29

nr 19 (479) 17­30.10.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 115)

autokar wracal inną drogą ­ od

IWAN BONDAREW

strony lotniska. Stoi tu pomnik

Minister i pneumatyki

Stepana Bandery. Przed pomni-

11 listopada 2010 r. na fran-

kiem pewna wiekowa nauczy-

kowskim lotnisku spotyka-

cielka wyglosila komplement:

,,А посмотрите, какие украинцы

no wysokiego gościa. Z Kijowa

молодцы. Нам говорили, что они

przylecial sam minister obrony

TĘ ,,ARMATĘ" STARANO SIĘ

тут все страшные националисты,

Ukrainy Mychajlo Jeżel. Byl cy-

WYKOPAĆ

а они памятник Путину постави-

wilem, ale większą część życia

ли!" (,,Zobaczcie, jacy wspaniali

slużyl w marynarce i byl w stop-

niu admirala rezerwy. Praw-

są Ukraińcy. Nam mówiono, że są

dopodobnie w marynarce adm.

strasznymi nacjonalistami, a oni

Jeżel byl fachowcem wysokiej

pomnik Putinowi wystawili!").

klasy, ale w lotnictwie ­ jak po-

Artystyczne proroctwo

wiadają ­ ,,orlem nie byl". O tym

lotnicy przekonali się szybko.

Porzekadlo glosi, że ,,idee la-

Podczas przeglądu samolo-

tają w powietrzu". Jest jeszcze

tów minister zainteresowal się,

jedna interesująca zależność ­

dlaczego kola mają ,,lyse" opony.

mogą przez dluższy czas gdzieś

Technik wyjaśnil mu, że lotni-

tam sobie latać, a potem jedno-

SZYSZKIN CZY NIE SZYSZKIN?

MINISTER OBRONY UKRAINY MYCHAJLO JEŻEL PODCZAS

cza guma nie wymaga protek-

czenie przychodzą do glowy

INSPEKCJI FRANKIWSKICH LOTNIKÓW

tora. Jakość ogumienia spraw-

Wyglądalo to na typowe oszu-

kilku różnym ludziom. Uczeni

dzana jest wedlug specjalnych

stwo, często zdarzające się przy

nawet dorobili do tego intere-

zaglębień. Gdy te dotykają na-

handlu dzielami sztuki.

sującą hipotezę, która nazwali

wierzchni pasa startowego,

Historia miala jednak inte-

,,mnogim odkryciem". We Fran-

opona idzie do wymiany. Ale

resującą kontynuację. Kilka lat

kiwsku ta hipoteza też znalazla

przeglądane pneumatyki są do-

przed wybuchem wojny z Rosją

swoje potwierdzenie.

bre do wykorzystania i dlugo

obrazem zainteresowal się je-

Mieszka u nas artysta-ma-

jeszcze poslużą.

den z rosyjskich kolekcjonerów,

larz Nazar Kardasz. Za każdym

­ Dobrze, dobrze ­ przerwal

którego nie niepokoily poprzed-

razem, gdy przechodzil przez pl.

minister ­ ale dlaczego guma

nie spory wokól obrazu. Zapro-

Szeptyckiego czul, że brakuje tam

jest lysa?

ponowal on wykupienie dziela.

pomnika metropolity. Jego po-

Potem zrobil uwagę, dotyczą-

Wlaściciel ,,SzpindLa" odmówil

stać pozostawila znaczący wklad

i Szyszkin-nie-Szyszkin zostal

w historii Ukrainy i zaslużyla

cą kurzu w maszynach grupy

we Frankiwsku.

sobie na godne upamiętnienie ­

przechowywania (gdzie przez

większe niż skromna tabliczka

lata stoją niesprawne samoloty)

Interesujący pomnik

z nazwą placu. Ale jak tu zwrócić

i z uczuciem dobrze spelnionego

uwagę spoleczności na potrzebę

Tę historię opowiedzial mi

obowiązku odlecial do Kijowa.

ustawienia tu pomnika Szeptyc-

znajomy przewodnik. Od razu

Armaty Potockich

kiego? Nazar Kardasz podszedl

uprzedzę, że bylo to przed woj-

do tego twórczo ­ postanowil

Gdy uważnie popatrzymy

ną w 2012 r. Istnieje popularna

POMNIK STEPANA BANDERY

namalować plac z pomnikiem

pod nogi, to przed bramą daw-

trasa ,,Karpackie Kolo", prowa-

nego palacu Potockich może-

wladyki Andreja w centrum

rosyjskiego  artysty  Iwana

najbardziej znanego pejzaży-

dząca z Frankiwska przez Kolo-

i eksponować obraz na wysta-

my zobaczyć dwie niewielkie

Szyszkina, dodając do obrazu

sty na świecie. Aby rozwiać

myję, Kosów, Werchowynę (Ża-

wie. Bylo to w dalekim 2012 r.,

armaty. Są glęboko wkopane

certyfikat oryginalności. No-

wątpliwości zamówiono eks-

bie), Worochtę i Jaremcze.

w asfalt i widoczne są jedynie

pertyzę we frankiwskim mu-

gdy o dzisiejszym pomniku jesz-

wym wlaścicielem zażartej au-

Pewnego razu przewodnik

ich fragmenty. Kiedyś ta ar-

zeum. Ekspert orzekl, że obraz

cze nikt nie myślal. Ponieważ

kcji stal się szczęśliwy gospo-

oprowadzal po tej trasie grupę

tyleryjska para bronila bramy

darz antykwariatu ,,SzpindeL".

nie jest autorstwa Szyszkina.

turystów z Rosji. Pokazal go-

obecne miejsce pomnika zajmo-

palacu. Niektórzy krajoznaw-

Jednak szczęście antykwa-

Wlaściciel slusznie się obu-

ściom piękno przyrody Karpat,

walo wówczas dzielo kowalskie

cy świadczą, że są to pozosta-

riusza nie trwalo dlugo. Przy

rzyl i skierowal pretensje do by-

zapoznal z tradycyjną hucul-

,,Wielkanocne sloneczko", arty-

lości po potężnej artylerii Po-

ską kuchnią, odwiedzili bazarek

przekraczaniu granicy cel-

lego wlaściciela-Anglika, który

sta umieścil pomnik nieco bliżej

tockich, liczącej w XVIII w.

po dlugich dyskusjach zwrócil

z upominkami ­ jednym slowem,

nik byl zszokowany, że grani-

fontanny.

okolo 200 dzial. W początkach

cę Ukrainy przekracza obraz

część zaplaconych pieniędzy.

bylo jak zawsze. Do Frankiwska

Gdy obraz byl na ukończeniu,

lat 2010. ,,czarni archeolodzy"

do artysty zadzwonil wydawca

mieli zamiar wydostać dzia-

Wasyl Iwanoczko i zapropono-

la, ale okazalo się, że glębiej są

wal spotkanie. Przy kawie po-

przyspawane do bramy. Od-

wiedzial, że zbliża się jubileusz

walony asfalt w tym miejscu

150-lecia metropolity i dobrze

przypomina o tej nieudanej

byloby uwiecznić go w spiżu.

próbie kradzieży.

Na to Kardasz odpowiedzial:

Ciekawe, czy zaryzykowa-

­ Wasylu, namalowalem już

liby te dzialania, gdyby wie-

taki pomnik!

dzieli, że nie są to prawdziwe

Interesujące, że Iwanoczko

armaty? W rzeczywistości są to

już wcześniej zainicjowal kon-

dwa stalowe bloki, stylizowane

kurs na najlepszy projekt takie-

,,na armatę". Wkopano je przy

go pomnika. Niestety artyści zi-

bramie z bardziej prozaicznych

gnorowali jego propozycję ­ nie

przyczyn ­ by karety i powozy,

przedstawiono ani jednej pracy.

wjeżdżające na teren palacu nie

Trzeba bylo zaczynać od nowa.

niszczyly kolami bramy. Podob-

Wydawca poprosil, by Nazar

ne elementy dekoracyjne zacho-

Kardasz stworzyl wlasny pro-

waly się przed wjazdem do stacji

jekt i przedstawil go jury. Ar-

pogotowia przy ul. Strzelców Si-

tysta zgodzil się i zaproponowal

czowych. Wprawdzie palacowa

pomnik Szeptyckiego w mlo-

,,artyleria" jest starsza ­ przy-

dzieńczym wieku 35 lat ­ takim,

najmniej o sto lat.

jakim zapamiętali go ówcześni

mieszkańcy Stanislawowa, gdy

,,Szyszkin"

byl tu biskupem.

Kto odwiedzil kawiarnię-

Tym razem na konkurs

-antykwariat ,,SzpindeL" wie,

przyslano siedem propozycji.

że jest tam pelno starych rze-

Pierwszeństwo oddano pracy

czy, w tym i obrazów. Jeden

lwowskiego rzeźbiarza Stepa-

z nich ma interesującą historię.

na Fedoryna. Ta wlaśnie po-

W 2011 r. na znanej euro-

stać metropolity uwiecznio-

pejskiej aukcji pewien An-

na zostala w 2015 r. na placu

glik wystawil obraz znanego

Szeptyckiego.

,,PLAC SZEPTYCKIEGO", MAL. NAZAR KARDASZ, 2012 R.