15

nr 20 (480) 31.10.­13.11.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Ks. Józef Tischner ­ kaplan spod Tatr

pod Nowym Targiem.

Pobożność jest niezwykle

czasie powstaje wiele jego prac.

Pod domem byl Dunajec,

ważna, ale rozumu nie zastąpi.

Ukazaly się esej ,,Schylek

chrześcijaństwa tomistyczne-

a za oknami góry.

go" i pierwsza książka ,,Świat

OPRACOWAL KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

Nieopodal domu stoi

ludzkiej nadziei".

dworek Tetmajerów.

Wśród patronów roku

Tetmajer nie tylko

Tischner uważal,

2025 ustanowionych

przez dworek, ale

że filozofia powinna

przez Sejm RP znalazl

przede wszystkim przez

opierać się na dialogu

się kaplan ks. Józef

teksty, byl towarzyszem

i relacji z drugim

Tischner. Byl duchownym

mojej mlodości. Ale

czlowiekiem, a nie tylko

nieprzeciętnym, bo

jeśli chodzi o glębsze

na abstrakcyjnych

chyba poza papieżem

zakorzenienie w góry,

teoriach. Jego myślenie

Janem Pawlem II nikt

to mam je poprzez

mialo być dostępne

z duchownych nie

rodzinę matki, z domu

dla każdego,

doczekal się takiej

Chowaniec, urodzoną

inspirowane

popularności swoich

w Jurgowie. Jej rodzina

codziennym życiem,

wypowiedzi, jak ks. Józef.

przyszla tam z okolic

m.in. rozmowami

Zawdzięcza to chyba

Poronina i byli oni

z góralami.

swemu dzieciństwu,

wlaścicielami polan

które przebiegalo

w Tatrach. Jako

W latach 80. XX w. poparl

wśród ludu, mającego

dziecko karmilem

ruch Solidarności, glosząc ho-

specyficzne podejście

milie i publikując ,,Etykę soli-

się żętycą, wlaśnie

darności". W 1981 r. wspóltwo-

do kwestii życiowych ­

stamtąd pochodzącą.

rzy Wydzial Filozoficzny PAT

Górali Podhalańskich.

Zapamiętalem gwarę

i pelni funkcję jego dziekana.

Z tego powody chyba po

góralską, dzięki

W tym czasie ukazują się jego

latach ukazala się jego

nieżyjącemu już

kolejne publikacje o tematy-

,,Historia filozofii po

Góralowi, o którym

ce filozoficznej. Zwieńczeniem

góralsku", a w niej slynne

mówili, że nazywal

pracy naukowej byla opubli-

powiedzenie o góralskiej

kowana w 1990 roku ,,Filo-

się Wawrzek i który

zofia dramatu". Na lata 1990.

prawdzie:

przychodzil do dziadka.

przypada okres jego intensyw-

Ja często go sluchalem

w powojennej historii Polski. Na

i na Wydziale Historyczno-Fi-

nej pracy i jest to jednocześnie

i bardzo mi się podobalo

Góralska teoria

lata jego studiów przypadl m.in.

lozoficznym UJ (1957­1959).

okres ogromnej popularności.

to, jak mówil ­

poznania mówi, że są

Równocześnie jest wika-

glośny proces księży z kurii

Wielkim powodzeniem wśród

wspominal ks. Józef.

krakowskiej, uwięzienie Pry-

riuszem i katechetą w para-

czytelników cieszą się pisane

trzy prawdy: Świenta

masa i internowanie arcybi-

fii św. Mikolaja w Chrzanowie

stylizowaną gwarą podhalań-

prowda, Tyż prowda

skupa Eugeniusza Baziaka oraz

(1957­1959) i parafii św. Ka-

ską gawędy filozoficzne ,,Hi-

W czasie wojny Tischnero-

i Gówno prowda.

zimierza w Krakowie (1959­

storia filozofii po góralsku"

wie musieli na kilka lat opu-

usunięcie wydzialów teologicz-

1963). W 1963 obronil doktorat

(1997), fragmenty której są

ścić Lopuszną. Przez pewien

nych z uniwersytetów.

u prof. Romana Ingardena na

czytane w czasie audycji ra-

Ks. Józef Tischner urodzil się

czas mieszkali w Rabie Wyż-

Próbka góralskiego

UJ i rozpocząl pracę wykla-

diowych z J. Gowinem na an-

12 marca 1931 roku w Starym

nej, a w 1942 roku ojciec zostal

filozofowania wg.

dowcy akademickiego w Wyż-

tenie Radia Kraków ,,Rozmowy

Sączu. Rodzice byli nauczy-

skierowany do pracy w szkole

szym Seminarium Duchownym

bez pointy".

powszechnej w Rogoźniku. Tam

cielami: ojciec ­ Józef ­ pocho-

ks. Tischnera: ,,Nigdy

doczekali wyzwolenia. W 1945

w Krakowie. W polowie lat 60.

W ostatnich latach życia ks.

dzil z Sącza, matka ­ Weroni-

się nie czujesz tak

podjąl wspólpracę z ,,Tygodni-

Tischner ciężko chorowal na

ka z Chowańców ­ z Jurgowa.

rodzice ks. Tischnera wrócili do

wolny, jak w tańcu,

kiem Powszechnym" i mie-

raka krtani. Kolejne operacje

Dzieciństwo i mlodość spędzil

Lopusznej, gdzie pozostali aż do

a przecież jaką glupotą

sięcznikiem ,,Znak".

i postępy choroby pozbawily go

w Lopusznej, gdzie ojciec otrzy-

przejścia na emeryturę. Później

by bylo tańczyć wbrew

mal w 1932 roku posadę kierow-

Józef zostaje uczniem gimna-

możliwości mówienia, mimo to

Milość sama w sobie

kapeli, która gra".

zjum w Nowym Targu. W 1949

nie przerwal pracy, wciąż pisal.

nika szkoly. Rodzina Tischne-

jest ,,nie do pojęcia", ale

zdal tzw. dużą maturę i, zgodnie

rów mieszkala w nieistniejącym

Ukazuje się niewielka ksią-

z wolą ojca, zlożyl papiery na

Tischner  postanowil  po-

już dziś budynku szkolnym. Jego

żeczka pt. ,,Pomoc w rachunku

dzięki milości możemy

dzieciństwo bylo szczęśliwe.

Wydzial Prawa Uniwersytetu

święcić się nauce, rozwijal swe

sumienia".

,,pojąć wszystko".

Żyl życiem dziecka wiejskiego,

Jagiellońskiego, mimo iż wcze-

zainteresowania filozoficzne.

W momencie śmierci

jak jego rówieśnicy, a zarazem

śniej podjąl decyzję, że zostanie

Na ostatnim roku uczestniczyl

bliskiego uderza

księdzem.

inteligenckiego. Tu uczyl się

w wykladach z etyki spolecznej

Lata 70. byly dla ks. Tisch-

Po zaliczeniu pierwszego

prowadzonych przez ks. dra Ka-

w szkole, a jednocześnie w domu

nera okresem intensywnej pra-

czlowieka świadomość

rodzinnym. Wakacje spędzal

roku prawa, w maju 1950 za-

rola Wojtylę. Święcenia kaplań-

cy duszpasterskiej: odprawial

niczym nie dającej się

w Starym Sączu i Jurgowie.

pukal do bramy seminarium

skie przyjąl 26 czerwca 1955

msze dla przedszkolaków, pelnil

zapelnić pustki.

duchownego przy ul. Podzam-

roku w katedrze wawelskiej

obowiązki duszpasterza kra-

Moje pierwsze

cze w Krakowie. Pozostal stu-

z rąk biskupa Franciszka Jopa.

kowskiej inteligencji: lekarzy,

kontakty z obiektywną

dentem UJ ­ ale już na Wydzia-

Dalsze studia kontynuuje na

Zmarl ks. prof. Józef Tischner

uczonych, artystów. Byl cenio-

le Teologicznym. Józef Tischner

Wydziale Filozofii Chrześcijań-

28 czerwca 2000 roku w Kra-

nym rekolekcjonistą i wykla-

rzeczywistością mialy

studiowal teologię w najtrud-

skiej Akademii Teologii Katolic-

kowie. Pochowany zostal w ro-

dowcą. Dzialalność kaplańską

miejsce w Lopusznej

niejszym dla Kościola okresie

kiej w Warszawie (1955­1957)

dzinnej Lopusznej.

lączyl z publicystyką. W tym

Brawurowa akcja Ukrainy

Witryna literacka

Po ataku Kijowa na zaporę

zaporę przeprowadzily sily ukraińskie. Po-

wodną kolo w Bielgorodu

wódź zaklócila Rosjanom logistykę i unie-

Rycerze z KOPu

w Rosji, nastąpil

ruchomila kilka jednostek po ukraińskiej

niekontrolowany przeplyw

stronie rzeki bez zaopatrzenia i posilków.

wody, odcinając jednostki

­ Najważniejsze jest to, że logistyka

wroga, które przeprawily się

Jakże nam droga jest KOPu pamięć,

On stal na straży wschodnich rubieży,

wroga stala się bardziej skomplikowana.

przez rzekę Doniec Siwierski

Który oslanial dziejową zamieć,

Niech pamięć KOPu w sercach nam leży.

Jednostki, którym udalo się przeprawić przez

w pobliżu ukraińskiego

U granic Wschodu strzegl bezpieczeństwa,

Przed jego męstwem glowy chylimy,

Doniec Siwierski, zostaly odcięte od swoich

Wowczańska w obwodzie

Zaslynąl z ofiarności i męstwa.

O jego slużbie nie zapomnimy.

glównych sil ­ napisano w raporcie. ­ Dlatego

charkowskim.

spodziewamy się uzupelnienia puli [jeńców

Strzegl bezpieczeństwa u granic Wschodu,

I sama nazwa już zachwyca ­

wojennych] ­ dodano, odnosząc się do moż-

Jak ostrzegawcza lampa narodu,

Korpus Ochrony Pogranicza.

Dowódca Sil Systemów Bezzalogowych

liwości wzięcia do niewoli żolnierzy wroga.

Slużyl Krajowi dwudziestolecie,

Ukrainy, pulkownik Robert Browdi, pseu-

Dziś obchodzimy jego stulecie.

donim ,,Madyar", potwierdzil, że atak na

I.PL

STANISLAWA NOWOSAD