24

nr 21 (481) 14­27.11.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Dni Dziedzictwa Europejskiego we Lwowie ­ rok 2025  (cz. 2)

We wrześniu br. we Lwowie po

raz piętnasty zorganizowano

Dni Dziedzictwa

Europejskiego (European

Heritage Days). Jak i w latach

poprzednich, organizatorem

wystąpil Wydzial Promocji

Turystyki Lwowskiej Rady

Miejskiej. Tradycja Dni

Dziedzictwa Europejskiego

powstala w 1991 roku

z inicjatywy Rady Europy.

Każdego roku w tej imprezie

SALON W WILLI ,,JULIETKA"

bierze udzial ponad 50 krajów

europejskich, które dolączyly

do europejskiej konwencji

kulturalnej.

TEKST I ZDJĘCIA

JURIJ SMIRNOW

Tradycja powstala w celu przywróce-

nia uwagi publiczności i wladz państwo-

wych i samorządowych do dziedzictwa

kulturalnego krajów Europy, ochrony za-

OPERA LWOWSKA

bytków i propagowania roli dziedzictwa

kulturowego w rozwoju spoleczeństwa

Tak ogromną liczbę dębów wycięto w ma-

zajmuje się historią gmachu, który wyróż-

każdego kraju i wspólnoty krajów euro-

jątkach hrabiego Skarbka w okolicach Mi-

nia się swoją architekturą i ozdobieniem

pejskich. W 2025 roku haslem Dni Dzie-

kolajowa. Obecnie gmach teatralny znaj-

nie tylko przy ulicy L. Kurbasa, ale i w ca-

dzictwa Europejskiego bylo ,,Dziedzictwo

duje się w stanie awaryjnym i wymaga

lym rejonie, gdzie nie brakuje wspanialych

architektury ­ okna w przeszlość, drzwi

kapitalnego remontu. Wlaśnie w 2025

zabytków architektury. Swoją opowieść

do przyszlości".

roku asygnowano 6 milionów hrywien na

rozpoczęla od wydarzeń z roku 1908. Trzy-

WILLA ,,LOMNICA"

We Lwowie zorganizowano 90 nie-

remont tylnej pólnocnej fasady.

piętrowy gmach budowano dla Teatru Roz-

zwykle ciekawych imprez-wycieczek,

Kolejna wycieczka zostala zaplano-

maitości, ze sceną, salą dla widzów, która

skojarzenie z wewnętrznym dziedzińcem

Biriulow, znawca architektury Lwowa tego

lekcji, spotkań, wystaw, które w ciągu

wana do gmachu Akademickiego Obwo-

posiadala też wygodne loże. W 1925 roku

zamku rycerskiego. Ornamentalne malo-

okresu czasu, ,,...każda z jej czterech elewa-

trzech dni odwiedzilo okolo 2 000 osób.

dowego Teatru Lalek przy placu Danyla

Mieczyslaw Orlowicz w swoim popular-

widla Zygmunta Balka (dekoratora Teatru

cji rozwiązana jest inaczej, a razem sklada

O niektórych z nich, w znacznej mierze do-

Halickiego. Zebranych oprowadzali akto-

nym przewodniku po Lwowie pisal: ,,Przy

Wielkiego Miejskiego) przeksztalcily skle-

się w pochwalny hymn o tworzeniu formy

tyczących obiektów sakralnych, pisaliśmy

rzy tegoż teatru. Gmach teatralny zostal

ulicy Rejtana mieści się teatrzyk ,,Casino

pienie w fantastyczny kwiat, a balkony

artystycznej. Nowatorski rozklad pomiesz-

w ,,Nowym Kurierze Galicyjskim" (nr19,

zbudowany ponad 110 lat temu, konkret-

de Paris" z oryginalną fasadą, kombinu-

i portal sceny zostaly ozdobione grotesko-

czeń, malowniczy wygląd ścian z kolorowej

17­30.10.2025 r.) Dziś kontynuujemy wę-

nie w latach 1913­1919 wedlug projektu

jącą gotyk z modernizmem. Wewnątrz

wymi plaskorzeźbami Franciszka Bierna-

cegly, ożywionych ozdobami z ceramiki

drowanie obiektami dziedzictwa europej-

lwowskiego architekta Jana Protschke dla

ladna sala z kurtyną pędzla Mariana Ol-

ta. Przesadna stylizacja postaci i pejzażu

i metalu, zharmonizowanie z otaczającym

skiego we Lwowie.

potrzeb Izby Rękodzielniczej. Organizato-

szewskiego. Obecnie mieści się tu kabaret

cechowala również kurtynę ,,Bachanalia"

krajobrazem ­ wszystko to czyni willę per-

Rok 2025 jest rokiem jubileuszowym

rzy zapewniają, że gmach ten ukrywa po

Bagatela". Marian Olszewski opracowal

wedlug projektu Mariana Olszewskiego.

lą romantycznej architektury". Opowiadala

­ 125-lecia budowy gmachu Wielkiego Te-

dzień dzisiejszy stuletnie tajemnice i histo-

projekt i kierowal ozdobieniem calej sali

Niewielkie, w harmonijnej proporcji do

o tej perle architektury lwowskiej Hrystyna

atru Miejskiego (Opery Lwowskiej). Gmach

rii milosne.

teatralnej. Profesor Jurij Biriulow pisze

architektury, wytworne meble podtrzy-

Gawron, menedżerka ukraińsko-norweskiej

opery na centralnej alei miasta zwraca

W programie Dni Dziedzictwa Europej-

o realizacji tego projektu: ,,Kilka zespolów

mywaly ogólny nastrój lekkości i wesolej

IT-firmy, która obecnie funkcjonuje w tej

uwagę każdego gościa Lwowa, jest jed-

skiego zostala zaplanowana jeszcze jedna

architektoniczno-plastycznych powstalo

zabawy. Wnętrze szczególnie ksztaltowal

willi. Zadziwia wspaniala romantyczna ar-

nym z najważniejszych jego symboli. Wla-

impreza teatralna, mianowicie zwiedzanie

pod kierunkiem Mariana Olszewskiego.

kolor: blękitno-zielone barwy malowidel,

chitektura, otoczenie willi. Niestety malo

śnie nie tylko symbolem architektury, lecz

gmachu dawnego ,,Casino de Paris" przy

W roku 1909 wykonano oprawę wnętrza

pozlota plaskorzeźb, kurtyna w kolorach

co zostalo z czasów Juliana Zachariewicza

również symbolem przynależności Lwowa

ulicy Lesia Kurbasa 3 (dawnej Rejtana).

teatru varietes ,,Casino de Paris" przy ul.

fioletowym, liliowym i żóltym, biel i sza-

i jego rodziny. Chyba wspaniale witra-

do kultury europejskiej. Otóż w programie

Opowieść o bardzo ciekawym gmachu,

Rejtana 3 (architekt Zygmunt Fedorski

rozielone odcienie marmurowej okladziny,

że, kominki, czy częściowo wbudowane

Dni Dziedzictwa Europejskiego nie mo-

o wydarzeniach, które mialy tutaj miejsce,

i Stanislaw Macudziński). Podobnie jak

różnobarwne oświetlenie". Kto by powie-

w ścianach meble. Z profesorem Julianem

glo zabraknąć zwiedzania gmachu Opery

o artystach teatru przygotowala Daryna

elewacja, wystrój widowni nawiązywal

dzial, gdzie się to wszystko podzialo?

Zachariewiczem ściśle związana byla jesz-

Lwowskiej i opowieści nie tylko o jego

Olszańska, kierownik artystyczny teatru

w swobodnej stylizacji do średniowiecza.

Zostaly tylko same wspomnienia i opisy

cze jedna wycieczka, tym razem do gmachu

architekturze i ozdobieniu wnętrz, ale

i jego dyrektor. Daryna Olszańska też

Owalna sala z rzędem lóż wywolywala

i stare czarnobiale zdjęcia. Na scenie tego

Politechniki Lwowskiej, który zostal zbu-

też o jego zespole, artystach, wystawach,

teatrzyku wystąpilo wiele znanych arty-

dowany w latach 1874­1877 wedlug jego

występach gościnnych wybitnych slaw

stów, między innym slynny Marian Hemar

projektu. Tym razem gości Dni Dziedzictwa

wspólczesnych i czasów dawnych.

podczas swojej dzialalności artystycznej

Europejskiego zaproszono do niewielkiego,

Wycieczkę po znanych i mniej znanych

we Lwowie i kiedy przyjeżdżal na wystę-

lecz ekskluzywnego pomieszczenia, mia-

pomieszczeniach teatru organizowala

py gościnne z Warszawy z teatrzykiem

nowicie do pomieszczenia biblioteki profe-

dyrekcja teatru, zaś oprowadzil gości za-

,,Cyrulik Warszawski". Oto na przyklad

sorskiej. Ozdobą biblioteki są zachowane

stępca naczelnego administratora Petro

informacja z prasy lwowskiej ze stycznia

wspaniale szafy, bogato rzeźbione, wyko-

Beniuk. Obecni na tym wydarzeniu mieli

1924 roku: ,,W teatrze ,,Bagatela" odbyl się

nane w 1880 roku przez prof. Leonarda Mar-

możliwość poznać frapujące historię do-

pierwszy wieczór satyry i humoru futury-

coniego i rzeźbiarza Tadeusza Sokulskiego.

tyczące budowy gmachu i jego funkcjono-

stycznego Bruno Jasieńskiego i Mariana

Obecnie szafy zostaly poddane restauracji

wania, również legendy teatralne i malo

Hemara pt. ,,Rumak uśmiechnięty". Przy

i wyglądają wspaniale. Na jednej z konsoli

znane fakty z życia zespolu teatralnego.

teatrzyku ,,Casino de Paris" kręcilo się nie-

tych szaf wspólcześni restauratorzy rozpo-

Wspólczesny Lwów ­ to też miasto

malo kobiet z tak zwanego ,,pólświatka".

znali utwór samego Juliana Zachriewicza.

teatrów, miasto teatralne. W tym roku

Trafialy się z nimi i przygody nie tylko ro-

Wyklad w tym unikatowym pomieszcze-

można bylo zwiedzić nie tylko Operę

mantyczne, lecz też tragiczne. Warto tyl-

niu prowadzil mlody naukowiec Maksym

Lwowską, ale i gmachy innych teatrów,

ko przypomnieć serię reportaży we lwow-

Czornij.

na przyklad gmach legendarnego teatru

skim ,,Wieku Nowym" pt. ,,Morderstwo

I jeszcze jedną willę można bylo

hrabiego Stanislawa Skarbka (obecnie Na-

w Jaremczu" z czerwca 1926 roku.

oglądnąć podczas Dni Dziedzictwa Euro-

rodowy Teatr Dramatyczny im. Marii Zań-

Uwagę organizatorów Dni Dziedzictwa

pejskiego. Chodzi o wille ,,Lomnica", przy

kowieckiej). Gości oprowadzala Tetiana

Europejskiego zwrócily też zabytkowe

ulicy Akademika Sacharowa 19 a (dawna

Batycka, kierowniczka dzialu literackiego

wille lwowskie. Większość z nich zostala

ul. Wulecka). Jest to willa architekta Re-

teatru. Dzięki jej uprzejmości można bylo

zbudowana wedlug projektów znanych

wuckiego, którą autor zbudowal dla sie-

zwiedzić nie tylko sale widzów, ale też ad-

architektów lwowskich, często na zamó-

bie i swojej rodziny. Obecnie restauracją

ministracyjne pomieszczania, czy dawne

wienie znanych lub bogatych lwowian,

obiektu zajmuje się restauracyjne biuro

prywatne apartamenty samego hrabiego

którzy nie oszczędzali z ich wytwornym,

,,LazRestArt". O historii willi i o projektach

Stanislawa Skarbka.

stylowym ozdobieniem i wyposażeniem.

jej odnowienia, o ochronie dziedzictwa

Gmach teatralny zostal zbudowany

Często architekci budowali wille dla siebie.

lwowskiej architektury i sztuki opowia-

w latach 1837­1842 wedlug projektu ar-

Jedna z najbardziej znanych, legendarnych

dali zebranym Jurij Jacenko, dzialacz spo-

chitektów Alojzego Pichla i Jana Salzman-

willi lwowskich ­ willa profesora Juliana Za-

leczny i Stepan Fedoryn, rzeźbiarz. Zanie-

na w stylu klasycyzmu, z widownią ob-

chariewicza ,,Julietka", którą profesor zbu-

dbana w ostatnich dziesięcioleciach willa

liczoną na 1 460 miejsc. Ogromny gmach

dowal wedlug wlasnego projektu w dziel-

odżyla, przeksztalca się w lokalizację dla

zbudowano na fundamencie z pali dębo-

nicy Nowy Świat. Willa zostala zbudowana

wystaw artystycznych, miejsce dialogu

CASINO DE PARIS

wych, których zużyto szesnaście tysięcy.

w latach 1891­1893. Jak pisze profesor Jurij

o dziedzictwie kultury i sztuki.