19

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Galeria wybitnych lwowskich szachistów (cz. 4)

Krystyna Holuj-Radzikowska ­ prawdziwa królowa gambitów

29 listopada minęla

W ostatnim udzielonym wy-

dziewiętnasta rocznica

wiadzie zapytana przez dzien-

śmierci Krystyny Holuj-

nikarza jaki okres w swojej ka-

Radzikowskiej ­ szachistki,

rierze wspomina z największym

arcymistrzyni, inżyniera. Byla

sentymentem zapewne ku jego

najwybitniejszą najbardziej

zdziwieniu odpowiedziala: ,,To

utytulowaną polską

ciekawe, ale bardzo przyjemny

szachistką. Na Mistrzostwach

wydal mi się ,,czas Solidarności",

Polski kobiet zdobyla 27

czyli lata 1980­1981".

medali: 9 zlotych, 2 srebrne

Dlugo  musiala  walczyć

i 6 brązowych w rozgrywkach

o uznanie przez mężczyzn

indywidualnych oraz

w świecie szachów zawodo-

w drużynowych 4 srebrne i 6

wych. W ostatnim wywiadzie

brązowych. W latach 1957-1972

mówila o sobie i swoich kole-

reprezentowala Polskę na 5

żankach: ,,Bylyśmy pionier-

olimpiadach szachowych, w 6

kami polskich szachów kobie-

meczach międzypaństwowych,

cych". Z podobnymi problemami

KRYSTYNA RADZIKOWSKA

a od 1975 roku ­ w 5 zawodach

mierzy się postać szachist-

korespondencyjnych.

i wyjeżdżają do Polski. We Lwo-

ki Beth Harmon wymyślona

W 1970 roku klasyfikowana

wie Krystyna zdążyla ukoń-

przez Waltera Tevisa w książce

w pierwszej dziesiątce

czyć kilka klas szkoly, więc

,,Gambit królowej" i popular-

szachistek świata.

kontynuowala naukę w Byto-

nym serialu. Krystyna Holuj-

miu w Państwowym Gimna-

-Radzikowska walczyla o sza-

zjum Żeńskim, potem w liceum.

cunek w tej samej epoce, jeszcze

LARYSA PLACHOTNA

Potem byly studia na Politech-

w latach 50.-60. XX w. szachy

OLEKSANDR PROKHOROV

K

nice Śląskiej, z dyplomem ma-

byly uważane za typowo mę-

rystyna urodzila się we

gistra inżyniera przez wiele lat

skie zajęcie. Radzikowska udo-

Lwowie 5 lutego 1931 roku

pracowala w Biurze Projektów

wodnila, że ten stereotyp nie

w wielodzietnej rodzinie

Górniczych w Gliwicach.

odpowiada wyzwaniom, które

W czasie studiów grala

Antoniego i Antoniny Holujów.

stawia świat. Jej życie i osią-

w drużynie siatkarskiej, ale los

Jej ojciec byl muzykiem, absol-

gnięcia warte są osobnego sce-

chcial, że w 1950 roku na obo-

wentem Konserwatorium Kra-

nariusza filmowego.

kowskiego, gral na skrzypcach

zie sportowym Akademickiego

Krystyna Holuj-Radzikow-

w orkiestrze wojskowej i Fil-

Klubu Sportowego (AZS) ,,Piast"

Potem byl ,,Górnik" Bytom,

brązowym medalem ,,Za wy-

ska zmarla 29 listopada 2006

Tadeusz Wróbel z sekcji sza-

harmonii Lwowskiej. W 1938

a w roku 1960 przeniosla się do

bitne osiągnięcia sportowe"

r. w Bytomiu, w mieście, któ-

chowej dostrzegl jej umiejętno-

roku Krystyna rozpoczęla na-

klubu ,,Start" Katowice, w któ-

(1971). Od roku 1976 byla czlon-

re kultywuje dawne tradycje

ści w grze i zaprosil do uczest-

ukę w szkole podstawowej we

rego barwach występowala po-

Lwowa. Spoczęla na cmenta-

kiem honorowym PZSzach.

nictwa w klubie, od roku 1949

Lwowie, równocześnie uczyla

nad trzydzieści lat.

rzu Mater Dolorosa nieopodal

Tytul Mistrzyni Polski zdo-

drużynowego mistrza Polski.

się gry na fortepianie. Pierw-

W 1951 rozpoczęla się jej

domu, w którym mieszkala.

byla dziewięć razy, nie uda-

sze swoje ruchy na szachow-

Tadeusz Wróbel to też cieka-

wielka  kariera  szachowa.

Co roku ku jej pamięci roz-

lo się zdobyć dziesiątego, czego

wa osobistość: urodzony w Bo-

nicy zrobila w kole rodzinnym

W tym pamiętnym dla niej roku

byla kilkakrotnie bardzo bli-

grywany jest Turniej Arcy-

ryslawiu, naukowiec, do końca

po raz pierwszy zdobyla tytul

mistrzowski Kobiet ­ Women

w wieku 9 lat ­ ze starszym

sko a czego jej bardzo życzyli-

życia prowadzil dzial szachowy

o pięć lat bratem Edkiem, któ-

mistrzyni Polski w szachach

śmy. Zapamiętamy Ją także jako

Grandmaster Chess Festival

w periodyku ,,Glos akademic-

ry kupil dla rodziny podręcznik

klasycznych. Tytul mistrzyni

WGM Radzikowska. Pierw-

kogoś ogromnie zakochanego

ki", wyróżniony Zlotą Honoro-

debiutowy  Gawlikowskiego.

międzynarodowej otrzymala

w rodzinnym Lwowie i bardzo

sze dwa ­ w latach 2011 i 2012

wą Odznaką Polskiego Związku

Grali też ojciec i mlodsza sio-

w 1955 roku, w 1984 przyznano

odbyly się w Warszawie, po-

odważnego ­ by w czasach gdy

Szachowego (PZSzach).

stra. Matka przyszlej szachistki

jej tytul arcymistrzyni za wy-

nieopatrzne slowo moglo nara-

tem sztafetę przejąl Wroclaw.

uczyla swoje dzieci także języka

Krystyna grala w AZS ,,Piast"

niki z poprzednich lat.

Turnieje rozgrywane są syste-

zić nas na klopoty ­ zdolnego do

angielskiego.

do 1958 roku. Tamże poznala

Uhonorowana tytulem ,,Za-

mem kolowym z udzialem 10-

protestu, że przecież urodzila się

W 1945 roku Holujowie

swego przyszlego męża szachi-

slużonej  Mistrzyni  Spor-

12 zawodniczek, w obsadzie

we Lwowie, to znaczy w Polsce

opuszczają rodzinne miasto

stę Zbigniewa Radzikowskiego.

tu" (1958) oraz odznaczona

a nie w Związku Radzieckim.

międzynarodowej.

Projekt ,,Remont elewacji Domu Polskiego w Pance" ­ zakończony

Dom Polski w Pance to

W latach 1994­1998 Pola-

historia, zachowanie

cy przeprowadzili pierwszy

remont i dom zostal ponownie

pamięci, pielęgnowanie

poświęcony.

wartości kulturowych

Kolejny remont mial miejsce

i rodzinnych, to wspólnota

w 2005. Wymieniono również

która przetrwala trudne

dach i okna. W 2025 roku dzięki

czasy, przetrwala do

realizacji projektu ,,Remont ele-

dziś. Kilka slów wypada

wacji Domu Polskiego w Pan-

nakreślić o historii

politycznych, dzialalność na

ce", który sfinansowalo Mini-

sterstwo Spraw Zagranicznych

rzecz rozwoju polskości zosta-

powstania tegodomu.

Rzeczypospolitej

Polskiej

la zawieszona, a Dom Polski

Tygodnik Informacyjny,

w konkursie ,,INFRASTRUK-

w Pance zostal odebrany Po-

nr 95, 6 listopada 1932 rok,

TURA POLONIJNA 2025" za po-

lakom przez wladze radzieckie

s. 3.

w 1945 roku.

średnictwem Fundacji ,,Pomoc

Polakom na Wschodzie" im. Jana

Dopiero od 1990 roku polska

Tytul wiadomości brzmi:

Olszewskiego możemy cieszyć

spoleczność starala się odzy-

Doniosle dzielo Panki.

się pięknym budynkiem.

skać swój dom . Wcześniej, za

Cytuję  oryginalny  zapis

Ten dom jest symbolem pol-

czasów wladzy komunistycz-

z tego donioslego wydarzenia.

i znajdzie należycie oparcie dla

Kukla, proboszcz ze Storożyńca,

nej, bylo to niemożliwe. Dzięki

skiej kultury i spoleczności,

,,W lipcu tego roku (tj. 1932)

który przetrwal trudne cza-

swej pracy narodowej. Zaiste

a pracami na miejscu w Pance

staraniom ówczesnego Preze-

odbyla się uroczystość po-

piękny to rekord pracy i ofiar-

kierowal p. Klusek, mlody i ener-

sa Towarzystwa Polskiego im.

sy, a dzięki realizacji projektu

święcenia kamienia węgielne-

i zaangażowaniu ludzi ożyl na

ności, boć przecież trzeba bylo

giczny dzialacz narodowy".

Adama Mickiewicza Michala

go pod ,,Dom Polski", a w ubie-

nowo i będzie slużyl miejsco-

zebrać moc grosza, aby rozpo-

Tu odbywaly się zajęcia z ję-

Klusyka oraz zaangażowanych

glą niedzielę, 31 października

częte dzielo doprowadzić do

zyka polskiego oraz przez pe-

osób, budynek zostal ostatecz-

wym Polakom.

święcono tam już gotowy cal-

Październik 2025.

końca.

wien czas mieszkali nauczy-

nie zwrócony spoleczności pol-

kowicie, piękny i okazaly bu-

Nad calą akcją budowy czu-

ciele języka polskiego. Po II

skiej w 1994 roku, w fatalnym

dynek, w którym ludność Pan-

stanie.

wal niestrudzony ks. Kanonik

wojnie światowej, z przyczyn

ki pomieści swą szkolę polską

PROF. DR HAB. HELENA KRASOWSKA