24

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

125-lecie Opery Lwowskiej  (cz. 5)

Zbliżal się jubileusz 30-lecia

sceną i zaopatrzono w nowoczesne efekty

budowy Teatru Wielkiego.

świetlne. Ponieważ przy wielu sztukach

W sferach kulturalnych

wymagane jest proscenium, przygotowano

miasta, w środowisku

ruchomą podlogę nad miejscem dla orkie-

artystów lwowskich, przede

stry, dzięki czemu będzie można rozszerzyć

wszystkim w Radzie Miejskiej

scenę do pierwszych rzędów foteli na wi-

i Komisji Teatralnej, jak

downi... Zaprowadzono najnowsze aparaty

i w licznych towarzystwach

do natychmiastowego przygaszania świa-

i stowarzyszeniach

tla. Calym tym olbrzymim mechanizmem

lwowskich, podnoszono

świetlnym kierować będzie jeden czlowiek

glosy w sprawie godnego

z pokoiku umieszczonego po lewej stronie

uczczenia tego jubileuszu.

sceny. Przy instalacji światla zastosowa-

Dyrekcja teatru planowala

no najnowsze urządzenia, wykluczające

nowe wystawy, Rada Miejska

wszelką katastrofę braku światla lub t.p. Na

posiedzenie jubileuszowe,

umieszczenie reflektorów poświęcono dwie

lecz najważniejszą sprawą

prosceniowe loże na II piętrze. Dotychczas

bylo przeznaczenie funduszy

zakladano tam reflektory od wypadku do

na przeprowadzenie

wypadku, co nastręczalo dużo trudności

remontów gmachu teatralnego

i często efekt zawodzil. Obecnie loże te

i unowocześnienia jego stanu

będą stale zamknięte dla widzów, slużąc

technicznego.

wylącznie na pomieszczenie olbrzymich

reflektorów. (Ciekawie, że tak jest po dzień

dzisiejszy). Dotychczas slabą stroną Teatru

TEKST I ZDJĘCIA

Wielkiego bylo to, że widownia i scena mia-

JURIJ SMIRNOW

KURTYNA ,,PARNAS" HENRYKA SIEMIRADZKIEGO

ly inną temperaturę, toteż po podniesieniu

Wlaśnie remonty i modernizacja in-

nad jej zachowaniem i przedstawiać Ra-

w teatrze. Tymczasem Rada Miejska

Znaczącym wydarzeniem byl remont

kurtyny widzów owiewal nieprzyjemny

stalacji wymagaly znacznych pieniędzy,

dzie Miejskiej pisemne sprawozdanie o jej

uchwalila też fundusze na remont i moder-

kopuly teatralnej i pokrycie jej na nowo

chlód, który zwlaszcza dla pań byl często

których niestety zawsze brakowalo. Aktu-

stanie. Przeciwny temu rozwiązaniu pro-

nizację gmachu teatralnego. W 1929 roku

blachą miedzianą kosztem 59.000 zl.

zabójczy (o problemach zimna na scenie dla

alnym bylo jeszcze jedno pytanie, miano-

blemu byl Józef Piotrowski, konserwator

skanalizowano piwnice gmachu teatral-

(Dawną blachę miedzianą skonfiskowaly

artystek jakoś nikt nie wspominal). Obecnie

wicie w czasie I wojny światowej z powo-

wojewódzki. Obliczono też wartość zawie-

nego, prace prowadzono z funduszy miej-

wojskowe wladzę austriackie podczas

tak scena, jak i widownia będą ogrzewane

dów bezpieczeństwa (obawy uszkodzenia)

szenia kurtyny w teatrze, która stanowila

skich przeznaczonych na modernizację

I wojny światowej). Magistrat postanowil

gorącym powietrzem i będą mialy jednako-

slynna kurtyna teatralna Henryka Sie-

15.000 zlotych.

i budowę nowych kanalów. Dzięki realiza-

oddać zamówienie pokrycia kopuly blachą

wą temperaturę. I znów ogrzewaniem bę-

miradzkiego zostala przeniesiona z gma-

Przed przeniesieniem do teatru kur-

cji tego programu w 1929 roku wybudowa-

miedzianą firmie Bobera. Prace zostaly

dzie kierowal jeden czlowiek, który będzie

chu teatralnego do Miejskiego Muzeum

tynę postanowiono odnowić i prace

no nowe kanaly na 12 ulicach.

zakończone 25 września 1930 roku. 20

mial przed sobą szereg termometrów z róż-

Przemyslu Artystycznego (ul. Hetmańska

konserwatorskie powierzyć Feliksowi

,,Slowo Polskie" pisalo, że ,,...w ten

lutego1930 roku ,,Wiek Nowy" donosil, że

nych stron widowni i sceny i wedlug tych

20) i wystawiona w westybulu tego gma-

Wygrzywalskiemu, znanemu malarzowi

sposób ukończono budowę 2/3 kanalizacji

na sesji Magistratu ze względu na prze-

wskaźników będzie rozprowadzal gorące

chu. Minęlo już tyle lat i dopiero w 1929

lwowskiemu. Otwór sceniczny ma wymia-

lwowskiej. Wydatki na ten cel pochlonę-

starzale urządzenia oświetlenia Teatru

lub zimne powietrze. Wielką uwagę przy re-

roku o tej sprawie zaczęto mówić glośno.

ry 9+11,5 metra, otóż Feliks Wygrzywalski

ly przeszlo 3 mln.zl.". W centralnej czę-

Wielkiego, grożące niebezpieczeństwem

konstrukcji teatru zwrócono na wentylację

Okazalo się, że dla przeniesienia kurtyny

mial domalować jeszcze stosowną bordiu-

ści miasta prowadzono też ,,roboty przy

i wymagające natychmiastowej przeróbki,

widowni i sceny. W tym celu dobudowano

do gmachu teatralnego trzeba rozwiązać

rę. Ten projekt udalo się doprowadzić do

naprawie sklepienia Peltwi i jej lożyska,

uchwalono wykonać nowoczesne instala-

pod sceną szereg kanalów dla wprowadza-

kilka problemów technicznych i, jak za-

pomyślnego skutku dopiero za dwa lata.

prowadzone od dwóch lat pod kierownic-

cje. W uchwale podkreślono, że ,,nowocze-

nia świeżego i odprowadzania zużytego po-

wsze, finansowych. Otóż powolano ko-

Jeszcze w lutym 1931 roku Rada Miejska

twem inż. Franciszka Dissla. Są to roboty

sne oświetlenie wykonano we wszystkich

wietrza, zmontowano filtry olejowe i dwa

misję Rady Miejskiej w skladzie: profesor

dla ostatecznego wyjaśnienia sytuacji

konserwacyjne, bardzo żmudne i przede

teatrach w Polsce, z wyjątkiem Lwowa

olbrzymie wiatraki o blisko 2 metry średni-

Tadeusz Obmiński, zastępca komisarza

powolala komisję rzeczoznawców w skla-

wszystkim odpowiedzialne. Wykonują się

i Lublina. Nadto mają być wprowadzone

cy. Wentylacja będzie tak urządzona, że na

rządu, profesor Adolf Chyliński, znany

dzie tak wybitnych fachowców i history-

one jedynie w porze zimowej, gdy stan

aparaty do odtwarzania chmur, deszczu,

widowni będzie stale powietrze zgęszczo-

muzykolog, profesor Witold Minkiewicz,

ków sztuki jak prof. Leon Piniński, prof.

wody jest niski. Przez dwie ostatnie zimy

blyskawic i piorunów". Dla wykonania

ne, dzięki czemu oziębianie się sali będzie

architekt, doktor Józef Piotrowski, kon-

Tadeusz Obmiński, artysta malarz Feliks

prowadzono roboty na najwięcej zagro-

tych robót wybrano ofertę austriackiej

utrudnione i znikną niemile przeciągi przy

serwator wojewódzki, inżynier Floriański,

Wygrzywalski, dyrektor lwowskich muze-

żonym odcinku, pomiędzy wylotem ulicy

firmy Powszechne Towarzystwo Elek-

otwieraniu wejść na widownię. Montowanie

inżynier Zygmunt Lewakowski, naczelnik

ów Aleksander Czolowski.

Jagiellońskiej do ulicy Legionów a placem

tryczne(A.E.G.) Nie zważając na kryzys

urządzeń mechanicznych odbywa się pod

straży pożarnej Kazimierz Ciećkiewicz,

Wedlug wniosku tejże komisji 19 lu-

Rzeźni. Klopot miastu i to kosztowny spra-

gospodarczy, Magistrat wyasygnowal

okiem inż. Stankiewicza. Dla odkurzania

radca magistrat Leon Samulewicz, inten-

tego Rada Miejska zażądala od Prezy-

wia nadwątlony stan sklepienia Peltwi

na ten projekt znaczną sumę pieniędzy.

widowni zmontowano olbrzymi odkurzacz,

dent Teatrów Miejskich.

dium miasta umieszczenia kurtyny w Te-

pod placem Rzeźni". Dla gmachu teatralne-

Postanowiono też wykonać nowoczesną

podobny mechanizmem do pokojowych

Na posiedzeniu 16 lutego 1929 roku, któ-

atrze Wielkim i zabezpieczenie jej przed

go mialo to znaczenie szczególne, dlatego,

wentylację i ogrzewanie, zakupić i ustawić

aparatów, w ten sposób urządzony, że

re odbylo się w Teatrze Wielkim, ,,w celu za-

zniszczeniem. Tylko w sierpniu 1931 roku

że fundament osiadal wlaśnie po stronie

aparaty do efektów specjalnych. Na ten

wszelki pyl z widowni będzie przy pomocy

stanowienia się nad sposobem zawieszenia

kurtyna uroczyście zostala zawieszona

kanalu, którym plynęla rzeka.

cel asygnowano z budżetu miasta 372.000

strug wody odprowadzany wprost do kana-

kurtyny Siemiradzkiego", komisja oglosila

zlotych w przeciągu trzech lat.

lu. Ponieważ dojazd do teatru pozostawal

swoje wnioski. Okazalo się, że kustosz Miej-

Znaczną uwagę przydzielono rekon-

wiele do życzenia, Magistrat przystąpil do

skiej Galerii Obrazów Marceli Harasimo-

strukcji sceny i budowie nowej sceny ob-

gruntownych naprawek. Zniszczoną jezd-

wicz, znany artysta malarz, jest przeciwny

rotowej. 20 sierpnia 1930 roku ,,Slowo

nię asfaltową przed frontem teatru wybru-

przeniesieniu kurtyny z muzeum do gma-

Polskie" umieścilo obszerny artykul po-

kowano drobnymi kostkami, ulożono nowe

chu teatru, o czym zawiadomil w odręcz-

święcony tym pracom, w którym między

chodniki i krawężniki, przez co teatr zyskal

nym liście. Dalej czytamy w sporządzonym

innym czytamy: ,,Sprawozdawca Slowa Pol-

na wyglądzie".

protokole komisji: ,,Obecni, po rozważaniu

skiego mial sposobność przepędzić chwil

Dalsze remonty i ulepszenia trwa-

rozmaitych argumentów, przemawiających

kilka za kulisami i w podziemiach Teatru

ly w teatrze i w 1931 roku. W pierwszej

za i przeciw zamieszczeniu kurtyny tej w te-

Wielkiego i przyglądnąć się pracom okolo

kolejności dotyczylo to budowy sceny

atrze, nabrali w większości przekonania, że

rekonstrukcji sceny i widowni. Scena teatru

obrotowej. ,,Gazeta Lwowska" w stycz-

dzielo to, w zalożeniu swem pomyślane

będzie zupelnie zmieniona ­ stosownie do

niu 1931 roku pisala, że brak takiej sce-

przez twórcę, jako kurtyna, i przeznaczone

wymogów najnowszej techniki. Na bocznej

ny dotkliwie daje się odczuwać nie tylko

dla Teatru Wielkiego we Lwowie, powinno

i tylnej stronie sceny rozpięto olbrzymich

reżyserom, ale i publiczności, skazanej

bezwarunkowo znajdować się w Teatrze

rozmiarów horyzont. Jest to plótno bialo

na dlugotrwale antrakty. Ową scenę po-

i dzielić jego losy".

lakierowane (ekran) 46 metrów dlugie a 26

stanowiono zbudować dzięki inicjatywie

Zastanawiając się nad sposobem zawie-

metrów szerokie, które będzie w razie po-

artysty malarza Stanislawa Jarockiego,

szenia kurtyny, komisja uznala za najbardziej

trzeby mechanicznie zwijane. Dzięki temu

dekoratora spektakli teatralnych. Pomysl

wskazane wykonać do tego celu specjalną

horyzontowi będzie można za pomocą efek-

Jarockiego realizowal inż. Goncerzewicz

konstrukcję lekką z rur stalowych, usztyw-

tów świetlnych rozszerzyć scenę do 5-cio-

przy pomocy wylącznie robotników za-

nionych drutami stalowymi. Konstrukcja

krotnej wielkości, robić burze z blyskawica-

trudnionych w warsztatach teatralnych.

tych ram powinna być tak wykonana, aże-

mi i piorunami, przedstawiać najpiękniejsze

W ciągu stycznia br. scena zostala ukoń-

by szeroka burta dookola obrazu stanowi-

niebo wloskie, noce gwiaździste, widoki

czona. Średnica tej sceny wynosila 14 me-

la samoistną calość konstrukcyjną (byl to

miast, można będzie przy pomocy apara-

trów. W maju br. Rada Miejska postanowi-

faktycznie futeral dla ogromnego obrazu),

tów projekcyjnych i filmów ­ przedstawiać

la zwrócić dzierżawcom teatrów 36.000

w który wstawialo się wlaściwy obraz Sie-

najpiękniejsze obrazy, stosownie do po-

zlotych za urządzenie tej sceny i prosce-

miradzkiego o wymiarach 8+5 metra.

trzeb danego spektaklu. Horyzont taki po-

nium. W wyniku wszystkich tych remon-

Kurtyna, jako arcydzielo sztuki ma-

siada dotychczas Poznań, a obecnie drugie

tów i unowocześnień gmach lwowskiego

larskiej, pozostawala po zawieszeniu

z miast polskich Lwów. Zmontowano nowe

Teatru Miejskiego zostal pod względem

w teatrze nadal pod opieką kustosza Ga-

aparaty do rozszerzania i zwężania sce-

technicznym jednym z najnowocześniej-

KLATKA SCHODOWA

lerii Miejskiej, który mial stale czuwać

ny. Przebudowano zupelnie rampę przed

szych w Polsce.