13

nr 20 (480) 31.10.­13.11.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

wychowania, w którym

rozbudowal do takich rozmiarów, że

stworzyl pierwsze, być może nawet

wyrósl Wlodzimierz.

w Europie, na pewno na ziemiach

A potem przez dzieci wlaśnie jego

polskich, a na pewno w Galicji, Mu-

zeum Przyrodnicze. Stworzyl pierw-

i Alfonsyny też w jakimś stopniu

może dotarlo do nas i zwracamy po

szy rezerwat przyrody ­ ,,Pamiątkę

prostu tym pokoleniom naszych

Pieniacką". Niestety już nie istnieje

przodków to, co od nich otrzyma-

ten las pierwotny, który chcial chro-

liśmy. Cieszymy się, że w tym roku

nić w tym miejscu, ale zachowala się

dwusetnej rocznicy urodzin Wlo-

pamięć o tym, i ludzie, którzy tam

dzimierza możemy, choć w tak

mieszkają, kultywują wlaśnie pa-

skromny sposób, odwdzięczyć się

mięć o Wlodzimierzu, o tej ,,Pamiątce

wlaśnie za to, co od tych pokoleń

Pieniackiej" i chronią przyrodę od-

nam przekazano.

wolując się do tych wartości, które po

Wlodzimierzu odziedziczyli.

A.G.: A w tym roku po obu stro-

PAULINA DZIEDUSZYCKA, 1845

JÓZEF DZIEDUSZYCKI, 1835

nach granicy odbywają się ob-

A.G.: Przyjeżdżają Państwo

chody dwustulecia Wlodzi-

w tym roku bardzo często do

studenci, literaci, artyści. Byly tam

śmierci jego żona Alfonsyna Dziedu-

mierza Dzieduszyckiego.

Lwowa i jest dużo wydarzeń

książki z XV wieku. Byly tam pierw-

szycka mogla zalożyć bardzo znaną

związanych z dwustuleciem

ALFONSYNA DZIEDUSZYCKA

M.D.: Na Podkarpaciu od początku

sze egzemplarze inkunabulów, wy-

Galerię Miączyńskich-Dzieduszyc-

hrabiego Wlodzimierza Dziedu-

roku organizowane są liczne konfe-

drukowane w języku polskim. Te

kich. Te zbiory znajdują się dzi-

szyckiego. Również są wystawy

rencje i wystawy. Związek Rodowy

książki gdzieś krążą po świecie, bo

zanim ta kultura lowiecka się rozpo-

siaj we Lwowskiej Galerii Sztuki,

i między innymi jedna z wy-

Dzieduszyckich przygotowal rów-

niestety te które przetrwaly, zostaly

wszechnila, polowania byly wów-

a Lwowska Galeria Sztuki prezentuje

staw jest w tym roku w Muzeum

nież konferencję poświęconą Wlo-

rozproszone. Nie przetrwala znaczna

czas popularne. Wlodzimierz kulturę

z okazji dwustulecia urodzin Wlo-

Przyrodniczym.

dzimierzowi. Byla to konferencja

część tej kolekcji, ponieważ splonę-

myśliwską traktowal jako sposób na

dzimierza piękną wystawę w Pala-

podsumowująca pięcioletnie przy-

M.D.: Przyjeżdżając do Lwowa wie-

la w piecach zapewniając wlaściwą

ochronę natury. Dzisiaj może nam

cu Potockich. Z magazynów zostaly

gotowania i opowiadania o Wlodzi-

le razy slyszeliśmy o tym muzeum,

temperaturę Armii Czerwonej. Żol-

się to wydawać paradoksalne. Ale

wydobyte niezwykle obrazy Roda-

mierzu, bo na kolejnych spotkaniach

że na nim wychowaly się pokole-

nierze sowieccy w czasie II wojny

on wprowadzal w swoich majątkach

kowskiego, Tepy, Kossaka, Grottge-

naukowych omawialiśmy jego dzia-

nia dzieci. Każdy, kto byl dzieckiem,

światowej grzali się po prostu przy

okresy ochronne. Chronil niektóre

ra. We Lwowskiej Galerii Obrazów

lalność przyrodniczą, etnograficz-

musial obowiązkowo przyjść do Mu-

kominku paląc te książki. Natomiast

gatunki, nie pozwalal na to, żeby zo-

możemy zobaczyć portrety rodziców

ną, kolekcjonerską, a w tym roku

zeum Dzieduszyckich i zobaczyć te

w tej chwili Biblioteka Stefanyka

staly wyniszczone i lektura ,,Lowca

Wlodzimierza ­ Józefa i Pauliny, ale

chcieliśmy opowiedzieć o Wlodzi-

zwierzęta. Te eksponaty znajdują

gromadzi te zbiory, które ocalaly.

Polskiego" jest też bardzo przyjem-

również przepiękny portret Alfonsy-

mierzu jako budowniczym mostów

na pierwszym piętrze tego muzeum

Wlaśnie można powiedzieć, że naj-

nym przeżyciem estetycznym, bo

ny, żony Wlodzimierza, pędzla Roda-

­ czlowieku, który lączyl Polskę

i to piętro na co dzień jest niedo-

większa część tych zbiorów, czyli

tam publikowali slawni autorzy, tam

kowskiego. Rodakowski namalowal

i Ukrainę i potrafil dogadywać się

stępne dla zwiedzających. Z okazji

kolekcja przyrodnicza zostala zacho-

byly piękne rysunki również wiel-

również portret Wlodzimierza i ten

z ludźmi, z kulturami, z narodami.

dwusetnej rocznicy urodzin zalo-

wana w Muzeum Przyrodniczym, bo

kich artystów i to byla część tej misji

portret znajduje się w Sukiennicach

Na tej wspomnianej ulicy Kurkowej

życiela pracownicy muzeum podjęli

tuż przed wojną zostaly te zbiory ze

Wlodzimierza wlaśnie nastawionej

w Krakowie.

gościli skonfliktowani ludzie, spe-

ogromny trud przywrócenia, otwar-

względu na swój rozmiar podzielone

na ochronę przyrody.

Mt.D.: Warto wspomnieć,

cjalnie przychodzili tam po to, żeby

cia tych magazynów z eksponatami.

i przyrodnicze przetrwaly, a te pozo-

że to malżeństwo

A.G.: Wlodzimierz Dziedu-

zawrzeć jakieś porozumienie. Chcie-

Przygotowania tych oryginalnych

stale byly materialem opalowym dla

szycki byl również mecenasem

liśmy też opowiedzieć o nim jako

XIX-wiecznych szaf i eksponatów.

sowietów, a część gdzieś rozeszla się

zaowocowalo nie tylko

artystów.

wielkim spoleczniku i przyjacielu

Przygotowany zostal również gabi-

po świecie.

Galerią Sztuki, ale

ludzi. 22 czerwca, dokladnie w dniu

net Wlodzimierza z meblami odre-

Natomiast w tej chwili to dziedzictwo

M.D.: W ,,Lowcy Polskim" możemy

czterema wspanialymi

urodzin Wlodzimierza Dzieduszyc-

staurowanymi dzięki wsparciu In-

Wlodzimierza wlaśnie w dwuset-

zobaczyć rysunki na przyklad Juliu-

córkami, przez

kiego, w Zarzeczu na Podkarpaciu

stytutu Polonika. Eksponowane są

ną rocznicę jego urodzin jest przy-

sza Kossaka, albo bardzo zabawne ry-

które nasza rodzina

zostal odslonięty przepiękny mural,

też książki z Biblioteki Poturzyckiej.

wracane. Tak jak przywracana jest

sunki Lobcia Leopolda Starzeńskiego,

spokrewnila się z rodami

naprzeciwko palacu, w którym jako

Od kilku lat są poddawane renowacji.

pamięć o tym czlowieku, pamięć nie

który w tamtych czasach we Lwowie

m.in. Czartoryskich

dziecko wychowywal się, przebywal

I jest bardzo ważne, by podkreślić,

pomnikowa, tylko pamięć inspirują-

byl bardzo popularny. Ci sami arty-

z rodzicami.

że jest to zbiór oryginalny tej części

ca. Warto powiedzieć, że to jest chyba

ści, tacy jak wlaśnie Juliusz Kossak,

i Cieńskich. To byly

Mt.D.: Pomysl, żeby naprzeciwko

Biblioteki, która byla poświęcona

coś, co nam przynosi największą sa-

Artur Grottger, albo wlaśnie wspo-

takie malżeństwa, które

wejścia do palacu wymalować na

przyrodzie, i do dzisiaj znajduje się

tysfakcję. Są organizowane konkursy

mniany Lobcio Starzeński, również

również daly Polsce

blokach mural poświęcony Wlodzi-

w oryginalnych pomieszczeniach

przyrodnicze, historyczne, konkursy

blogoslawiony brat Albert Chmie-

wielu slawnych ludzi,

mierzowi, osobiście bardzo mi się

w tym muzeum. Można zobaczyć

wiedzy imienia Wlodzimierza. Dzie-

lowski, oni wszyscy byli można po-

daly też kaplanów, daly

podobal. To taki, powiedzialbym, iro-

również dokumenty i zdjęcia. Co jest

ci ze Lwowa, z Podkarpacia przy-

wiedzieć stypendystami Wlodzi-

siostry zakonne, więc to

niczny nawet sposób przypomnienia

bardzo ciekawe ­ lwowskie Muzeum

slaly kilkaset prac na konkurs prac

mierza Dzieduszyckiego, on wspieral

byla część wychowania,

o Wlodzimierzu, jeżeli chodzi o bieg

Etnograficzne oraz muzeum z Kolo-

plastycznych, prac literackich, foto-

artystów i byl hojnym mecenasem.

historii.

myi udostępnily swoje zbiory etno-

grafii. Dzieci inspirują się tą myślą

Zebral tych dziel tak wiele, że po jego

pewnego modelu

M.D.: To naprawdę jest piękne dzielo,

graficzne, odnalezione jako ekspona-

Wlodzimierza, można powiedzieć, że

ludziom się podoba. Wyjście z taką

ty, które kiedyś znajdowaly się w tym

wyprzedzającą epokę o kilkadziesiąt,

postacią historyczną na ściany jest

Muzeum Przyrodniczym. Muzeum

o ile nie sto kilkadziesiąt lat, bo Wlo-

dosyć modne teraz. Wizerunki wie-

Przyrodnicze Wlodzimierza zawie-

dzimierz bardzo pięknie traktowal

lu postaci historycznych, artystów,

ralo nie tylko eksponaty przyrod-

przyrodę ­ jako coś, czym czlowiek

malarzy znajdują się na ścianach.

nicze. W nim również byl ogromny

powinien się opiekować. Nie prze-

Dzięki tym dzielom możemy sobie za-

dzial etnograficzny, ponieważ Wlo-

ciwstawial przyrody czlowiekowi.

pamiętać taką postać. Może ktoś po-

dzimierz byl pasjonatem etnografii.

W tym też wyrażala się, myślę, jego

szuka, może się dopyta, może wejdzie

Tam również znajdowaly się niezwy-

postawa chrześcijańska, że my nie

do tego muzeum. To jest bardzo cie-

kle zbiory archeologiczne i część tych

jesteśmy wrogami stworzenia, my je-

kawe. Bardzo się wzruszylam, kiedy

zbiorów dzięki wspólpracy z Mu-

steśmy opiekunami co najwyżej tego,

szlam ulicą Kopernika i zobaczylam

zeum Historycznym Miasta Lwowa

co nam Pan Bóg przekazal. Myślę, że

na plocie Palacu Potockich ogromny

są pokazane na tej wystawie.

Wlodzimierz mial bardzo glęboką

plakat z Wlodzimierzem. Akurat ten

świadomość tego i choć o tym jakoś

A.G.: Tak jak wspomniala Pani

portret byl autorstwa Pochwalskie-

nie rozprawial, nie pisal na ten temat,

Melania, jeszcze bardzo waż-

go, nie Rodakowskiego. Plakat, który

ale wlaśnie temu zawdzięczamy jego

nym w dzialalności hrabiego

anonsuje tę piękną wystawę w Pa-

troskę o przyrodę wyrażającą się na

Wlodzimierza Dzieduszyckie-

lacu Potockich. A tuż za rogiem, jak

bardzo wiele sposobów.

go bylo zalożenie wspanialej

pójdziemy, jest Biblioteka Stefanyka

Byl też zalożycielem Galicyjskiego

Biblioteki Poturzyckiej.

i w bibliotece na parterze znajduje

Towarzystwa Lowieckiego, inspira-

się przepiękna wystawa dokumen-

Mt.D.: Biblioteka powstala pod ko-

torem ,,Lowca Polskiego" i fundato-

tów, map, książek, zdjęć, których nie

niec XVIII wieku, zostala rozwinięta

rem także jego dzialalności. Wlodzi-

można zobaczyć w internecie. To jest

przez ojca Wlodzimierza, czyli Józefa

mierz dbal o przyrodę na bardzo wiele

bardzo ciekawe. W zasobach biblio-

Dzieduszyckiego, do rangi ośrod-

sposobów. Jednym z nich bylo to, że

teki znajduje się wiele przepięknych,

ka bibliofilskiego. Jednak to Wlo-

rozpowszechnial kulturę myśliwską.

bardzo ciekawych dokumentów.

dzimierz nadal mu zupelnie nowy

(13:21) Dzisiaj to ciężko sobie wy-

wymiar, mianowicie udostępnil ją

obrazić, bo mamy taki troszkę wypa-

A.G.: Myślę, że wszystkie te

publicznie. Każdy mógl z niej sko-

czony obraz myśliwych i polowań, że

wystawy do końca roku można

rzystać. Wlodzimierz rozbudowal

to jest coś co niszczy przyrodę. Oczy-

obejrzeć we Lwowie, a ja ser-

ją do pięćdziesięciu tysięcy tomów.

wiście można dyskutować czy w ja-

decznie Państwu dziękuję za

To byla jedna z większych bibliotek

kiś inny sposób moglibyśmy ją chro-

rozmowę.

na terytoriach niegdysiejszej Rze-

nić, czy myśliwi są konieczni do tego,

Mt.D.: Pięknie dziękujemy za zapro-

czypospolitej, wówczas pod zabo-

żeby regulować naturę. Natomiast

WLODZIMIERZ DZIEDUSZYCKI, PLAKAT PRZED PALACEM

szenie i za rozmowę.

rami, i korzystali z niej naukowcy,

w czasach Wlodzimierza bylo tak, że

POTOCKICH WE LWOWIE