23

nr 22 (482) 28.11.­17.12.2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 117)

IWAN BONDAREW

USB-hetman

We wszystkich okresach

historycznych naszego miasta

okres Niezależności byl naj-

bardziej plodny na pomniki.

Wystawiano je prawie co roku

z byle przyczyny, a nawet bez

przyczyny. Wartość artystycz-

na ich jest zróżnicowana ­ od

wybitnych dziel artystycznych

po takie, co wywolują okrzyk:

,,A to co?!".

24 października 2012 r. na

klombie przed blokiem przy ul.

Pylypa Orlika odslonięto po-

mnik hetmana, patrona ulicy.

PERSPEKTYWA UL. TRUSZA ­ NAJKRÓTSZEJ WE FRANKIWSKU

Obok rósl stary dąb, pod któ-

POMNIK PYLYPA ORLIKA

krajoznawcami, a dopiero po-

rym ­ jak twierdzil akademik

Hawryliw. Okazuje się, że

tem wyrzucać pieniądze na

­ Taniu! Zobacz w kuchni.

Grabowiecki ­ hetman wypo-

w czasie zbiórki pieniędzy do

Ono teraz i kawę zaparza!

tego rodzaju bzdury?

czywal. Żadne wprawdzie źró-

gazety ,,Nowa Zorza", gdzie

dlo historyczne nie potwierdza

drukowano pocztówki-cegiel-

Na zawsze w pamięci narodu

Noga na nogę

faktu pobytu autora pierwszej

ki, nadszedl list ks. Meletija

1 listopada 2013 r. we Fran-

ukraińskiej konstytucji w Sta-

31 grudnia 2013 r. we Fran-

z miejscowości Batóg. Oto ury-

kiwsku obchodzono 95. roczni-

nislawowie. Autorzy pomnika

kiwsku  odslonięto  pomnik

wek z niego:

TABLICA PAMIĄTKOWA

cę czynu listopadowego i pro-

to architekt Wolodymyr Gajdaj

,,Ruskiej Trójcy" ­ tak nazy-

,,Dawniej kaplanom, i na to

DZIALACZY ZURL

klamacji Zachodnioukraińskiej

i rzeźbiarz Stepan Fedoryszyn.

walo się ukraińskie stowa-

wskazywali nam starsi księża,

Republiki Ludowej. Nasze mia-

Kosztorys pomnika wyniósl 40

rzyszenie literackie, na które-

nie wolno bylo zakladać nogi

przytoczono listę ministrów tu

sto ma powody, by oddać cześć

tys. hrywien.

go czele stalo trzech kaplanów

na nogę. Uważano, że dla osób

pracujących.

tym ludziom, bowiem Stani-

Pomnik wykonano w ksztal-

greckokatolickich. W 1837 r.

duchownych jest to nieprzy-

Niestety, w żadnym mate-

slawów prawie przez pól roku

cie pionowego prostokątnego

wydali oni almanach ,,Rusalka

zwoite i symbolizuje pychę.

riale informacyjnym nie poda-

byl stolicą mlodego państwa.

slupa z glębokim wycięciem

Dniestrowa" i bylo to pierwsze

Architekci powinni zwrócić

no autora wspomnianej tablicy.

A gdzie stolica ­ tam i rząd.

w centrum. U wielu widzów po-

wydanie w ludowym języku

na to uwagę".

Bardzo chcialo by się wiedzieć,

W tamtych czasach urzędnicy

ukraińskim. Wcześniejsze pu-

mnik wywoluje podobne sko-

Wobec tego redaktor ga-

kto za tym stoi. Rzecz w tym, że

państwowi oblubowali sobie

blikacje ukazywaly się w wersji

jarzenia, dlatego otrzymal on

zety zarządzil: ,,Nogi opu-

ten dobrodziej zrobil w tekście

kilka kamienic. Parlament za-

rosyjskiej.

nieoficjalną nazwę ­ pierwszy

ścimy", a rzeźbiarz ­ ,,Nie ma

siadal w hotelu ,,Odessa" (obec-

dwa blędy. Po pierwsze zmie-

Inicjatorem powstania po-

pomnik pendriva.

problemu".

nil nazwisko ministra oświaty

nie ,,Dniestr"), zaś Sekretariat

mnika byl krajoznawca Bogdan

Dlatego Wagilewicz na po-

Duch ulicy Trusza

ZURL, nazywal się Agenor Ar-

Państwowy (czyli ministro-

Hawryliw. Wladze funduszy na

mniku jest taki spięty.

tymowicz, a na tablicy mamy

wie) ­ w dyrekcji kolei przy ul.

Istnieje stereotyp, że duchy

pomnik nie daly, więc pienią-

Odglosy rewolucji

,,Artemowicz". Natomiast mi-

Grunwaldzkiej.

mieszkają w zamkach lub sta-

dze zebrano wśród darczyńców.

nistrowi ds.ziemi Martyńcowi

W ramach obchodów jubi-

Jest taki radziecki album fo-

rych ruinach. Ale to niezupel-

Wydano nawet serię pocztó-

zmienil imię. Byl on Mychaj-

leuszowych, umieszczono na

tograficzny ­ ,,Odrodzeni z po-

wek-cegielek z makietą pomni-

nie tak. Naprawdę, to duchy

tym ostatnim gmachu tablicę

lem, stal się Iwanem.

piolu". Pokazano w nim pala-

ka, których koszty ze sprzedaży

mogą zamieszkać w dowolnym

Może w takich przypad-

pamiątkową z napisem: ,,W tym

ce w Peterhofie, Pawlowsku

miejscu. Przekonala się o tym

zasilily skarbonkę budowy po-

gmachu od 1 stycznia do 25 maja

kach należaloby urzędnikom

i Puszkino, spalone podczas II

pewna para malżeńska, która

mnika. Interesujące jest to, że

1919 r. mieścil się Sekretariat

od kultury najpierw  uzgod-

wojny światowej, ale później

na pocztówce Iwan Wagilewicz

w 2013 r. wynajęla mieszka-

nić tekst z historykami lub

Państwowy (rząd) ZURL". Dalej

rzetelnie odrestaurowane.

przedstawiony jest w swobod-

nie przy ul. Trusza. Mlodzi byli

We Frankiwsku też jest taki

zadowoleni ­ centrum miasta,

nej pozycji ­ zalożywszy nogę

obiekt doslownie ,,odrodzony

pierwsze piętro, do targu parę

na nogę. W dniu odslonięcia

z popiolu". Nie jest tak wielki,

pomnika mieszkańcy zobaczyli

minut.

jak dawne carskie palace, ale

Ale niebawem w mieszka-

że przedstawiono Wagilewicza

tym niemniej...

niu zaczęly się dziać dziwne,

w stanie napięcia, a ponadto

W reakcji na rozstrzela-

a nawet straszne, rzeczy. No-

tak, jakby siedzial na sedesie.

nie uczestników Niebiańskiej

cami ktoś chodzil po koryta-

Znawcy sztuki twierdza, że po-

Sotni w lutym 2014 r., tlum

rzu, ruszal naczynia w kuch-

mnik utracil przez to dynami-

szturmem zająl siedzibę miej-

ni, otwieral i zamykal drzwi,

kę i proporcje. Wedlug mnie,

scowego SBU. Wywolano tam

skrzypial parkiet, a nawet zni-

nogi Wagilewicza są za krótkie

pożar. Następnego dnia obok

kaly ze stolu ciasteczka. Prze-

w stosunku do calości postaci.

przechodzil jeden z organiza-

kazując klucze do mieszkania,

Pojawia się pytanie: dlaczego

torów ,,Święta kowali" Wiktor

wlaściciel mówil, że mieszka-

zmieniono koncepcję pomnika.

Wintoniak. Jego uwagę zwró-

la tu jego babcia, która przed

Odpowiedzi udzielil ,,ojciec

cila zniszczona metalowa bra-

śmiercią miala ciężką formę

chrzestny" pomnika Bogdan

ma, prawdziwe dzielo sztuki.

Alzheimera.  Para  rysowa-

Mecenas postanowil ją ura-

la w swojej wyobraźni ducha

tować. Zorganizowal kolegów

siwej staruszki, wlóczącej się

kowali i wydzielil odpowied-

nocami po mieszkaniu. Do-

nie koszty.

szlo do tego, że po zmroku na-

Prace trwaly kilka miesięcy,

wet do ubikacji nie chodzili

budżet wyniósl 50 tys. hrywien.

pojedynczo.

Praca byla trudna, bowiem bra-

Pewnego razu kobieta zbu-

mę wykonano w 1911 r. metodą

dzila się wcześnie rano. Byla

klepania. W ogniu zostala moc-

w ciąży i do pracy już nie cho-

no zdeformowana, trzeba bylo

dzila. Postanowila przygoto-

rozbierać ją na części i każdą

wać mężowi śniadanie. Za-

z nich wyrównywać oddzielnie.

parzyla kawę, posmarowala

Niektóre elementy mosiężne

kanapki i wrócila do sypialni,

trzeba bylo wykonać na nowo.

polożyla się do lóżka, obję-

Gdy bramę ostatecznie zebrano

la kochanego i... natychmiast

i pomalowano, prawie nie róż-

zasnęla.

nila się od swojego ,,bliźniaka"

Za jakieś 10 minut zadzwo-

przy wejściu na policję.

nil budzik. Mąż po cichu, aby

Przechodząc ulicą Sacharo-

nie zbudzić żony, poszedl do

wa przyjrzyjcie się jej i... spró-

kuchni. Po chwili przestraszo-

ODRESTAUROWANA BRAMA

bujcie znaleźć 10 różnic.

ny wbiegl do sypialni, wolając:

PROJEKT POMNIKA ,,RUSKIEJ TRÓJCY"

GMACHU SBU