19

nr 21 (481) 14­27.11.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

125-lecie Opery Lwowskiej  (cz. 4)

W latach 1919­

eseistą, solistą i muzykolo-

giem, ale okazalo się, że nie byl

1921 w trudnych

żadnym dyrektorem. Najważ-

okolicznościach wojny,

niejszym, a jednak dyskret-

braku podstawowych

nie przemilczanym powodem,

produktów żywności,

dla którego każdoczesny dy-

wydawanych na kartki,

rektor ustępuje z zajmowane-

braku ciepla, a w chwilach

go stanowiska, w tym czasie,

krytycznych nawet prądu,

kiedy prasa miejscowa prawie

jednoglośnie udowodnia mu,

teatr lwowski prowadzil

że jest skończonym durniem,

swoją dzialalność

jest to, że ustępujący dyrektor

pod kierownictwem

nie mial zdecydowanego ob-

nowego dyrektora

licza politycznie-partyjnego.

Michala Tarasiewicza,

Wiem z góry, że różne pięk-

który zastąpil na tym

noduchy lwowskie zakrzyczą

DYREKTOR TEATRU LUDWIK

mnie i zechcą mi udowodnić,

stanowisku Romana

CZARNOWSKI

że nikt nie żądal nigdy od dy-

Żelazowskiego.

w Miroslawicach powiat Kut-

rektora oblicza ­ a cóż dopiero

Problemem dla miasta

no, naukę aktorską pobieral

oblicza polityczno-partyjne-

byla też epidemia grypy,

w Warszawie, pracowal jako

go. Wiem także, że tuzin kra-

tak zwanej ,,hiszpanki",

GMACH OPERY LWOWSKIEJ

aktor, z czasem też jako reżyser

snoludków teatralnych zawola

nawet wypadki tyfusu

w teatrach w Warszawie, Kra-

z oburzeniem: ,,Sztuka nie zna

,,Eugeniuszu Onieginie". Wy-

kowie, Pradze Czeskiej, Pozna-

firmy ,,Pluton" o ,,doskonale

polityki, ani partyj, gdyż cha-

plamistego. Epidemia

darzeniem dla życia teatral-

prosperującej, ustalonej reno-

niu, Plocku, zaś od 1918 roku na

dza drogami, gdzie Duch Nie-

dotknęla nie tylko widzów,

nego Lwowa byly występy

stale związal się ze sceną lwow-

mie". ,,Gazeta Lwowska" pisa-

śmiertelności ulata". I to wiem,

którzy omijali większe

gościnne Adama Didura, lwo-

ską. Jako dyrektor teatru Miej-

la, że w 1918 roku kandydowal

że wielu z nich przemówi ca-

skupiska ludzi, ale też

wianina, basa slawy świato-

już bez powodzenia na posadę

skiego we Lwowie mial przed

lym potokiem ozdobnych zdań,

artystów.

wej, solisty Opery Warszaw-

sobą niezwykle skomplikowa-

dyrektora teatru w Warsza-

nadających się na wzory do

skiej, mediolańskiej La Scali

wie i że ,,jak fama glosi dorobil

ne zadanie, mianowicie polą-

ćwiczeń kaligraficznych, ale

i Metropolitan Opery w No-

się w czasie wojny milionów

czyć wysoki poziom wystaw

i to mnie nie zraża wcale. Fak-

JURIJ SMIRNOW

O

wym Jorku. Slawny artysta dal

i chce część swego majątku po-

teatralnych z sukcesem finan-

tem jest, że glównym powodem

to ,,Gazeta Lwowska" pi-

trzy koncerty oraz wystąpil

święcić na dźwignięcie sztuki

sowym. Mial przed sobą zadanie

katastrofy każdego dyrekto-

sala w artykule pod tytu-

w operach ,,Borys Godunow"

dramatycznej w Polsce". Nowy

polączyć repertuar klasyczny

ra teatru we Lwowie jest to,

lem ,,Choroba hiszpańska

i ,,Cyrulik Sewilski". Widow-

dyrektor wyrazil nadzieje na

i patriotyczny polski z repertu-

że nie ma on zdecydowanego

w teatrze": ,,Wsród personelu

nia byla wypelniona po brzegi.

sukces, również artystycz-

arem europejskim, podnieść na

oblicza polityczno-partyjne-

teatralnego grasuje od pewne-

Lecz w kwietniu tegoż roku ze

ny, także finansowy. Między

wysoki poziom operę, rozwijać

go. Chcąc więc dyrektorowi

go czasu coraz silniej epidemia

sceną lwowską pożegnala się

innymi, oznajmil radnym, że

balet, nie zapominać o operetce

teatrów lwowskich ulatwić

hiszpańskiej choroby, tak, że

Janina Korolewicz-Waydowa.

,,pragnie doprowadzić do tego,

i lekkich farsach. Fantastyczne

jego ciężką sytuację i umożli-

nie ma prawie dnia, aby ktoś

Byl to prawdziwy cios dla ope-

żeby teatr wypelniala nie pu-

zadania.

wić mu owocną pracę na naszej

z czlonków personelu nie za-

ry lwowskiej. Co do utworów

bliczność przygodna, idąca

O stanie teatru lwowskie-

scenie, postaralem się o ze-

branie pewnych wytycznych,

chorowal na tę chorobę. Cierpi

dramatycznych, to publiczność

tam jedynie dla zabicia cza-

go i oczekiwaniach odrodze-

wśród ,,miarodajnych czynni-

na tym dotkliwie tok prac te-

,,zamiast chodzić na poważne

su i nudów, lecz ­ oprócz ta-

nia sceny lwowskiej pisala

ków". Wytyczne te mogą mu,

atralnych, przede wszystkiem

dramatyczne utwory, z wielką

kiej ­ również i w większej

też teatralna i literacka kry-

zaś uklad repertuaru, gdyż nie-

aż do następnego sezonu oddać

przyjemnością i z zaintereso-

liczbie publiczność, dla której

tyka lwowska. Między in-

jednokrotnie skutkiem nie-

nieocenione uslugi, jako że po-

waniem uczęszczala na różnego

teatr stal się potrzebą umy-

nymi znany krytyk teatral-

możności zastąpienia chorego

krywają się z opinią sądów nie

slową, publiczność związa-

rodzaju rozrywkowe przedsta-

ny i dramaturg Wilhelm Roart

zaprzysiężonych rzeczoznaw-

artysty lub artystki zapowie-

na ze sceną wspólnym uko-

wienia, tym samym powodując

pisal z prawdziwym humo-

ców od sztuki i kultury lwow-

dziana sztuka musi być usu-

pustki na widowni". O nowych

chaniem idealów narodowych

rem lwowskim w ,,Wieku No-

nięta przedwcześnie z reper-

skiej... Od dobrego dyrektora

sztukach w dziale opery nawet

i wszechludzkich".

wym": ,,Jak wiadomo dyrektor

tuaru lub też z dnia na dzień

zależy urzeczywistnienie tych

nie wspominano. Nic dziwne-

teatru lwowskiego powinien

Najbardziej zbytkowe

zastąpiona inną. Obecnie cho-

skromnych zresztą postulatów,

go, że Michal Tarasiewicz, któ-

być uniwersalny. Powinien

byly przedstawienia

a wątpić nawet nie należy, że

rych jest kilka osób z personelu.

ry podpisal kontrakt na trzy

być dobrym dramaturgiem,

Ostatnio zaś zachorowal nie-

z początkiem przyszlego sezo-

lata, byl zmuszony zrezygno-

eksperymentatorem, teatro-

operowe. Dyrekcję

nu zostanie jako czlowiek nie-

spodzianie dyrektor teatru Ro-

wać z dalszego kierownictwa

logiem, reżyserem, aktorem,

opery prowadzila

man Żelazowski. Skutkiem tego

muzykalny zwolniony z ,,kre-

teatrem po niespelna dwu se-

administratorem, eseistą, so-

slynna Janina

zapowiedziane na sobotę po po-

sowej placówki kulturalnej", na

zonach. Otóż na wiosnę 1921

listą i muzykologiem. Jeśli nie

Korolewicz-Waydowa,

ludniu przedstawienie ,,Otella"

zbity ­ jak to mówią ­ leb".

roku Komisja teatralna Rady

jest muzykologiem, otrzymuje

ale i ona nie mogla

nie może dojść do skutku; za-

miejskiej zmuszona byla znów

wtedy do pomocy kierowni-

Z tego filozoficzno-

osiągnąć sukcesu

miast tej sztuki, która odlożona

szukać nowego dyrektora.

ka literackiego. Ponieważ i to

satyrystycznego

zostaje do wyzdrowienia dy-

23 marca br. postanowio-

zazwyczaj nie pomaga, przeto

finansowego.

rektora Żelazowskiego, wysta-

no powierzyć stanowisko dy-

z początkiem nowego sezonu

artykulu wniosek byl

Wystawiano

wione będą ,,Śluby panieńskie"

rektora Ludwikowi Czarnow-

poszukuje Lwów nowego dy-

tylko jeden, mianowicie

repertuar klasyczny,

Aleksandra Fredry".

skiemu,  znanemu  aktorowi

rektora. Największym powo-

żaden dyrektor

mianowicie ,,Bal

Komisja  teatralna  Rady

i reżyserowi. Ludwik Czarnow-

dzeniem i uznaniem we Lwo-

Maskowy", ,,Rycerskość

w zaistnialych

Miejskiej uważala, że nowy dy-

ski (1887­1933) urodzil się

wie cieszy się dyrektor, który

wieśniacza", ,,Aida",

stosunkach

rektor ma wszystkie możliwo-

jest nieboszczykiem, lub któ-

,,Madame Butterfly".

ści, by podnieść poziom arty-

rego we Lwowie nikt nie zna.

nie ma szansy zostać

styczny wystawianych sztuk,

Od biedy może także liczyć na

Sytuacji nie ratowaly

fortunnym

również zaproponować atrak-

powodzenie eksperymentator,

nawet występy gościnne

na swoim stanowisku.

cyjny repertuar, zaś w trud-

który na lwowską dyrekturę

znanych artystów

Zaś we wszystkich

nych czasach, które przeżywal

gwiżdże. Ponieważ w Polsce

teatrów europejskich.

niepowodzeniach

Lwów może też zabezpieczyć

jest bardzo malo gwiżdżących

teatru (w pierwszej

wysoką frekwencję widzów i co

nieboszczyków, a nieznanych

W grudniu 1919 roku na

za tym idzie ­ finansowy suk-

we Lwowie eksperymentato-

kolejności finansowych)

występy gościnne przyjechal

ces teatru. Nikt nie chcial my-

rów jest więcej jak potrzeba,

winien będzie tylko

z Berlina slynny tenor Józef

śleć o tym, że bylo to w warun-

przeto nic dziwnego, że czlo-

on, bez względu na

Mann, lwowiak z krwi i ko-

kach tych lat, sprawą po prostu

wieka, posiadającego wszyst-

sytuacje ekonomiczną

ści, co powodowalo ożywienie

nierealną. Ale Komisja teatral-

kie powyżej określone przy-

i polityczną. W takich

w kolach milośników muzy-

na nie miala funduszy na do-

mioty, trudno znaleźć, zdarzalo

ki. W kwietniu 1920 roku na

tacje dla teatru i szukala każdej

się, że po dlugich szukaniach

to okolicznościach

scenie lwowskiej gościnnie

możliwości wlaśnie dla popra-

wylawiano czasem dyrekto-

Ludwik Czarnowski

wystąpil znakomity baryton

wienia sytuacji finansowej.

ra, który byl dobrym drama-

przyjąl w marcu 1921

Konstanty Kruglowski. Śpie-

Michal  Tarasiewicz  byl

turgiem, eksperymentantato-

roku kierownictwo

wal między innymi w ,,Aidzie",

nie tylko znanym artystą te-

rem, teatrologiem, reżyserem,

sceną lwowską.

,,Rigoletcie", ,,Warszawiance",

atralnym, ale też wlaścicielem

aktorem,  administratorem,

GRÓB ROMANA ŻELAZOWSKIEGO