17

nr 22 (482) 28.11.­17.12.2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Częścią programu byla także

niszczycielskiej sily wojny. Tym razem

i Drugiej Jesieni. Podczas Czytań

okolo 400 uchodźczyń z dziećmi.

znakomita poetka i tlumaczka zwią-

wizyta w Muzeum Pokoju Bru-

Jestem w stalym kontakcie z tymi

odbyla się aktorska odslona ,,wier-

zana z ,,Nową Polszczą", rozmawiala

Listopadowych zostaly zaprezento-

nona Schulza.

szy w schronach", w wykonaniu dro-

wane egzemplarze sygnalne anto-

ludźmi, monitorujemy ich potrzeby,

wierszami z Jackiem Podsiadlą, jed-

a Lothar z jego przyjaciólmi z Nie-

hobyckiego aktora Jurko Fedczuka

nym z najwybitniejszych wspólcze-

logii, do której weszlo dwadzieścia

To maleńki pokój w dawnym gim-

cztery teksty (aluzja do dwudzieste-

miec je zaspokaja. Tym razem po-

oraz polskiej aktorki Anny Próchniak.

nazjum Wladyslawa Jagielly, dziś

snych polskich poetów, tlumaczem

Rozmawialy ze sobą wiersze Kazimie-

go czwartego lutego) autorów wspól-

lączyl tę misję z udzialem progra-

budynek administracyjny uniwer-

Serhija Żadana i Wasyla Stusa. Czytali

mowym w Drugiej Jesieni, podczas

rza Wierzyńskiego i Wasyla Mulika,

tworzących i chroniących Planetę

zarówno wlasne wiersze, jak i wza-

sytetu. Tam Schulz mial swój po-

pilota wojskowego i poety, jego teksty

Schulz na Kontynencie Drohobycz.

której czytal swoje wiersze i prozę;

kój profesorski, gdy uczyl rysunku

jemnie przez nich przetlumaczone.

są niezwykle dramatyczne.

przez Danylę Ilnyckiego zostaly

Taki poetycki dialog ukraińsko-pol-

i robót ręcznych. Otworzyliśmy to

Wspomniala Pani o Lotharze

Byl to final, który domknąl sens Dru-

przeczytane ukraińskie tlumacze-

miejsce w 2003 roku, w rocznicę jego

ski uważamy za kluczowy: ponad po-

Quinkensteinie. Jego rola wy-

nia kilku wierszy Tomasza Różyc-

giej Jesieni: pamięć, skladanie świa-

śmierci. Jest to pierwszy na świecie

dzialami, ponad granicami, który lą-

kracza poza literaturę.

kiego, który do nas nie dojechal z po-

dectwa, ciąglość ukraińsko-pol-

czy i prowadzi do światla. Zwlaszcza

i w Ukrainie zalążek pamięci Bruno-

skiego dialogu. Bruno Schulz zostal

w czasach wojny.

Tak. Lothar Quinkenstein, niemiec-

wodu choroby.

na Schulza. Oprowadzil Grzegorz Jó-

zamordowany tylko dlatego, że byl

ki polonista, tlumacz Olgi Tokarczuk

zefczuk, opiekun merytoryczny tego

Jaki  byl  final  tegorocznej

Wojna byla stale obecna w Pani

Żydem. Dziś Ukraińcy giną tylko

i Boleslawa Prusa, poeta i eseista, od

miejsca, doktor honoris causa naszego

edycji?

wypowiedziach. Jak wplywala

dlatego, że są Ukraińcami. Naszą mi-

początku wojny przywozi do Ukrainy

Uniwersytetu, nasz wieloletni stra-

na kierunek Drugiej Jesieni?

Akordem zamykającym tegoroczną

sją jest o tym pamiętać i mówić ­ po-

pomoc humanitarną. To oddolna ini-

tegiczny partner z Lublina, dyrektor

przez poezję, eseje, spotkania i roz-

Drugą Jesień byl ukraińsko-polski

Nie da się przed nią uciec. Spotkanie

cjatywa, bardzo konkretna: dostarcza

artystyczny SchulzFestu. Wspólpra-

spektakl poetycki Wiersze z plomie-

mowy. Poprzez obecność i trwanie.

z Pawlem Reszką i Oleksandrem Boj-

to, czego ludzie naprawdę potrzebują.

cujemy z nim od początków Drugiej

ni, który odbyl się w schronie teatru.

W Drohobyczu kieruje pomoc do

Jesieni i SchulzFestu.

czenką zaczęliśmy od chwili ciszy

Dziękuję za rozmowę.

Od początku wojny podczas Schul-

w pamięć o tragicznych ofiarach ro-

dwóch miejsc: naszego teatru, który

Po wizycie w muzeum program

zFestu czytamy wiersze w drohobyc-

Również bardzo dziękuję, także Ku-

od początku wojny przygotowuje je-

syjskiego ataku na Tarnopol. Nie da

powrócil do poezji.

rierowi Galicyjskiemu za objęcie

kich schronach przeciwbombowych.

się do tego przyzwyczaić.

dzenie i piecze chleb dla żolnierzy na

Jest to nasz akt symboliczny, wy-

patronatem medialnym tegorocznej

Ukazala się antologia materialów

froncie oraz uniwersyteckiego aka-

Tak, poezja jest nieustannie obecna

edycji Drugiej Jesieni.

demika, w którym wciąż mieszka

raz sprzeciwu sily wyobraźni wobec

z wojennych edycji SchulzFestu

na Drugiej Jesieni. Natalia Tkaczyk,

To miejsce ocalalo ­ Schulz jest wciąż żywy

Rozmowa

Czy to tu Bruno Schulz pracowal?

plakatów festiwalowych, plaka-

z GRZEGORZEM

Tak. Najpierw byl w tym gimnazjum

ty z wystaw i spektakli teatralnych

JÓZEFCZUKIEM,

uczniem, później nauczycielem. Po-

poświęconych Schulzowi z wielu

mieszczenie, w którym się znajduje-

krajów. Zgromadziliśmy także dużą

prezesem Stowarzyszenia

my, bylo jego pokojem nauczycielskim.

kolekcję sztuki: obrazy, rysunki

Festiwal Brunona Schulza

Za tą ścianą znajdowala się sala robót

i grafiki, nawet rzeźby. Część z nich

w Lublinie i dyrektorem

ręcznych ­ zachowalo się zdjęcie, na

powstala w bezpośrednim odniesie-

artystycznym Schulzfestu

którym Schulz nadzoruje uczniów pi-

niu do Schulza, inne są dedykowane

w Drohobyczu.

lujących deski. Choć znamy go przede

pamięci o nim i o epoce, w której żyl.

wszystkim jako nauczyciela rysunku

Wszystkie razem tworzą narrację

Spotykamy się w Muzeum ,,Po-

i czlowieka opowiadającego uczniom

o pisarzu, który mimo, że jego mate-

kój Brunona Schulza" w Dro-

bajki, prowadzil także lekcje robót

rialna spuścizna niemal nie istnieje

hobyczu. To miejsce jest szcze-

ręcznych. Tam również odbywaly się

w mieście gdzie tworzyl, pozosta-

gólne ­ proszę powiedzieć,

zajęcia z rysunku, co potwierdzają

je żywy w kulturze. Akurat teraz

gdzie dokladnie jesteśmy.

szkolne sprawozdania.

inwentaryzujemy te zbiory dzięki

grantowi z konkursu ,,Senat-Polo-

Znajdujemy się w Muzeum ,,Pokój

To miejsce przetrwalo, chociaż

autentyczne klamki i zamki z dawne-

nia 2025" i przygotowujemy nową

z Polski i Ukrainy, a także twórców

Brunona Schulza", mieszczącym się

ze spuścizny Schulza w Dro-

go domu Schulza, które teraz urastają

z wielu innych krajów. Przyjeżdżają

ekspozycję.

dziś w glównym korpusie Państwo-

hobyczu zachowalo się bardzo

do rangi artefaktów. Mamy też ob-

tlumacze literatury polskiej z calego

wego Uniwersytetu Pedagogiczne-

niewiele.

Można powiedzieć, że to miej-

szerny zbiór nagrań video, odczytów

świata, znani artyści wielu dyscy-

go w Drohobyczu. To ten sam budy-

sce stalo się czymś więcej niż

Niestety, nic materialnego się nie

czy koncertów. Odrębną, bogatą grupę

plin sztuki, ludzie kultury. Dla wielu

nek, w którym do II wojny światowej

tylko muzeum.

uchowalo: ani rękopisy, ani rysun-

tworzą materialy dotyczące recepcji

z nich Schulz jest nie tylko wybitnym

dzialalo slynne gimnazjum imienia

ki. Ocalalo tylko to miejsce, które ma

jego twórczości na świecie, książkowe

Zdecydowanie tak. To przestrzeń pa-

pisarzem, ale i postacią symboliczną,

Wladyslawa Jagielly, a jeszcze wcze-

ogromną wartość autentyczności.

bądź wlaśnie cyfrowe.

niosącą przeslanie dialogu, otwar-

mięci i spotkania. Jedyna autentycz-

śniej ­ cesarsko-królewskie gimna-

Dzięki wspólpracy z uniwersytetem

tości, akceptacji różnorodności. To

na przestrzeń Schulza, jaka ocalala

zjum Franciszka Józefa. Budynek li-

Międzynarodowy

Festiwal

i wladzami miasta możemy prowadzić

w dzisiejszych czasach wyjątkowo

w Drohobyczu. Przypomina nam, że

czy już 129 lat.

Brunona Schulza w Drohoby-

tu muzeum o charakterze spolecz-

jego życie i twórczość wciąż mogą

cenne wartości.

Pomieszczenie, w którym stoimy, jest

czu stal się ważnym wydarze-

nym. Zbieramy dokumenty, fotogra-

uczyć nas otwartości, dialogu i wraż-

jedynym autentycznym wnętrzem

niem na mapie kulturalnej re-

W tej przestrzeni widać liczne

fie, czasopisma, książki ­ wszystko,

liwości. To niewielkie muzeum ma

związanym z życiem Schulza, jakie

gionu i Europy.

zbiory związane z Schulzem.

co pozwala odtworzyć kontekst epoki,

znaczenie symboliczne ­ dla miesz-

zachowalo się w mieście, inne zosta-

w której żyl Schulz. Mamy kolekcję

To prawda. Co dwa lata Drohobycz go-

Jest tu kolekcja czasopism, tak-

kańców miasta, dla Ukraińców i Pola-

ly przebudowane, trudno je zidenty-

obiektów materialnych, na przyklad

ści najważniejszych pisarzy i poetów

że przedwojennych, pelny zbiór

ków, dla ludzi kultury z calego świata.

fikować lub są niedostępne.

Mamy poczucie, że żyjemy w wyjątkowo trudnym momencie historii

Motywem przewodnim byly

ton. W schronie slowo odzyskuje silę

doświadczenia. I że niosą ze sobą coś

Rozmowa z prof. PAWLEM

,,przeploty". Co kryje się pod

­ jest jak modlitwa, jak podanie ręki,

ważnego, co możemy przekazać dalej,

PRÓCHNIAKIEM,

tym pojęciem?

jak spojrzenie w oczy. Ale schron jest

w przyszlość. W tę przyszlość, która

wspólorganizatorem

Prowadziliśmy tegoroczną ,,Drugą Je-

też miejscem, w którym chronimy to,

dla nas wszystkich w wolnym świe-

,,Drugiej Jesieni".

co szczególnie kruche i bezbronne

cie jest przyszlością nadziei. Dziś

sień" ścieżką przeplotów: polsko-ukra-

sercem wolnego świata jest Ukraina.

ińskich spotkań, wspólbrzmienia języ-

­ jak życie malych dzieci. Czytanie

Tegoroczna edycja ,,Drugiej Je-

ków, przenikania się historii i wierszy.

wiersza w schronie przypomina więc

Także o tym mówil ten spektakl.

sieni" odbywa się w szczegól-

również, że powinniśmy ochraniać

Ta ścieżka doprowadzila nas tutaj, do

nym momencie ­ w czasie woj-

Na scenie pojawily się nazwi-

to, co najdelikatniejsze, najslabsze,

schronu Teatru Drohobyckiego, gdzie

ny, w czasie niepewności. Czy

ska ważne dla obu kultur.

co samo nie jest w stanie się bronić.

odbyl się spektakl oparty na wierszach

to doświadczenie wplynęlo na

Wiersze Wasyla Mulika i Kazimie-

Dzieci nie obronią się same, ale za-

dwóch poetów piszących o wojnie: po-

ksztalt programu?

razem to wlaśnie one dają nam silę

rza Wierzyńskiego interpretowali

ety ukraińskiego, który teraz walczy

Zdecydowanie tak. Mamy poczucie,

i nadzieję. Podobnie jest z wierszami.

znakomici aktorzy: Jurko Fedczuk,

na froncie w obronie Ukrainy, oraz pol-

że żyjemy w wyjątkowo trudnym

aktor Teatru Drohobyckiego, oraz

One też same się nie obronią. To my

skiego poety, który przed laty mieszkal

raz, kiedy Drohobycz staje się

momencie historii. Wszystko, co za-

musimy podawać je sobie z ust do ust.

Anna Próchniak, polska aktorka

w Drohobyczu i doświadczyl obu wojen

miejscem ,,wierszy w schro-

proponowaliśmy w programie, mialo

znana w Polsce i Europie z wielu

światowych. Ich glosy i doświadczenia

nach". Dlaczego jest to dla Pań-

Czy wlaśnie temu slużyl prze-

z tym momentem rezonować. I tak się

ról filmowych. Dzięki tym inter-

zapisane w wierszach, choć oddzielo-

stwa tak ważne?

plot wierszy ukraińskich i pol-

stalo, a zarazem akustyka tego szcze-

pretacjom dwa glosy świata wol-

ne czasem, tworzą wspólną przestrzeń

skich, który dziś wybrzmial

gólnego czasu sprawila, że dzialania

nych ludzi, polski i ukraiński, spo-

Od lat staramy się rozwijać w Dro-

przeplatających się sensów. Mocno to

w teatrze?

tworzące tegoroczną ,,Drugą Jesień"

hobyczu ideę ,,wierszy w schronach".

tkaly się w przeplocie wierszy, we

dzisiaj wybrzmialo.

wybrzmialy jeszcze mocniej, bardziej

wspólnym podtrzymywaniu oporu

Jesteśmy przekonani, że w wierszu,

Tak. Dzisiejszy spektakl w schro-

Wydarzenie  odbywalo  się

przejmująco, niż mogliśmy to sobie

który wybrzmiewa w schronie, od-

nie pokazal, że wiersze mogą nieść

wobec zla i w chronieniu tego, co

w schronie. To nie pierwszy

wcześniej wyobrazić.

zywa się szczególny, bardzo ludzki

się nawzajem ­ przez czas, przez

najcenniejsze.