27

nr 21 (481) 14­27.11.2025

Z przedwojennej prasy

www.kuriergalicyjski.com

Humor

rozpaczy, szalu, niewiary, tęsk-

zalączona reprodukcja, to przed-

a stamtąd w granice zaboru au-

noty, noc, w której ból wiódl ją

stawia on na jednej stronie za-

striackiego, gdzie osiadl w miej-

żydowski

do wrót oblędu prawie. Wolala

sieki i okop, a w nim trup ,,Nie-

scowości Zalucze nad Prutem.

w pustkę imię kochane, wycią-

znanego Żolnierza", zaciskający

Poślubil Karolinę z domu Re-

gala ramiona, przyzywala, wa-

w skostnialych dloniach sztan-

szyckich i oddal się gorliwie

Nie wybierać

bila, kusila, blagala...

dar, jako symbol Ojczyzny oraz

uprawie roli i pracom literac-

A on, leżal nieruchomy, ci-

datę, wyrażoną rzymskiemi

kim. Z prac tych spory pozosta-

Któregoś roku miano w Brodach

chy, obojętny po raz pierwszy

liczbami.

wil dorobek na polu powieści,

wybierać rabina i w tym celu rozlepio-

na jej wolanie... trup.

Na drugiej zaś stronie napis

dramatów i slów rymowanych.

no ogloszenia wzywające wiernych do

Szeroko rozwartemi oczyma

,,Poleglym cześć" pod krzyżem

Spod jego pióra ukazaly się po-

wyboru.

śledzila pólmroczny pokój, drga-

,,Virtuti Militari", umieszczo-

wieści ,,Zemsta Panny Urszu-

Na drugi dzień poprzylepial ktoś na

jący rozblysk świec, czekając, że

nym na piersi orla; na dole helm

li", dramat ,,Rozbójnik salono-

tych wyborczych afiszach paski z na-

wyloni się nagle z ciemni jego

na palmach.

wy" i utwór ,,Niewiasta polska

stępującym wezwaniem: ,,Nie wybie-

drugie ja, że przyjdzie do niej on,

Calość jest bardzo estetyczna

w trzech wiekach".

rajcie Żyda!".

duch, cień, czlowiek, przygarnie,

i nieskomplikowana, latwa do

Po stracie żony i syna, do-

Dwa razy

uspokoi, popieści, przytuli.

odcyfrowania, a więc trafiająca

tknięty nieuleczalnem cier-

Nie przyszedl tamten umilo-

wprost do uczuć.

pieniem gasl powoli i skończyl

Do rabina w Bursztynie przycho-

AWERS MEDALU PAMIĄTKOWEGO

wany, a w trumnie obcy się jej

przedwcześnie swój chlubny

dzi pan Mendel i czyni mu dyskretne

MENNICY PAŃSTWOWEJ, 1925 R.

zdal, jak gdyby nie ten slawny,

Józef Bialynia Cholodecki

żywot w roku 1845.

wyznanie.

nie ten kochany. A potem ileż

Śnila?

przypomina czytelnikom jesz-

Grób jego w Gwoźdźcu wy-

­ Rebe ­ powiada ­ muszę ci się

razy na cmentarzu tulila rozpa-

Widziala?

cze jedną postać zapomniane-

maga stalej opieki i dowodów

zwierzyć, że potrzebuję jutro wychrzcić

go bohatera w artykule ,,Zapo-

loną twarz do chlodnych kwia-

stalej czci ze strony spoleczeń-

się na katolicką wiarę...

Mennica Państwowe z tej

mniana mogila".

tów jego mogily, szeptala ziemi

stwa polskiego, dla którego po-

Rabin aż zlapal się za glowę.

okazji wypuścila specjalny

slowa, jak plomień gorące.

Na Pokuciu w powiecie Kolo-

lożyl tak piękne zaslugi. ,,Urząd

­ Co ty powiadasz?! Co ci się sta-

okolicznościowy medal

Nic...

myjskim w miasteczku Gwoźdź-

Opieki nad grobami wojenne-

lo? Ty chcesz się wychrzcić? Ty, któ-

Nigdy nic... Lata minęly, ból

Mennica Państwowa w War-

cu widnieje mogila, kryjąca

mi" czuwa z dala nad mogilą

ry mialeś takiego koszernego ojca,

przygasl, zastąpila go rezygna-

szawie wypuścila w obieg medal

szermierza oręża i pióra. Ko-

w swem wnętrzu szczątki jed-

chcesz porzucić wiarę przodków? Czy

cja a potem oczekiwanie tęskne,

pamiątkowy z bronzu, poświę-

nego z prawdziwie zaslużonych

niecznem jest by w dnie Za-

ty wiesz, że twój ojciec nieboszczyk

może niedlugo już...?

cony czci Nieznanego Żolnierza.

synów Polski, który w czasie

duszne ludność skladala przy-

obróci się w grobie, jak się dowie, co ty

Szara przędza zwyklego dnia,

Medale są trojakie:

niewoli narodu, walczyl o od-

najmniej wieńce z jodly ku czci

zrobil?!

zwyklych trosk zacierala pa-

1) wielkości 250 mm w śred-

zyskanie swobody, krzepil po-

męża, który prochami swemi

­ Wiem o tym ­ powiada pan Men-

mięć minionych chwil. Czasem

nicy do powieszenia na ścianie,

tem ducha narodowego i stal na

legl na Kresach, jako strażnik,

del ­ ale to nic nie szkodzi, bo za miesiąc

jednak, jak jaskrawy promień

w dwóch egzemplarzach, wy-

straży idealów przekazanych

zda się, odwiecznych granic

mój mlodszy brat także się wychrzci

sloneczny zza jesiennych chmur,

obrażających dwie strony me-

tradycją praojców. Zaslużonym

Piastów i Jagiellonów.

na katolika, więc nieboszczyk obró-

przedzieralo się wspomnienie,

dala ­ w cenie 910 zlotych;

mężem tym byl Dominik Ma-

Apelujemy w tym kierunku

ci się jeszcze raz i znowu będzie leżal

rzucalo nagly obraz minionego

2) wielkości 55 mm, dwu-

gnuszewski, potomek rodziny

do patriotycznej ludności kre-

w porządku...

szczęścia: pamiętasz?

stronne w cenie 10 zlotych;

szlachecko-ziemiańskiej.

sowego naszego spoleczeństwa.

Pokuta

I dziś myśl idzie śladem

3) wielkości 34 mm, dwu-

Urodzony w roku 1810, wy-

wspomnień i do twarzy siwieją-

stronne w cenie 3 zlotych.

chowywal się po stracie matki

W tych dniach na lamach

Dwudziestoletni pan Chaim, chlop

cej kobiety rzuca lunę rumień-

Wszystkie odlane z bronzu,

u dziada swego Dominika Bora-

,,Wieku Nowego" zamieszczono

ze wsi pod Brzeżanami, obudziwszy się

ca i rozpala plomień mlodości

cyzelowane artystycznie i pa-

kowskiego, ongi czlonka delega-

wiele stosownej poezji, autor-

któregoś poranka, zdziwil się i przera-

w przygaslych od lez źrenicach.

tynowane w różny sposób.

cji, która zawierala z rosyjskim

stwa czytelników (Mieczysla-

zil jednocześnie. Na lóżku obok niego,

Zdawalo się jej, że klęczy na

Największe,  dwustronne,

generalem Suworowem umowę

wa Opalka, Stefana Rayskiego,

w pozie raczej niedbalej, spala urodziwa

cmentarzu, na jego mogile, lu-

mogą być zakupywane przez pa-

o poddaniu Warszawy. Staro-

Mieczyslawa Terleckiego i in-

dziewka wiejska, taka, o której powia-

dzie odeszli, na grobach dogasają

rafje, gminy, Rady miejskie, Ma-

polskie zwyczaje, kultywowa-

nych). Wybralem wiersz Anto-

dają, że sama krew i mleko. Ale przera-

światla i rzucają drgające cienie

gistraty, Zarządy, Dyrekcje it.p.

ne w domu Borowskich, znala-

niego Slonimskiego p.t.

żony Chaim ubiera się szybko i biegnie

na krzyże i pomniki, na barwne

instytucje zbiorowe państwowe,

zly później wyraz w literackich

do rabina.

podścielisko liści. Nagle z mogi-

komunalne i spoleczne i wmuro-

utworach Magnuszewskiego.

­ Rebe! Rebe! ­ wola. ­ Stalo się

,,Na grobie nieznanego żolnierza":

ly na której klęczala wysunęla

wywane przez nie w ściany ko-

Nie pozostala też bez wplywu

nieszczęście!

Czarną trumnę dębową zlożyli do ziemi,

się smuga. Nagle zamajaczyla

ściola, sali obrad it.p. na wieczną

bliższa przyjaźń jego z Szope-

I opowiada rabinowi, co mu się ran-

Lecz ziemia jest przejrzysta, a trumna jest

w niej twarz promienna rado-

pamiątkę i cześć dla idei milości

nem, Krasińskim i Gaszyńskim.

kiem przydarzylo, zaklinając się jedno-

szklana,

ścią, daleka, bliska, milowana...

Ojczyzny, uosobionej w poświę-

Po  ukończeniu  wydzialu

cześnie, że dziewczyny nie zna, nigdy

I zawsze na nas będzie patrzeć krew przelana

Ty!? O Boże! Ty!?

ceniu dla niej życia w ofierze.

prawniczego, podążyl w cza-

jej nie widzial i nie wie, skąd ona się

Oczami czerwonemi.

A smuga mgly lączy się z in-

Mniejsze, w cenie 3 zlotych

sie powstania listopadowego

w jego lóżku znalazla. W każdym razie

nemi w oblok bladoróżowy, wi-

lub 10 zlotych i dwustronne,

w szeregi wojsk narodowych,

jest gotów przyjąć każdą pokutę, jaką

I krzyczeć będą usta przywalone gliną

ruje nad cmentarzem, wzbija się

równie piękne w wykonaniu,

slużyl  jako  podporucznik

mu świątobliwy rebe wyznaczy.

I szumieć będą w wichrach chorągwie

w górę, ku gwiaździstemu nie-

wielkości zwyklego medala pa-

w pulku gwardii grenadierów,

­ Dobrze, dobrze ­ powiada rabin

cmentarne.

bu ­ coraz wyżej! Wyżej! Wyżej!

miątkowego, winny się znaleźć

pelnil obowiązki jako adiutant

­ chcesz pokutę, bardzo dobrze. Zjedz

Aż do dna wychylimy puchary ofiarne

W bezkres...

w każdym domu polskim.

przy komisarzu wojny i zostal

więc pól fury slomy!

Krwi niezmienionej w wino.

Obudzila się, lampa zgasla,

Co do samego medala, którego

odznaczony krzyżem zaslugi.

­ Slomy? ­ dziwi się Chaim. ­ Dla-

Zostala zachowana

przez okno wglądala noc cicha,

wzór, wedle rysunku art.-rzeżb.

Po upadku powstania udal się

czego slomy? Przecież nawet koń do-

oryginalna pisownia

spokojna, gwiaździsta.

M.  Lubelskiego,  wyobraża

z glównym korpusem do Prus,

staje siano, dlaczego ja mam jeść slomę?

­ Bo ty ­ mówi rabin ­ jesteś bar-

dziej glupi niż koń...

116 dziennikarzy zginęlo od początku pelnoskalowej wojny w Ukrainie

Podkowy dla rabina

Rabin z Turki kazal zawolać szewca,

Od rozpoczęcia pelnoskalowej

aby ten wziąl mu miarę na kamaszki.

­ Bezkarność za zabójstwa, tortury,

wojny Rosji na Ukrainę

Szewc przyszedl, ale rabin tak byl zajęty

nielegalne zatrzymania, branie w niewolę

w lutym 2022 roku zginęlo

czytaniem, że nie chcąc sobie przery-

pracowników mediów oraz za ataki infor-

116 dziennikarzy, a ponad 20

wać lektury, wysunąl tylko nogę poza

macyjne i przemoc motywowaną techno-

ukraińskich pracowników

siebie i w ten sposób podal ją szewcowi

logią tworzy poczucie przyzwolenia dla

mediów wciąż przebywa

do miary. Szewc obrazil się takim trak-

agresora. Zbrodnie przeciwko dzienni-

w rosyjskiej niewoli ­

towaniem i powiada:

karzom niszczą fundamenty demokracji

poinformowala Narodowa Rada

­ Rebe! Jak rebe potrzebuje, żeby mu

i wysylają światu sygnal, że prawdę moż-

Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii.

nabić podkowy, to dlaczego rebe posyla

na eliminować bez konsekwencji, a wraz

po szewca?

z nią ­ wolność slowa ­ ostrzegla Narodo-

­ Od początku pelnoskalowego wtar-

wa Rada Ukrainy ds. Telewizji i Radiofonii.

Powód

gnięcia Rosji w Ukrainę zginęlo 116 dzien-

Narodowy Komitet zaapelowal do part-

Pani Izabella zglasza się do rabina

nikarzy, w tym 18 bezpośrednio podczas

nerów międzynarodowych o wywarcie

z prośbą o rozwód.

wykonywania obowiązków zawodowych.

presji na Rosję w celu natychmiastowego

­ Bój się, pani, Boga ­ powiada zdzi-

Wśród zabitych są nie tylko ukraińscy,

zaprzestania prześladowań dziennikarzy,

OPERATOR JEWHEN KARMAZIN I DZIENNIKARKA ALONA HRAMOWA

wiony rabin ­ przecież ma pani takiego

lecz także zagraniczni reporterzy, którzy

uwolnienia wszystkich przetrzymywanych

(OLENA HUBANOWA), KORESPONDENCI KANALU FREEDOM

porządnego męża. Czy ma pani coś mu

ryzykowali życiem, aby świat mógl po-

pracowników mediów oraz przestrzegania

do zarzucenia?

znać prawdę o rosyjskiej agresji. Co naj-

międzynarodowego prawa humanitarnego.

Komunikacji UNESCO potępil wszystkie

wymierzone w ukraińskie środowisko me-

­ Rebe ­ mówi pani Izabella ­ po-

mniej 26 cywilnych pracowników mediów

przypadki nielegalnych zatrzymań, tortur,

dialne w kontekście trwającej wojny.

Wezwano również do stworzenia skutecz-

dejrzewam mojego męża, że to ostatnie

oraz jeden dziennikarz, który dolączyl do

zabójstw dziennikarzy oraz pracowników

W oświadczeniu zaznaczono, że dzienni-

nego międzynarodowego mechanizmu po-

dziecko, które mamy, nie jest jego.

Sil Obrony, wciąż znajduje się w rosyjskiej

ciągania do odpowiedzialności sprawców za-

mediów. Wskazano także na liczne kam-

karz ,,sluży prawu spoleczeństwa do praw-

niewoli ­ podkreślono w komunikacie.

panie dezinformacyjne, ataki informacyj-

dy, a nie państwu ani żadnej sile politycz-

bójstw, tortur i prześladowań dziennikarzy.

Narodowy  Komitet  wspólpracy

ne oraz przypadki technologicznie uwa-

nej", dlatego zrównywanie propagandystów

JANUSZ WASYLKOWSKI

ŹRÓDLO: NARODOWA RADA UKRAINY

z Międzynarodowym Programem Rozwoju

runkowanej przemocy ze względu na pleć,

z dziennikarzami jest niedopuszczalne.

OBYŚ ŻYL W CIEKAWYCH CZASACH

DS. TELEWIZJI I RADIOFONII