15

nr 21 (481) 14­27.11.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

ale że on to mamie tak dokladnie opi-

odznaczeń za wlaśnie to, że ten pol-

sal. Bo później jeszcze pisal o tym, że

ski przemysl ludowy, czy galicyjski

ją trzymal za rękę i że to bylo wspa-

przemysl ludowy promowal w zupel-

niale przeżycie.

nie niesamowity sposób.

Mt.D.: Wlodzimierz opisal to swojej

A.G.:Ile lat przeżyl?

mamie Paulinie. I to byly zaręczyny.

Mt.D.: Wlodzimierz umarl na rok

A.G.:A później byl ślub...

przed końcem stulecia, w którym

M.D.: A później byl ślub we Lwowie,

funkcjonowal. Stulecia tragicznego

w kościele dominikanów. I później

dla Polski. Tragicznego też w dużym

urodzilo się pięć córek, ale pierwsza

stopniu w dziejach Europy, kiedy koń-

Paulina bardzo wcześnie jako nie-

czyla się pewna opoka, zaczynala się

mowlę umarla. Najstarsza Klemen-

nowoczesność. Przeżywszy lat zale-

tyna, później byla Maria. Klementy-

dwie 74. Zaledwie, bo w takim czasie

na, późniejsza Szembekowa, Maria

zrobić tyle rzeczy, to się wydaje nie-

Cieńska. Anna, to zabawne, wyszla za

prawdopodobne, a jednak dokonal tego

Tadeusza Dzieduszyckiego. A Tade-

wszystkiego. Jak to się mieści w jed-

usz byl synem Kazimierza, z którym

nym życiorysie, po prostu trudno w to

Wlodzimierz jechal po Alfonsynę do

uwierzyć. Byl to bez wątpienia czlo-

państwa Miączyńskich, do Pieniak.

wiek przelomu epoki romantycznej.

A czwarta córka to Jadwiga, późniejsza

On wspomagal dzialania powstańcze.

Czartoryska, która wyszla za mąż za

Prowadzil w swoich majątkach szpi-

Witolda Czartoryskiego.

tal powstańczy, prowadzil pocztę po-

Mt.D.: Muszę tu jedną rzecz uzupelnić.

wstańczą. Ale jak powstania upadaly,

Nazwisko Dzieduszycki nie zawdzię-

to zajmowal się pracą organiczną, tak

czam Wlodzimierzowi, tylko temu,

jak wówczas ją rozumiano. Prowadzil

że Wlodzimierz wlaśnie swoją córkę

dzialania z myślą o tym, że Polska kie-

POTURZYCA

Annę wydal za Tadeusza Dzieduszyc-

dyś odzyska niepodleglość. Dla niego

kiego, swojego dalekiego, dalekiego

bardzo ważna byla tradycja pierw-

A.G.: Jakim byli malżeństwem?

krewnego. I przyjaciela. Tak że ja tytul

przy wystawach etnograficznych,

znaczący. On nie byl politykiem, jak

szej Rzeczypospolitej, o której mó-

do nazwiska mam po innej linii.

Mt.D.: I tutaj, żeby nie bylo tak za slod-

kiedy Alfonsyna dbala o krąg kobiet,

byśmy powiedzieli, byl naukowcem,

wil Rzeczpospolitej Trojga Narodów

ko, do dzisiejszych czasów dotrwala

które tkaly, które robily koronki. I te

przyrodnikiem, milośnikiem, spo-

i temu pozostal wierny do ostatnich

A.G.: Czyli urodzily się cztery

korespondencja między Wlodzimie-

prace byly pokazywane na tych wy-

lecznikiem, mecenasem i tę rolę wy-

dni życia. Niepodleglości doczekala

córki i jak dalej toczyly się dal-

rzem i Alfonsyną. Korespondencja,

stawach. A w przewodniku po swoim

pelnil znakomicie.

żona Wlodzimierza Alfonsyna. Zmar-

sze losy rodziny?

która wlaśnie daje świadectwo mo-

muzeum, który Wlodzimierz Dziedu-

Mt.D.: Zdaje się, że byla to sytuacja

la w 1919 roku.

M.D.: Rodzina mieszkala we Lwowie

mentami, ja bym powiedzial nawet

szycki napisal, na końcu on dzięku-

troszeczkę kryzysowa, kiedy nie bar-

Oboje zostali pochowani w Zarzeczu,

przy Kurkowej 18 w wielkim palacu

dramatyczne, przelamywania tych

je w większości kobietom. Kobie-

dzo można bylo wylonić marszalka

które bylo dla nich bardziej letnią

i Wlodzimierz skupiony byl na swojej

barier. Bo tam Alfonsyna, która bez

tom, które wsparly to muzeum, które

spośród, powiedzialbym, ludzi o am-

rezydencją niż domem stalego za-

pracy, na prowadzeniu muzeum. Do-

wątpienia byla kobietą dobrze wy-

wsparly jego pracę, które razem z nim

bicjach politycznych. Wydaje mi się,

mieszkania. Byli związani cale życie

mem zajmowala się Alfonsyna. Córki

ksztalconą, intelektualnie niesamo-

tworzyly to muzeum, bo do tego mu-

że to jest też część tego rysu Wlodzi-

najbardziej ze Lwowem, natomiast

byly starannie wychowane. Mialy

wicie rozwiniętą i ambitną, ale ona

zeum ludzie dawali swoje wyroby albo

mierza jako budowniczego mostów.

w Zarzeczu w tej chwili jest Muzeum

prywatnych nauczycieli i uczyly się

jakby się domagala pozycji wlaściwej

to, co mieli w domach, albo to co upolo-

To znaczy, o ile w polityce on swojej

Dzieduszyckich, które dużą część

oczywiście języka polskiego, geogra-

dla swoich ambicji, dla swojego inte-

wali i ta lista sklada się glównie z ko-

roli nie widzial, jednak widzial siebie

swoich zbiorów poświęca wlaśnie

fii, historii języków, muzyki. Zasta-

lektu. Chciala być dla Wlodzimierza

biet. On mial cztery córki, więc trudno

jako tego, który jednal ludzi ze sobą.

Wlodzimierzowi i Alfonsynie.

nawiam się teraz, czy to bylo typowe

powiedzielibyśmy dzisiaj partnerką

żeby nie dostrzegal kobiet. Ten dzie-

I jakbym mial obstawiać, to chyba

A.G.: Bardzo dziękuję Państwu

wychowanie.

w tym życiu publicznym, w zarzą-

więtnastowieczny mężczyzna z cza-

dlatego przezwyciężyl te swoje opory

za te ciekawostki z życia Wlo-

Mt.D.: Wydaje mi się, że chyba nie do

dzaniu majątkiem.

sem zacząl te kobiety dostrzegać i one

i podjąl się tej roli. Sprawowal ją tak

dzimierza  Dzieduszyckiego,

końca typowe. Bo to bylo wychowa-

To malżeństwo bylo wspaniale, ale

uczestniczyly aktywnie w jego życiu.

dlugo, jak to bylo potrzebne. W ka-

za przybliżenie sylwetki. Ale

nie nie dość, że staranne. Oczywiście

chyba nie bylo pod tym względem

Mt.D.: Warto próbować! (śmieje się).

tegoriach pewnej slużby spolecznej

wszystkiego nie dalo się ująć

wtedy dzieci arystokratów nie cho-

takie super latwe. Co znowuż chyba

traktując. I potem wrócil do swoich

A.G.: Wlodzimierz Dziedu-

w tych dwóch rozmowach, więc

dzily do szkól, pobieraly wyksztal-

dla nas dzisiaj jest też pewnym na-

zajęć, w których bardziej się realizo-

szycki byl również marszal-

możemy zaproponować by sko-

cenie w domach. Ale jak na kobiety

tchnieniem, że to co z czym my się

wal, lepiej się czul. Natomiast ta jego

kiem Sejmu Galicyjskiego.

rzystać i uzupelnić swoją wie-

w XIX wieku to wychowanie i eduka-

dzisiaj mierzymy często w naszym

rola publiczna, myślę, że również rola

dzę dzięki temu, że jest strona

cja byly na dużo, dużo wyższym po-

życiu, w naszych relacjach, również

M.D.: Zostal marszalkiem w 1876

marszalka Sejmu poslużyla także do

internetowa.

ziomie, mam wrażenie, niż to często

malżeńskich, również między ko-

roku wbrew swojej woli. To znaczy,

promocji tych rzeczy, za którymi się

mialo miejsce. Nie z winy oczywi-

bietami i mężczyznami, że nic innego

że mial duże poczucie odpowiedzial-

ujmowal.

Mt.D.: Tak, zapraszamy gorąco na

ście samych kobiet, z tej przyczyny,

nie bylo w XIX wieku. Dotrwaly takie

ności za sprawy publiczne i zgodzil

Między innymi, trzeba jeszcze wspo-

dzieduszyccy.pl. Tam też jest pod-

że ich miejsce nie zawsze otoczenie

listy, wlaśnie korespondencja między

się, bo taka byla potrzeba chwili. Ale

mnieć o nim jako o wielkim, powie-

strona poświęcona Wlodzimierzo-

spoleczne widzialo w elitach intelek-

Alfonsyną a Wlodzimierzem, gdzie

będąc tym marszalkiem zajmowal

dzialbym, wystawienniku. Dokonal

wi Dzieduszyckiemu. Tutaj Melania

tualnych i w zarządzaniu majątkami.

możemy znaleźć tego świadectwo. Te

się tym, co mu najbardziej na sercu

niesamowitych rzeczy. Tę sztukę hu-

mrówczą pracą swoją od wielu lat ta-

Zresztą taka zabawna sytuacja: Kos-

listy są publicznie dostępne i moim

leżalo, czyli szkolnictwem, eduka-

culską, przemysl ludowy, jak wów-

kie wlaśnie ciekawostki prezentuje.

sak na swojej grafice przedstawil ze-

zdaniem stanowią bardzo, bardzo

cją, zakladaniem szkól i wspoma-

czas mówiono, czyli rzemioslo wy-

Pewnie nie wypada jej reklamować

branie lekarzy i przyrodników pol-

cenny zasób źródlowy historii dla

ganiem powstawania tych ustaw,

niósl na światowe salony. Wystawy

strony, którą tworzy, ale ja to robię

skich w ratuszu we Lwowie, podczas

badaczy tych relacji w XIX wieku.

które mialyby się zaopiekować edu-

światowe, które wspóltworzyl, byly

bez mrugnięcia okiem. Zapraszamy

którego przemawial Wlodzimierz

M.D.: Z pewnością Alfonsyna mia-

kacją i szkolnictwem w Galicji. Mar-

doceniane na przyklad w ten spo-

na tę stronę bardzo serdecznie!

Dzieduszycki na otwarcie tego posie-

la bardzo mocny, silny charakter

szalkiem byl pól roku, ale te ustawy,

sób, że od Francji dostal Legię Hono-

A.G.: A ja bardzo serdecznie

dzenia. A tam oczywiście sami pano-

i domagala się z calą stanowczością

które po nim zostaly i kierunek na-

rową, od cesarza Franciszka Józefa

dziękuję za tę rozmowę.

wie, lekarze i przyrodnicy, ale gdzieś

uczestniczenia w codziennych, go-

dany rozwojowi edukacji byl bardzo

również dostal jedno z najwyższych

tam daleko na galerii są widoczne pa-

spodarskich, sprawach, ale też de-

nie. Takie to byly czasy, więc dawa-

cydowania o wyksztalceniu córek,

nie wyksztalcenia córkom bylo moim

prowadzeniu domu, też takiego rów-

zdaniem świadectwem wychodzenia

noleglego uczestniczenia w życiu.

poza ramy tej epoki i świadomości, że

Wydaje mi się, że oni dopracowali się

to wyksztalcenie po prostu kobietom

modelu, w którym razem robili jednak

też się należy.

wspólne rzeczy. To widać na przyklad

PALAC W ZARZECZU

KRYPTA W KOŚCIELE, ZARZECZE