17

nr 20 (480) 31.10.­13.11.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

I wojny światowej, zawarl wiele motywów

autobiograficznych. Opisal w niej, między

innymi, zmagania nastoletniego bohate-

ra, gimnazjalisty Pawla, wlaśnie z nauką

języka Homera ­ jego zawilą drogę od

klopotów w nauce greki, przez problemy

z profesorem, aż po fascynację pięknem

starożytnej mowy. Inną jego refleksją

sięgającą wspomnień z czasów gimna-

zjalnych są fragmenty esejów zawartych

w Alchemii slowa.

Nauka Parandowskiemu szla latwo,

mial ,,pamięć ejdetyczną". Potrafil bowiem

po jednokrotnym przeczytaniu tekstu kla-

sycznego cytować go bezblędnie, zapa-

DAWNA SZKOLA POWSZECHNA IM. STANISLAWA KONARSKIEGO PRZY

miętywal dokladnie cale partie nowych

UL. LEONA SAPIEHY, DZIŚ SZKOLA PRZY UL. STEPANA BANDERY

slów i fragmenty przeczytanych książek.

Gimnazjum, do którego uczęszczal, mia-

zachęcali uczniów pedagodzy. To w tym

w Państwowym Instytucie Wydawniczym

lo starannie skompletowaną kadrę na-

czasie powstal zalążek jego slynnej Mitolo-

w Warszawie w 1968 roku. Byl wtedy

uczycielską ­ wytrawnych pedagogów.

gii, jednej z najbardziej poczytnych książek

u schylku życia, a w eseju Przy porannej

Ze sprawozdań szkoly publikowanych co

w dziejach literatury polskiej. W jednym

świecy, reflektowal:

DAWNE IV PAŃSTWOWE GIMNAZJUM IM. JANA DLUGOSZA PRZY

roku wynika, że w klasach, do których

z późniejszych wywiadów wspominal:

,,Wstaję wcześnie rano jak krągly rok.

ULICY JÓZEFA NIKOROWICZA, DZIŚ POLITECHNIKA LWOWSKA, UL

uczęszczal Jan Parandowski, greki i laciny

,,Już w gimnazjum pisalem dla siebie

W miesiącach, kiedy jest jeszcze ciemno,

PROFESORSKA 2

nauczali: Antoni Mudrak, Stanislaw Pilch

streszczenia mitów, które mnie urzekly. Te

zapalam świecę, nie lampę elektryczną,

i Emil Urlich ­ ten ostatni przez jakiś czas

Trzemeskiego na ulicy Jagiellońskiej.

notatki, po latach rozwinięte i uporządko-

która razi, bo moje oczy nie znoszą zbyt

się popularne wydanie dziel Juliusza Slo-

pelnil też funkcję dyrektora szkoly.

Następnie wspominal z sentymentem

wane, staly się podstawą Mitologii."

ostrego światla zaraz po przebudzeniu [...].

wackiego w wydaniu Altenberga. Inicjacja

Ze względu na wysoki poziom wycho-

i humorem sceny przyjęcia pomaturalne-

Gimnazjum po latach wspominal z sym-

Okazaly tom Pana Tadeusza z ilustracjami

tą poezją inspirowala do tworzenia wlasnej:

wania i ksztalcenia, wielu absolwentów

go w jednej z lwowskich kawiarni. Wzięli

patią i wdzięcznością w kilku dzielach: przede

Gronowskiego ma czcionkę dużą i wyraź-

,,Slowacki pojednal mnie z mową wią-

tego gimnazjum przynioslo chlubę nie

w nim udzial wychowawca klasy, zapro-

wszystkim w Zegarze slonecznym, w Akacje

ną, że nie męczy wzroku przy mdlym plo-

zaną i znów z rozkoszą bralem do ręki

tylko szkole i miastu, ale odegralo w hi-

szeni profesorowie i koledzy z jego klasy,

kwitną oraz w Alchemii slowa. W okresie

myku świecy i on mi towarzyszy w tych

dlugą, czarną obsadkę, wybrzuszoną po-

storii bardzo donioslą rolę, pelniąc w pań-

poubierani nie w gimnazjalne mundurki,

gimnazjalnym nie tylko porywaly go lekcje

godzinach rannych, póki slońce nie wzej-

środku, zakończoną piórem Klapsa, które

lecz w stroje doroslych.

stwie różnorodne i ważne funkcje. To cala

języków antycznych i lektury starożytnych

dzie. Co roku ponad chmurnym listopa-

z grzeszną przyjemnością zanurzalem

ogromna plejada osób. Wspomnę zaledwie

Po zakończeniu spotkania ruszyli noc-

autorów, ale też języka polskiego. Wśród jego

dowym niebem wracam `do tych ląk zie-

w fioletowym atramencie, wyklętym ze

kilku związanych z literaturą i historią

ną porą pod gwiazdami przez rynek, mija-

uwielbianych lektur znalazl się Pan Tadeusz,

lonych, szeroko nad blękitnym Niemnem

szkoly. Duch poezji nawiedzal mnie za-

jąc lwy, w kierunku kościola oo. bernar-

literatury: Kornel Makuszyński, Henryk

Dziady, cz. III Adama Mickiewicza, wiersze

rozciągnionych'."

wsze z rana."

dynów, gdy rozlegal się wśród nich znany

Zbierzchowski, Józef Kallenbach, Juliusz

Cypriana Norwida oraz dziela historyczne

A dalej wyznaje: ,,Wszystko, co z Pana

W Zegarze slonecznym opisal też

szlagier: ,,Bernardyński mijam plac / idzie

Kleiner, biskup Boleslaw Twardowski ­ nie

Henryka Sienkiewicza i Józefa Ignacego Kra-

Tadeusza, umiem na pamięć, pochodzi z lat

swe pożegnanie z gimnazjum. W szkicu

jakiś graf". Opowieść o lwowskiej odysei

tylko kaplan, ale i zapomniany dziś poeta.

szewskiego. Pisal w Alchemii slowa:

szkolnych. "Trudno o piękniejsze wyzna-

wspomnieniowym Tableau przedstawil,

wśród zapalonych latarni gazowych Pa-

Warto wspomnieć, że jeszcze w okre-

,,Zajęcia z języka polskiego byly dla

nie milości do literatury polskiej i geniuszu

jak po zdaniu matury przygotowywal ta-

randowski zakończyl przed witryną księ-

sie gimnazjalnym Parandowski próbowal

mnie chwilą najwyższej radości. Otwieraly

Adama Mickiewicza. Ale nie tylko autor

bleau ze zdjęciami profesorów gimnazjum

garni, w której wystawione zostalo wspo-

swych sil pisarskich, publikując w prasie

okno na świat piękna, którego nie dawala

arcyepopei go fascynowal ­ także jego

i absolwentów swego rocznika. Jak dlugo

mniane tableau. Maturzyście wydawalo

lwowskiej artykuly, felietony o tematyce

żadna inna nauka."

wielki literacki rywal.

szukal odpowiedniego atelier! W końcu,

się już tylko, że to cudowna brama czasu,

antycznej i mitologicznej, rozważania o lite-

Jakże wymownym jest fakt, o którym

Jak sugestywnie opisal w Zegarze slo-

po licznych peregrynacjach, zamówil

zamknięta bezpowrotnie.

raturze oraz wiersze, do których tworzenia

wspominal w swoich Szkicach, wydanych

necznym chwilę, gdy we Lwowie pojawilo

pracę w niezwyklej oprawie w pracowni

Na lamach ,,Nowego Kuriera Galicyjskiego" startuje nowy cykl artykulów. Prezentujemy twórczość zwycięzców warsztatów dziennikarskich ,,Mlodzi

Gloszą: Sztuka Nowoczesnych Mediów", które byly prowadzone przez dziennikarzy ,,Nowego Kuriera Galicyjskiego" ­ Andrzeja Końkę, Aleksandra

Kuśnierza i Annę Gordijewską. Stowarzyszenie Kurier Galicyjski uzyskalo dofinansowanie z Kancelarii Senatu Rzeczypospolitej Polskiej na

realizację zadania pt. ,,Mlodzi Gloszą: Sztuka Nowoczesnych Mediów" w ramach projektu ,,Polski Glos na świecie III". Zadanie jest wspólfinansowane

ze środków budżetu państwa w ramach opieki Senatu RP nad Polonią i Polakami za granicą w 2025 roku (konkurs ,,Senat ­ Polonia 2025").

Gdzie historia spotyka kulturę. Dom Polski w Samborze

W 2005 roku, dzięki

staraniom pana prezesa

Czeslawa Prendkiewicza oraz

jego poprzedników, zostal

zakupiony lokal pod Dom

Polski. Od 13 listopada 2005

roku miejsce zaczęlo dzialać.

KAROLINA ANDRYSZCZAK

Dom Polski to nie tylko budynek. To

prawdziwe serce spoleczności, miejsce,

w którym spotykają się pokolenia, a histo-

otrzymują prezenty. To święto zawsze pelne

Wszystko razem czyni Dom Polski wy-

ria, kultura i wspólczesność splatają się ze

jątkowym. To dom w najszerszym znaczeniu

jest śmiechu, radości i szczerych emocji. Dzie-

sobą. Tutaj zawsze panuje wyjątkowa at-

powiedzieć, bardzo lubię tańczyć, bo czuję się

ci czekają na nie z niecierpliwością, bowiem

tego slowa, miejsce, gdzie przechowywane

mlodsza grupa (5­13 lat). Dużo podróżuje-

mosfera radości, ciepla i jedności. To miej-

tu komfortowo ­ Karolina Andryszczak i inni.

wiedzą, że Mikolaj przyniesie im coś dobrego.

są tradycje, wychowywana jest mlodzież,

my, żeby występować, zdobywać nagrody

sce, gdzie zawsze króluje przyjaźń, dobry

a ludzie znajdują wsparcie i cieplo. Tutaj za-

Szczególne miejsce w Domu zajmuje

Dom Polski to nie tylko miejsce radości

i po prostu cieszyć się, że możemy po prostu

nastrój i poczucie domu.

i świętowania. Kiedy rozpoczęla się pelno-

wsze jest pięknie, radośnie, przytulnie i ja-

wyjść i spędzić razem czas.

,,kólko gospodyń", prawdziwe mistrzynie

W Domu Polskim odbywa się wiele

sno. Dom Polski to miejsce, w którym ludzie

Ogromną rolę w obchodach odgrywa

kulinarne i tradycji. Przygotowują mnóstwo

skalowa wojna, otworzyl swoje drzwi dla

wydarzeń, świąt i spotkań. Najważniejsze

smakolyków: różnorodne kanapki, slodkie

tych, którzy najbardziej potrzebowali pomo-

jednoczą się, uczą się cenić swoje korzenie

grupa taneczna ,,Krakowiaczek" i ,,Maly

to uroczystości z okazji 11 listopada, Dnia

ciasta, aromatyczny żurek, pierogi z różny-

cy. Tutaj zbierano pomoc humanitarną, znaj-

i tradycje, obdarzają się przyjaźnią, szczę-

Krakowiaczek". To dzieci i mlodzież, które

Niepodleglości Polski oraz 3 maja, roczni-

ściem, kulturą i milością.

mi farszami i wiele innych potraw. Podczas

dowali schronienie ludzie dotknięci wojną,

z wielką milością i zaangażowaniem tańczą

cy Konstytucji. W te dni przychodzą tutaj

wspierano tych, którzy potrzebowali opieki.

Projekt ,,Polski Glos na świecie III" re-

polskie tańce ludowe. Ich występy uroz-

świąt zapach tych dań roznosi się po calym

dzieci i dorośli, aby razem poczuć ducha

alizowany jest we wspólpracy z Fundacja

maicają wszystkie święta, a każdy taniec

Domu, a każdy gość czuje się jak w domu.

Dom Polski stal się symbolem nadziei, dobro-

jedności i polskich tradycji, śpiewać, slu-

Nie mniej ważny jest ,,klub seniorów". To

ci i milości bliźniego. W pierwszych dniach

Wolność i Demokracja.

to maly cud, pelen barw, rytmu i tradycji.

chać występów, podziwiać koncerty i od-

rosyjskiej inwazji Dom Polski w Samborze

Publikacja wyraża jedynie poglądy au-

Uczestnicy mówią, że niezwykle lubią być

miejsce dla babć i dziadków, którzy spoty-

czuwać dumę z wlasnej kultury. Atmos-

stal się miejscem wypoczynku dla ucieki-

tora/ów i nie może być utożsamiana z ofi-

kają się, aby spędzić czas w sposób radosny

częścią kolektywu, czują się jak jedna wielka

fera jest w te dni naprawdę świąteczna,

cjalnym stanowiskiem Kancelarii Senatu

i twórczy. Rozmawiają, tańczą, śpiewają,

nierów wojennych z ostrzeliwanych miej-

rodzina i z radością czekają na każdą próbę.

rozbrzmiewa muzyka, slychać piosenki,

scowości. Jak wspomina Maria Ziembowicz,

RP oraz Fundacji Wolność i Demokracja.

Przed zajęciami tanecznymi dla dzieci prowa-

malują, uczestniczą w różnych spotkaniach.

a uśmiechy rozświetlają twarze obecnych.

dzone są także lekcje języka polskiego, aby

Klub seniorów daje im nowe wrażenia, inspi-

prezes Domu Polskiego w Samborze ­ nikt nie

W 2019 roku przy TKPZL powstal dzie-

rację i poczucie, że są potrzebni i ważni.

spodziewal się, że rozpoczęcie tak okropnej

lepiej poznawaly kulturę, w której tańczą.

cięcy zespól ,,Krakowiaczek". Dzieci uczą

wojny jest możliwe i nikt nie wiedzial, jak się

Polączenie języka i sztuki sprawia, że nauka

Co roku obchodzone jest także szczególne

się i tańczą polskie tańce ludowe. I tań-

święto, Dzień Świętego Mikolaja. W tym dniu

zachować. Jedyne bylo pewne, trzeba poma-

jest jeszcze ciekawsza i bogatsza. Ponie-

czymy do dziś, starsza grupa (13­17 lat),

gać i wspierać się nawzajem.

waż należę do grupy ,,Krakowiaczek", chcę

dzieci, uczestniczące w życiu Domu Polskiego,