27

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Galeria wybitnych lwowskich szachistów (cz. 5)

Doktor Emil Gross ­ pogromca mistrza świata

Dr Emil Gross, czolowy

Sejmowy". W latach 20. byl jed-

lwowski szachista

nym z najlepszych szachistów

pochodzenia żydowskiego,

Warszawskiego Towarzystwa

urodzil się 3 sierpnia 1869

Zwolenników Gry Szachowej.

roku we Lwowie, w domu

Bral udzial w turnieju elimi-

rodzinnym przy ulicy Boimów

nacyjnym przed pierwszymi

l. 5. Byl wszechstronnie

mistrzostwami Polski. Otrzy-

utalentowany, udzielal

mal tytul mistrza krajowego,

się w dziennikarstwie,

co zapewnilo mu uczestnictwo

jako tlumacz literatury

w imprezach bez dodatkowych

pięknej i klasycznej, znal

eliminacji. W drugiej polo-

języki niemiecki, angielski,

wie lat 20. udzielal się w życiu

francuski, grecki, lacinę.

szachowym już jako dzialacz

Doktor w dziedzinie prawa.

klubowy.

,,Byl doradcą pisarzy, rzucal

Uczestniczyl w symultanach,

przyslowiami, trafnie ocenial,

zremisowal z mistrzem świata

LWÓW 1914, EMIL GROSS (STOI DRUGI OF LEWEJ)

poprawial" ­ wspominal na

kubańczykiem José Raúlem Ca-

lamach ,,Kultury" Witold

pablancą i wygral z mistrzem

EMIL GROSS

Zechenter.

świata Aleksandrem Alechi-

nem. Ostatnia partia odbyla się

na fortepianie. Rozpocząl pracę

w lokalu WTZGSz przy ulicy

w redakcji ,,Przeglądu Politycz-

LARYSA PLACHOTNA

Wierzbowej.

nego, Spolecznego i Literackie-

OLEKSANDR PROKHOROV

W

W latach 30. aktywnie dzia-

go". Byl pracownikiem Sejmu

WOLSZA, SLOWNIK BIOGRAFICZNY SZACHISTOW POLSKICH, VOL

yksztalcenie  zdoby-

lal w strukturach Polskie-

Krajowego we Lwowie, póź-

5, 2007

wal we Lwowie, gdzie

go Związku Szachowego ­ byl

niej Galicyjskiej Filii c.k. Biura

ukończyl II Gimnazjum

czlonkiem Sądu Honorowego

Korespondencyjnego.

przy ulicy Podwale ­ męską

i Komisji rewizyjnej. W 1933

W latach 90. XIX wieku za-

wygrawszy  tytul  mistrza

nowym zarządem organizowany

ogólnoksztalcącą szkolę średnią

r. wspólzakladal Warszawski

przyjaźnil się z Karolem Irzy-

Lwowa przed Karolem Irzy-

zostal turniej, w którym uczest-

z niemieckim językiem naucza-

Klub Szachistów, w którym zo-

kowskim ­ krytykiem literac-

kowskim, Ignacym Popielem

niczyli najsilniejsi lwowscy sza-

nia zalożoną w 1818 roku przez

stal wiceprezesem.

chiści tego czasu. Gross zająl III

kim, filmowym i teatralnym,

i Oskarem Chajesem z wysokim

dominikanów, która w drugiej

Po wybuchu II wojny świa-

miejsce. ,,Szachista Polski" infor-

również szachistą, który opisy-

wynikiem 9 z 11 partii. Nagro-

polowie XIX w. dzialala jako

towej zdecydowal się na powrót

mowal: ,,Gross, lwowski potentat

wal lwowskie środowisko sza-

dą dla zwycięzcy bylo 100 ko-

K.K. Zweites Ober-Gymnasium

do rodzinnego Lwowa, do pozo-

chowe tego czasu. Jego sylwetkę

ron (dla porównania: wówczas

szachowy, gra ostrożnie i szczę-

in Lemberg, w okresie między-

stających tam jego braci. Od tego

1 korona = 100 halerzy. Cena 1

śliwie. To szczęście należy przy-

Miroslawa Litmanowicz i To-

wojennym im. Karola Szajno-

czasu nie mamy już żadnych

kg czarnego chleba wynosila 10

pisać ogromnej rutynie w grze

masz Lissowski opisali w wy-

chy, obecnie Liceum nr 8 Rady

wiadomości o jego życiu. Ostat-

końcowej, dzięki czemu ma prze-

danej w 2001 r. książce ,,Karol

halerzy).

miasta Lwowa. Następnie pod-

ni raz widziano go w styczniu

wagę znaczną, nawet przy slab-

Irzykowski. Pióro i szachy". Ich

W 1904 r. wygral również

jąl studia na wydziale prawa

1940 r. Irzykowski w notatce

szej pozycji końcowej".

przyjaźń przetrwala wiele lat,

zorganizowany przez LKSz tzw.

Uniwersytetu Jana Kazimierza.

z 1942 r. napisal: ,,Sen o Grossie

Podczas pierwszej wojny

znajomi żartobliwie ich nazy-

,,turniej czterech" ­ Gross, Irzy-

W czasach studenckich uczęsz-

­ że go znowu zobaczylem, uści-

wali ,,Lelum-Polelum".

kowski, Popiel, K. Weydlich

światowej i walk o niepodle-

czal do Czytelni Akademickiej,

skalem, i calowalem, mówiąc:

(szachista Kazimierz Weydlich

glość życie szachowe spowolni-

W turniejach szachowych

przy której aktywnie dzialalo

,,Mój Emilu, mój Emilu", prawie

zmarl w 1913 r. i pochowany

lo się. W 1914 r. Gross wyjeżdża

zacząl grać w 1904 r. Turniej

kolo szachowe, w którym nieba-

że plakalem że szczęścia".

do Krakowa, gdzie wspólpra-

mistrzowski Lwowskiego Klu-

jest w rodzinnym grobowcu na

wem stal się czolowym graczem.

Autorzy dziękują profesoro-

Cmentarzu Lyczakowskim).

cuje z miejscowymi gazetami.

bu Szachistów (LKSz) odbyl się

Zostal też czlonkiem Lwowskie-

wi Tadeuszowi Wolszy i panu

W listopadzie 1918 r. przenosi

w nowym lokalu ­ kawiarni

W 1914 r. w kawiarni ,,Ave-

go Klubu Szachistów.

Tomaszowi Lissowskiemu za

Europejskiej (od 1894 r. siedzi-

nue" (pl. Mariacki 6/7, obecnie

się do Warszawy, zostaje za-

Obronil  pracę  doktorską

klub ,,Split") powolano nowy

trudniony w Polskiej Agencji

udostępnienie cennych infor-

ba LKSz ­ hotel Grand przy uli-

w dziedzinie prawa. Podobno

macji o życiu szachowym we

zarząd LKSz, Emil Gross zostal

Telegraficznej, razem z K. Irzy-

cy Karola Ludwika). I niespo-

samodzielnie nauczyl się grać

Lwowie w latach 1850-1941.

dziewanie zająl w nim I miejsce,

wybrany wiceprezesem. Pod

kowskim redaguje ,,Diariusz

Raport NBP ujawnia prawdę o Ukraińcach w Polsce

Polaków przekracza 5,3

Narodowy Bank Polski

z tzw. metod zbiorowego zakwatero-

Wedlug danych na koniec czerwca 2025

ich kwalifikacji (szczególnie wśród ko-

tys. zl netto miesięcznie.

opublikowal raport, który

r. bylo ich w naszym kraju ok. 1 mln.

biet), ale coraz większa liczba imigran-

wania, czyli np. obozów dla uchodźców.

rzuca nowe światlo na pracę

Mowa tu o osobach, które przyjecha-

Zacieśniają się też więzi spoleczne,

tów znajduje lepsze zatrudnienie lub

Ukraińców w Polsce. Czy i jak

a Ukraińcy nie żyją w odizolowanych

zdolala się przebranżowić.

ly do naszego kraju po wybuchu wojny

Gdzie zazwyczaj pracują Ukraiń-

polska gospodarka czerpie

diasporach. Aż 73 proc. imigrantów

Wlaśnie dochody z pracy są podsta-

w lutym 2022 r. W tym gronie znalazlo

cy? W przemyśle. Co czwarty imigrant

z aktywności ekonomicznej

przyznaje, że ma przynajmniej jedną

się ponad 660 tys. osób doroslych i 329

przed wojenny jest zatrudniony w tym

wowym źródlem utrzymania imigran-

migrantów zza naszej

osobę wśród Polaków, do której może

tys. dzieci. Do tego oczywiście docho-

sektorze. Wśród uchodźców to rów-

tów z Ukrainy. W strukturze dochodu

wschodniej granicy? Poniżej

zwrócić się o poradę w trudnych spra-

imigrantów przedwojennych dochody

dzą tzw. imigranci przedwojenni, czyli

nież najpopularniejsza galąź gospodar-

prezentujemy twarde dane.

z pracy stanowią 92 proc., a w struktu-

ci, którzy na przyjazd zdecydowali się

ki, w której pracuje 16 proc. z nich. Na

wach. Jeśli weźmiemy pod uwagę tylko

przed inwazją Putina. Lącznie przez

dalszych miejscach znajdziemy han-

tych, którzy przyjechali do nas przed

rze dochodu uchodźców ­ 78 proc.

niespelna cztery lata wojny w Pol-

wojną, to odsetek rośnie do aż 81 proc.

Podobnie jak w poprzednich latach

Niektórzy politycy próbują wy-

del, administrację oraz turystykę i ga-

Zmienia się również stosunek

dopiero na kolejnych miejscach, jako

wolywać wrażenie, jakoby Ukraińcy

sce znalazlo się 1,9 mln uciekinierów

stronomię. Na końcu stawki jest z kolei

Ukraińców do dlugoterminowego po-

uzupelnienie dochodów, są przekazy

nie chcieli integrować się z Polakami

z Ukrainy.

branża IT oraz finanse i prawo. Z drugiej

z Ukrainy i polskie świadczenia spo-

i stanowili problem dla naszej gospo-

Nie powinno dziwić, że większość

strony to wlaśnie IT jest najlepiej plat-

bytu w Polsce. ,,W 2025 r. odsetek imi-

z nich to kobiety. Najnowsze dane mó-

darki. Tymczasem najnowsze badanie

leczne, przede wszystkim z programu

nym zawodem dla Ukraińców. Zdecy-

grantów planujących pozostać na sta-

Narodowego Banku Polskiego przeczy

800 plus.

wią o 57 proc. wobec 43 proc. mężczyzn.

dowanie wyprzedza choćby transport

le wzrósl wyraźnie w stosunku do lat

tej tezie, prezentując twarde dane, a nie

Dla porównania, wśród doroslych Pola-

czy budownictwo.

poprzednich, co raport wiąże m.in. ze

Z badania NBP wynika,

dowody z gatunku anegdotycznych.

Raport Narodowego Banku Polskie-

wzrostem znajomości języka, stabi-

ków podzial wedlug plci wynosi 52 do

że Ukraińcy zarabiają

Wynika z niego, że coraz więcej Ukra-

48 proc. To, co uderza, to poziom wy-

go pokazuje, że wbrew wielu opiniom

lizacją życia zawodowego oraz roz-

wyglaszanym m.in. przez polityków,

ińców rozważa pozostanie w naszym

ksztalcenia imigrantów ze wschodu.

dzieleniem rodzin w Ukrainie. Jedynie

zdecydowanie mniej

Ukraińcy coraz lepiej asymilują się

kraju na stale, biegle zna język, zaklada

Niemal co druga przyjeżdżająca kobieta

niewielka część respondentów dekla-

niż Polacy. Mediana

w naszym spoleczeństwie. Coraz trud-

firmy, rodziny i kupuje mieszkania na

może pochwalić się dyplomem uczelni

rowala chęć szybkiego powrotu często

wynagrodzeń różni się

wlasność. Wiele wskaźników poprawia

wyższej. Wśród mężczyzn ten odsetek

uzależniając tę decyzję od przebiegu

niej spotkać imigranta, który nie znalby

o blisko 20 proc. Dla

się względem poprzednich lat, co tylko

wynosi 35 proc.

wojny i sytuacji bezpieczeństwa" czy-

naszego języka.

przyjezdnych wynosi

świadczy o rosnącym poziomie asymi-

Co istotne, przytlaczająca większość

Rosnący poziom integracji z Pola-

tamy ­ w raporcie Narodowego Banku

ok. 4,4 tys. zl na rękę,

przyjezdnych, zarówno imigrantów

Polskiego.

lacji imigrantów

kami ma również inny wymiar. Wielu

podczas gdy w gronie

przedwojennych jak i uchodźców, pra-

Analitycy NBP przyjrzeli się sytu-

Ukraińców decyduje się też na zakup

JAKUB CEGLARZ

nieruchomości i coraz mniej korzysta

acji ekonomicznej Ukraińców w Polsce.

cuje. Wciąż często jest to praca poniżej

BUSINESS INSIDER POLSKA