8

nr 20 (480) 31.10.­13.11.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Artur Deska. Misjonarz którego powolaniem

byla slużba ludziom

Pod takim tytulem

w drohobyckim

wydawnictwie ,,Kolo"

zostala wydana Książka

Pamięci o Arturze Desce

(1964-2024) ­ Wielkim

Polaku, który pozostawil

trwaly i glęboki ślad

w świadomości wielu

ludzi. Intelektualista

o wielkim i szlachetnym

sercu, wojownik o dobro

i sprawiedliwość. Wzór

HOSE TURCZYK

do naśladowania zarówno

BOHDAN HUD'

dla Polaków, jak i dla

mnie i mówi: ,,Mirek, przyjdź do mnie, ja

tobie dam jedną książkę. Przeczytaj ją, po-

Ukraińców. Byl też jednym

rozmawiamy potem". To byla książka prof.

z autorów ,,Kuriera

Bohdana Hudia ,,Ukraińcy i Polacy na Nad-

Galicyjskiego".

dnieprzu, Wolyniu i w Galicji Wschod-

niej w XIX i pierwszej polowie XX wieku".

I on mi otwieral wszystkie aspekty Ukraiń-

TEKST I ZDJĘCIA

ców i Polaków ­ aspekty religijne, politycz-

KONSTANTY CZAWAGA

ne, ekonomiczne, narodowe. I mówil tak:

,,Historia ma nas czegoś nauczyć. Ty jesteś

18 października prezentacja tej książki

księdzem i ty masz uczyć ludzi, że historia

w Centrum Kulturalnym Tatarów Krym-

musi uczyć czegoś dobrego, a nie zlego".

skich w Drohobyczu zgromadzila Polaków,

Ukraińców, Tatarów Krymskich, Żydów.

Na prezentację

Kim byl ten czlowiek? Skąd on i jak

książki przyjechal ze

znalazl się w Drohobyczu?

,,Artur urodzil się w dniu 17.10.1960

Lwowa prof. Bohdan

w Kutnie i byl moim starszym bratem ­

Hud'. Wspomnial

jestem tylko jedną z wielu osób, które

napisala Anna Jarocka. ­ Nasi Rodzice byli

Letnie obozy na Ukrainie ­ setki dzieci

DŻAMAL DŻAMCHIRÓW

o swojej owocnej

Artur zainspirowal swoim życiem: chary-

ideowcami zaangażowanymi w rozwój

wyruszaly do najlepszych ośrodków wy-

wspólpracy z Arturem

zmą, prostotą i światopoglądem. Drzwi

ustrojowe, bezrobocie), żeby tutaj reali-

Polski lat sześćdziesiątych. Mama byla

poczynkowych w Polsce. Artur osobiście

Deską w dziedzinie

zować swoje powolanie. Interesowal się

jego mieszkania byly zawsze otwarte,

polonistką, a tata chemikiem. Mój Brat od

zabiegal o wsparcie ze strony Konsulatu

popularyzacji

nieważnie kim byleś: mlodzieńcem czy

historią i dobrze ją znal. Nie bal się odpo-

dzieciństwa byl uznawany za niezwykle

Generalnego RP we Lwowie.

naukowej. Naukowiec

starcem, bogaczem czy biedakiem, kimś

wiedzi trudnych, nierzadko bolesnych za-

dziecko, a to za sprawą pomyslowości,

Książka wspomnień

ważnym czy prostym czlowiekiem, Pola-

równo dla Ukraińców jak i Polaków. Uwa-

ogromnego poczucia humoru, tempera-

zaznaczyl przy tym,

o Arturze Desce zostala

żal, że musimy tę historię dobrze poznać,

kiem, Ukraińcem, Tatarem czy Żydem. Byl

mentu, umiejętności kojarzenia faktów,

że Artur Deska

zrozumieć i umieć przeprosić jeden drugie-

dla każdego i wszyscy o tym wiedzieli. Slu-

latwości nawiązywania znajomości".

uporządkowana przez

byl niezastąpiony

chal i opowiadal. Mimo, że sam byl scho-

go, by móc dalej żyć razem i tworzyć nową

Będąc nastolatkiem Artur dzialal

Hose Turczyka i Olgę

przy redagowaniu

rowany i mieszkal w bardzo skromnych

historię, opartą na dialogu, zrozumieniu

w harcerstwie. Planowal zostać lekarzem,

Pawlowską, prezesa

lub tlumaczeniu

warunkach, staral się pomagać każdemu,

i wzajemnym szacunku. Uważal, że każdy

jednak zrezygnowal z medycyny i rozpo-

Fundacji św. Antoniego

licznych ,,polskich"

kto przychodzil w potrzebie. Dawal od

z nas i na każdym miejscu jest tylko i aż

cząl studia filozoficzne, które też porzucil.

w Drohobyczu.

siebie, albo prosil dla kogoś. Przyciągal

Czlowiekiem. Bardzo imponowalo mi takie

Próbowal się odnaleźć w ówczesnych no-

tekstów ukraińskiego

podejście do sprawy.

i gromadzil wokól siebie ludzi wartościo-

wych realiach Polski. Stworzyl firmę, któ-

historyka.

wych. Lączyl tych, którzy byli w potrze-

Glos zabral też ks. Miroslaw Lech, pro-

­ Między innymi to Artur Deska swoim

ra zajmowala się dystrybucją i sprzedażą

przykladem pokazal mi wtedy jak wielka

bie z tymi, którzy byli gotowi pomagać.

boszcz parafii św. Bartlomieja w Drohobyczu.

­ Często bezceremonialnie w nie in-

węgla, stal się biznesmenem. ,,Wzloty

jest potrzeba zaopiekowania się mlodzie-

Budowal mosty i szukal tego, co ludzi lą-

­ Gdy przyjeżdżalem do Artura, naj-

gerowal, będąc ­ ku mojemu zdziwieniu

i upadki gospodarki we wczesnych latach

czy, a nie dzieli. Byl intelektualistą, który

częściej tematem rozmowy byla historia ­

żą, która szuka wzorców ­ wspomina

­ ostrzejszym ode mnie w ocenach charak-

dziewięćdziesiątych byly jego udzialem ­

powiedzial kaplan. ­ Czasem emocjonalnie

szuka prawdy. Wydawalo mi się wtedy, że

Olga Pawlowska. ­ Dlatego po zakończe-

teru stosunków polsko-ukraińskich, zwy-

wspomina Anna Jarocka. ­ Wzbogacil się,

tylko Polacy, którzy mieszkają poza Ojczy-

zadawalem mu pytania dotyczące tych

niu pracy w Czerwonym Krzyżu zaloży-

kle stając po stronie skrzywdzonych, czyli

a potem szybko zubożal. Nadal poszukując

lam świetlicę dla dzieci przy Fundacji św.

zna wiedzą jak ważne jest nie bać się i wla-

wydarzeń między Polakami i Ukraińcami,

Ukraińców ­ zauważyl Bohdan Hud'. ­ Ale

swojego miejsca Artur wyjechal na Ukra-

Antoniego, która z czasem przerodzila

snym życiem świadczyć o tym kim i jacy

a on zawsze byl w środku ­ ani po jednej

równocześnie Artur pozostawal wyjątko-

inę. Przybyl jako biznesmen, a ostatecznie

są w trudnych czasach (bieda, przemiany

stronie, ani po drugiej. Kiedyś dzwoni do

się w szkolę języka polskiego. Myślę, że

wo sprawiedliwy, gdy chodzilo o krzywdy

zostal biznesmenem, dzialaczem spolecz-

wyrządzone narodowi polskiemu. Dlatego

nym. Jak to opowiadal później, odnalazl cel

moje książki ,,Ukraińcy i Polacy na Nadd-

w życiu. Zrozumial, że pomaganie ludziom

nieprzu, Wolyniu i w Galicji Wschodniej...",

w trudnych sytuacjach jest jego wyzwa-

,,Od unii lubelskiej do rzezi wolyńskich",

niem, drogą i szczęściem".

a szczególnie dwujęzyczne ukraińsko-pol-

W Drohobyczu Artur Deska znalazl

skie wydanie artykulu Iwana Franki ,,Na

przybranego brata ­ Hose Turczyka, by-

naszej ­ nie swojej ziemi" w wielu miejscach

lego zawodowego pilkarza i dzialacza

są naznaczone odblaskiem nieprzeciętnego

spolecznego, który pochodzi z rodziny

intelektu świętej pamięci brata Artura. Jed-

powojennych repatriantów ukraińskich

nocześnie Artuś zabranial mi mówić o swo-

z Argentyny.

im wplywie na moje teksty, twierdząc, że

­ Zaprzyjaźniliśmy się mocno i przez

on tylko je szlifuje.

wszystkie te 20 lat szliśmy ramię w ramię

Na prezentacji książki byl również Ta-

­ stwierdzil Hose ­ Nasze pierwsze dysku-

ras Kuczma, mer Drohobycza.

sje dotyczyly poglądów Artura na wyda-

­ Przychodzilem do niego także jako

rzenia spoleczno-polityczne w Ukrainie.

lekarz, aby udzielić mu pewnej pomocy

Mylnie przenosil polską ścieżkę rozwoju

lub rady, i nie moglem zrozumieć, zna-

na ukraiński grunt. Jego okrzyki: ,Jak to

jąc wszystkie choroby tego czlowieka,

możliwe, przecież zalożyli koszule ha-

jak bardzo byl silny ­ wspominal Taras

ftowane, a zachowują się tak niegodnie".

Kuczma. ­ Nigdy nie moglem pojąć, skąd

W końcu zrozumial, że Ukraina ze swo-

Artur bral sily, żeby gdzieś pojechać,

imi problemami nie jest Polską i wymaga

gdzieś usiąść, gdzieś stanąć, skoro jego

wychowania nowego pokolenia. Od same-

stan fizyczny na to nie pozwalal. To byl

go początku Artur postanowil stworzyć

czlowiek ducha, który trzymal się dzię-

instytucję zwaną wolontariatem. Swoją

ki duchowi i robil wszystko, by wspierać

drogą, slowo ,,wolontariusz" do powszech-

innych. Pamiętam jeszcze jeden szczegól,

nego użytku wprowadzil wlaśnie on już

kiedy Artur mówil o relacjach między

w 2003 roku. To byla ogromna praca.