego dnia

ciszka Ecksteinów przed rozpoczęciem prac

prof. Lewińskiego byla największą firmą

tek historii, kultury, sztuki. Mieszkańcy

zespól budowli dawnej fabryki, za czasów

konserwatorskich i o etapach ich odnowienia

przychodzą ludzie, indywidualnie i w gru-

budowlaną Lwowa. To ona budowala np.

miasta wykazali wielkie zainteresowanie

sowieckich bardzo zaniedbany i zrujnowa-

przez ekipę wspólczesnych konserwatorów.

pach. Opowiadamy o profesorze Politech-

hotel ,,Żorż", nowy dworzec kolejowy, czy

uczestnictwem w zaproponowanych im-

ny, obecnie jest obiektem europejskiego

niki Lewińskim (1851­1919) i o jego fabryce,

też gmach opery lwowskiej. W muzeum

O tejże świątyni opowiadal Oleh Dru-

prezach. Już na drugi dzień po ogloszonej

dziedzictwa, zaś wspólczesny ,,Jam Factory

którą zbudowal w tym miejscu od zera.

znajdują się też autentyczne wyroby firmy,

ziew, dyrektor muzeum ,,Podziemia świą-

rejestracji, na stronie internetowej Wy-

Art. Center" organizuje wystawy, teatralne

Otóż w holu przy wejściu ustawiono wspól-

takich jak cegla, dachówka, czy też plytki

tyni garnizonowej pw. św. Piotra i Pawla".

dzialu Promocji Turystyki na wszystkie

i muzyczne spotkania, lekcje i inne przed-

Swój wyklad pt. ,,Przestrzeń i architek-

czesne popiersie profesora Lewińskiego.

ceramiczne. Niektóre z nich podarowano do

imprezy wolnych miejsc już nie bylo.

sięwzięcia kulturalne. Każdego roku pomi-

tura" prelegent zorganizowal wlaśnie

W jego czasach (koniec XIX wieku) ta dziel-

muzeum, inne znaleziono podczas porząd-

Wielkie zainteresowanie udzialem

mo wojny wzwiększa się we Lwowie liczba

w podziemiach świątyni. Oleh Druziew

nica Lwowa nazywala się Kastelówka i byla

kowania piwnic tego budynku.

w Dniach Dziedzictwa Europejskiego

nowych niezwykle atrakcyjnych lokalizacji

dokladnie opowiedzial jak wyglądalo oto-

okolicą tamtego Lwowa. Spólka profesorów

W 2025 roku uczestnicy spotkań z hi-

wykazali też lwowscy przewodnicy, mu-

­ pod tym względem możliwości Lwowa są

Juliana Zachariewicza i Iwana Lewińskiego

storycznym dziedzictwem Lwowa mogli

czenie świątyni w czasie jej budowy w la-

zealnicy, krajoznawcy, naukowcy, biblio-

po prostu kolosalne.

wykupila ziemie dookola i rozpoczęla bu-

ocenić niezwykle bogactwo architektury,

tach 1610­1630, mianowicie przypomnial

tekarze. To wlaśnie oni proponowali swój

Oto kolejna rewitalizacja przestrzeni

dowę nowej dzielnicy, bardzo atrakcyjnej,

różnorodność stylów i tradycji. Dla lwo-

o obronnych wieżach, murach, o rzece

udzial w organizacji wycieczek, wydarzeń,

industrialnej ­ tym razem dawnej zajezdni

zabudowanej willami wedlug wlasnych

wian odkryl się świat lwowskich witra-

Peltwi, o malym kościólku św. Ducha

wystaw, swoje tematy lekcji, w wyniku

tramwajowej na rogu dawnych ulic Wulec-

projektów. Najpierw budowano wzdluż

ży, mozaik, malowidel ściennych, często

i o tym jakie zmiany nastąpily w otocze-

czego udalo się zorganizować 90 niezwy-

kiej i Pelczyńskiej. Obecnie, kiedy projekt

niu świątyni z rozwojem miasta, również

ulicy Krzyżowej, dalej w bocznych ulicz-

w miejscach wcale niespodziewanych ­ ani

kle ciekawych imprez, które odwiedzilo

rekonstrukcji już jest na ukończeniu i więk-

kach. Brakowalo materialów budowlanych

w muzeach, ani w kościolach, ale w zwy-

jak owe zmiany wplynęly na architekturę

okolo 2 000 osób. Niestety prawie tyleż

sza część pomieszczeń przystosowana do

i Lewiński najpierw organizowal sprzedaż

klych bramach kamienic czynszowych.

i funkcjonowanie kościola.

osób spóźnilo się z rejestracją i nie moglo

nowych funkcji, obiekt otrzymal nazwę

wyrobów czeskiej firmy ,,Barta i Tychi", zaś

Dni Dziedzictwa Europejskiego byly

O dniu dzisiejszym dawnego XIV-wiecz-

w tym roku skorzystać z tak cennej inicja-

,,LEM Station", zaś plac dookola imię Sta-

nego kościola Matki Boskiej Śnieżnej

od 1888 roku otworzyl wlasną fabrykę ma-

szansą dla każdego dotknąć historii mia-

tywy lwowskich wladz miejskich.

nislawa Lema, wybitnego polskiego pisa-

(obecnie cerkiew Matki Boskiej Nieustają-

terialów budowlanych, którą zalożyl wla-

sta i ludzi, którzy kiedyś tu mieszkali i to

Lwowianie po raz kolejny zademonstro-

rza, lwowianina z urodzenia (rocznik 1921)

śnie w tym miejscu. Fabryka byla czynna

w sposób osobliwy, mianowicie przez ich

cej Pomocy) mówil ksiądz Andrij Charkiw,

wali swoje zainteresowanie wielonarodową

i pochodzenia.

do 1939 roku, czyli do początku II wojny

dorobek kulturalny, przez witraże, przez

kapelan UGKC. ,,Okno w przeszlość" ­ to

i wieloobrządkową kulturą, historią i tra-

Witalij Kwycz, architekt i autor planów

dawna historia i architektura tej świątyni,

dycją Lwowa, europejską w swoich funda-

rewitalizacji, opowiadal o planach przysto-

zaś ,,drzwi do przyszlości ­ to jej dzień dzi-

mentach i w swojej duchowności. Przeglą-

sowania dawnych przestrzeni industrial-

siejszy, opieka wspólczesnych duchownych

dając listę wydarzeń, spotkań i wycieczek

nych do wspólczesnych celów kultural-

lwowskich nad dziećmi sierotami i mlodzie-

lwowskich Dni Dziedzictwa Europejskiego,

nych, ale też o poszanowaniu dziedzictwa

żą. Obecnie stare mury żyją nowym życiem

widzimy, że są obiekty i tematy, które są

i historii, która tutaj nadal żyje. Jest to też

w samym centrum starego Lwowa.

aktualne z roku na rok i liczba chętnych,

między innymi historia pierwszego lwow-

I jeszcze jeden zabytkowy obiekt zna-

by je odwiedzić nie maleje. Oto na przyklad

skiego tramwaju elektrycznego (1894 rok)

lazl się na mapie organizatorów Dni Dzie-

atrakcyjne zwiedzanie ,,Tajemnej apteki"

i pierwszej elektrowni lwowskiej.

dzictwa Europejskiego. Chodzi o dawny

przy placu Bernardyńskim, która znajduje

Publiczność każdego roku odkrywa dla

kościól i klasztor sióstr benedyktynek la-

się w podziemiach apteki ,,Pod węgierską

siebie nowe muzea, nowe historie o dawnych

cińskich. O jego historii i dniu dzisiejszym

koroną". Jest dzielem i swegi rodzaju ro-

dziejach miasta i jego mieszkańcach. Jesz-

opowiadala Julia Żminkowska, wykladow-

dzynkiem Anatola Guryna, znanego lwow-

cze jednym niezwykle ciekawym obiektom

ca seminarium duchownego Ukraińskiej

skiego krajoznawcy, przewodnika, jednego

przemyslowym byla we Lwowie fabryka

Cerkwi Prawoslawnej. Na uczestników

z organizatorów tego muzeum. Podczas

materialów budowlanych profesora Iwana

Dni Dziedzictwa Europejskiego czekala

zwiedzania z nim podziemi aptecznych

Lewińskiego przy dawnej ulicy Krzyżowej

jeszcze prawdziwa niespodzianka. Taras

można bylo poznać nie tylko historię tej

(później Potockiego, następnie Puszkina, po-

Demko, dyrektor Sali Muzyki Organowej

apteki, życiorysy jej wlaścicieli z rodziny

tem Zigfrydstrasse, Puszkina, obecnie Czu-

i Kameralnej zorganizowal wejście na

Pepis-Poratyńskich, ale też historię sta-

prynki). W lipcu 2025 roku w dawnych zabu-

wieżę kościola św. Marii Magdaleny. Zor-

rych, średniowiecznych aptek i aptekarzy

dowaniach fabryki otwarto muzeum historii

ganizowano pięć grup, zaś chętnych bylo

lwowskich, a nawet alchemików, którzy

tejże fabryki. Otwarcie muzeum poświęcono

znacznie więcej. Dla takiej imprezy wieżę

pracowali w naszym mieście. Anatol Guryn

140-leciu zalożenia fabryki.

wewnątrz poddano gruntownemu remon-

opowiadal też o tym, że aptekarze byli bur-

W Dniach Dziedzictwa Europejskiego

towi i restauracji. Z górnej części wieży

mistrzami Lwowa, a na początku XX wieku

po salach nowego muzeum ciekawych lwo-

otwiera się niesamowita, oryginalna pano-

wplywowymi czlonkami Rady Miejskiej.

wian oprowadzala Irena Pirożkowa, prze-

rama Lwowa, jego wież i dachów. Dodamy,

że z każdej lwowskiej wieży otwiera się

Rok temu sensacją bylo zwie-

wodniczka muzeum, studentka trzeciego

inny i niepowtarzalny widok na miasto.

dzanie odnowionej i przystosowanej

roku architektury politechniki lwowskiej,

KOŚCIÓL ŚW. ELŻBIETY

Warto zobaczyć.

na niezwykle atrakcyjną przestrzeń

króra od początku organizacji muzeum