28

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Nowy ośrodek promocji kultury polskiej we Lwowie

Przy ulicy Wynnyczenki

wir przez aktywne zaangażowanie

się zachowywać w czasie wojny, jak wolon-

30 (d. Czarneckiego)

w różne kulturalne projekty.

tariusz może sobie pomoc, bo wiemy, że trze-

Studiowalem na Uniwersytecie War-

we Lwowie rozpoczęlo

ba zadbać o siebie, żeby potem móc zadbać

szawskim, mieszkalem w Polsce trzy

o innych. Tego nas tu uczą, bo do tego co się

dzialalność Centrum

lata. Jeździlem na różne programy

dzieje od 2022 roku nikt nie byl przygotowa-

Kultury Polskiej. Nowa

wymiany, staże, rezydencje. Uważam

ny. Wiedza, którą tu zdobywamy, jest bardzo

placówka mieści się

Warszawę za jedno z moich rodzin-

potrzebna, abyśmy mogli ją wykorzystać

w odrestaurowanym

nych już miejsc. Jest to miasto, które

w przyszlości.

budynku dawnego

mnie w pewnej mierze uksztaltowalo.

Spotkalem w Centrum też Tamarę

klasztoru karmelitanek

Moja pierwsza rezydencja za grani-

Rodenko, wiceprezes NGO ,,Dom Polonii na

cą jako pisarza, jako wtedy jeszcze

Wschodzie" w Charkowie, która powiedziala:

bosych, później Wyższego

mlodego poety byla w willi Decjusza

­ Ostatnio mamy duży projekt medycz-

Seminarium Duchownego.

w Krakowie. Kiedy pojechalem tam

ny opieki medycznej dla 125 osób: dwie

Inwestycja zostala

w 2008 roku, mówilem po angielsku

wizyty do lekarza, badania ambulatoryjne

wspólfinansowana ze

i dopiero później, po latach wchloną-

i pomoc psychologiczna. Wśród czlonków

środków Unii Europejskiej

akty terrorystyczne na Zakarpaciu,

lem język polski, nigdy nie ucząc się

naszej organizacji mamy tych, którzy zginęli

rozwoju polskiej gospodarki na postrzega-

w ramach programu

należącym wówczas do Czechoslo-

go specjalnie. Z czytania, z obcowa-

na froncie, lub zostali ranni. Mamy kobietę,

nie Polski wśród mieszkańców Zakarpacia

wacji. Polska zaś chciala mieć grani-

nia z ludźmi. Ale najwięcej z czytania.

której syn od dwóch lat znajduje się w nie-

oraz rosnącej roli kontaktów kulturalnych

Interreg NEXT Polska

cę z Węgrami. Otóż wspomnienia byly

woli rosyjskiej, dlatego pomoc psycholo-

i edukacyjnych. Osobno mówil o swoim

­ Ukraina.

Jesteś również dyrektorem In-

dość negatywne, ale to się zmienilo, gdy

giczna jest bardzo ważna np. dla osób star-

zaangażowaniu w wolontariat. Ostatnio

stytutu Strategii Środkowoeu-

się zmienily stosunki gospodarcze. Po-

szych, które wyjechaly albo nie wyjechaly

zebral środki, kupil i przekazal dla żolnie-

TEKST I ZDJĘCIA

ropejskiej (ICES), które organi-

nieważ Zakarpacie ma granice z cztere-

lub wrócily do Charkowa. Caly czas poma-

rzy ukraińskich 408. (!) samochód.

KONSTANTY CZAWAGA

zuje doroczne forum ,,Re: Open

ma państwami, historycznie natomiast

gamy. Pomagamy też uchodźcom w Polsce.

Byla też możliwość nabycia książki

Zakarpattia", które również

jest powiązane z Węgrami, to pamiętam

Z banku żywności przywozimy co możemy,

­ Jesteśmy Centrum, które należy do

pisarza.

przyciąga uwagę Polski do Za-

jeszcze z lat 90. jak zmienial się wize-

dokarmiamy. W Charkowie pozostalo okolo

Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie,

Obecni byli: konsul Dorota Dmuchowska

karpacia i Zakarpacia do Polski.

runek Polski. Z kraju, o którym tak na-

70 osób polskiego pochodzenia. Ale to się

wspiera nas Ministerstwo Spraw Zagra-

i konsul Diana Graczyk z Konsulatu General-

prawdę prawie nic nie wiedzieliśmy,

zmienia ­ ktoś wyjeżdża, ktoś wraca.

nicznych, ale również Senat RP oraz Insty-

Dla nas Polska jest bardzo ważna. Dla

nego RP we Lwowie, konsul Tomasz Kowal

poznawaliśmy kraj bardzo sympatycz-

Centrum Kultury Polskiej we Lwowie

tut Rozwoju Języka Polskiego ­ wyjaśnila

mnie jako czlowieka, który zajmuje się, by

z Konsulatu Generalnego RP w Winnicy.

ny, z którym można robić interesy, któ-

rozwija swoją dzialalność i realizuje kolej-

tak powiedzieć, ,,przygraniczną polityką" ­

dla Kuriera Agata Sakowicz, dyrektor.

Polska brama dla Zakarpacia

ry wiele produkuje, do którego można

ne projekty.

nie chodzi o politykę, ale o nawiązywanie

W dniach 3­6 grudnia odbyly się tam

pojechać za pracą itd. Wzrost więc pol-

­ W tym roku realizujemy jeszcze projekt

kontaktów, budowanie mostów nie tylko na

szkolenia dla środowisk polonijnych z me-

skiej gospodarki zmienil jej wizerunek

dycyny taktycznej oraz warsztaty, prowa-

z Instytutu Rozwoju Języka Polskiego ­ Ka-

poziomie stolic, ale i regionów, miast, róż-

Wywiad

w tym regionie. Teraz Polska jest syno-

dzone przez zawodowych saperów i psy-

wiarenka Językowa ­ zaznaczyla dyrektor

nych branż zawodowych ­ jest bardzo waż-

KONSTANTEGO CZAWAGI

nimem dobrobytu, państwem, któremu

Agata Sakowicz. ­ W sumie już od trzech

chologa wojskowego.

nym zadaniem, żeby Polskę przyciągnąć na

z ANDRIJEM LUBKĄ

się udalo. Mieliśmy możliwość porów-

­ W Centrum Kultury Polskiej realizu-

miesięcy odbywają się tutaj zajęcia z języ-

Zakarpacie. Od lat każde moje spotkanie

nania jak przez ostatnie dwadzieścia

ka polskiego w trzech grupach zaawanso-

z dyplomatami kończy się tym, że przypo-

jemy projekt finansowany z Ministerstwa

Zawsze dziwilo mnie, że na Za-

lat Węgry zubożaly. Jeśli w końcu lat

wania. Są to regularne spotkania. A oprócz

Spraw Zagranicznych RP o nazwie ,,Szkola

minam, jak bardzo chcemy otworzyć przej-

karpaciu, które graniczy rów-

90. wyglądaly jako super państwo, te-

Rezyliencji Polonijnej", który jest skierowa-

tego realizujemy cykl dziewięciu wydarzeń

ście na Zakarpaciu. Chodzi o terytorium

nież z Polską, prawie nic nie

raz nawet pod względem infrastruktu-

ny do polskich środowisk ze Lwowa, ale też

chronione, o parki narodowe, więc może

kulturalnych. Część z nich już się odbyla.

wiedzą i nie interesują się ży-

ry jest gorzej. A w tym czasie Polska się

z calej Ukrainy, przede wszystkim dla wo-

to być na przyklad pierwsze w Europie no-

Mieliśmy spotkania literackie, warsztaty te-

ciem w tym sąsiednim kra-

rozwijala.

woczesne przejście dla pieszych, dla rowe-

lontariuszy, dla ludzi akcji pomocy zaanga-

atralne. Dzisiaj mamy spotkanie z pisarzem

ju. Jaka byla Twoja droga do

Jestem dzieckiem tej fali, która za-

żowanych w przeróżne dzialania pomoco-

rzystów czy samochodów elektrycznych.

ukraińskim, świetnie mówiącym po polsku

Polski?

interesowala się Polską i jej historią

we. Naszym celem jest wsparcie naszych

Bardzo chcemy budować kontakty między

- Andrijem Lubką, wokól książek ,,Wojna od

sukcesu. Ale co dla mnie ważne ­ nie

Jest to dość ciekawa i zlożona histo-

rodaków, którzy na co dzień slużą innym.

naszymi regionami. Podpisaliśmy umowę

tylu" oraz ,,Noc w Stambule". Chcemy też

tylko historią sukcesu ekonomicz-

ria. Zakarpacie ma malo powiązań

Rezyliencja, czyli odporność na wszelkie

między Zakarpaciem a województwem lu-

pokazać mieszkańcom Lwowa jak uczyć się

nego. Zobaczylem też jak potężna jest

z Polską, a jeśli mówimy o związ-

kryzysy psychiczne i spoleczne, kulturowe.

belskim. Teraz również wielu mlodych ludzi

języka polskiego jako obcego. Tu Andrij Lub-

scena literacka w Polsce i już wtedy,

kach kulturalnych i tych w ogóle

Jest to trochę nowomodne slowo, ale myślę,

z Zakarpacia studiuje w Polsce. Mając moż-

ka jest doskonalym przykladem jak można

na początku naszego stulecia otrzy-

jest bardzo malo. Kiedy jako student

że ma w sobie wielką moc i bardzo nam zale-

liwości wyboru studiów za granicą wybrali

fantastycznie nauczyć się języka polskiego.

malem dostęp do różnych przekladów

zacząlem czytać książki wspólcze-

ży żeby pokazać, iż Polska pamięta o swoich

Polskę, bo na decyzję wplynąl na przyklad

Mamy również warsztaty teatralne dla dzieci

na język ukraiński. Czytalem wielu

snych ukraińskich pisarzy, którzy

wlaśnie poziom wyksztalcenia.

rodakach tutaj na miejscu i że chcemy dać

i mlodzieży oraz dla doroslych. Odbędzie się

polskich autorów, reportaż polski,

pochodzą z dawnych terenów Gali-

im realne wsparcie. A to wsparcie polega

też kurs kreatywnego pisania, więc będziemy

A jakie miejsce Polska zaję-

który bardzo mi się podobal. Kiedy

cji, zauważylem, że na przyklad Jurij

dziś na tym, że przez trzy dni się szkoli-

mieć spotkanie z polskim poetą Rafalem Rut-

la w Twoim twórczym życiu

Izdryk użyl slowa ,,sklep" albo slowa

już się nauczylem języka i zacząlem

my. Mamy zajęcia z medycyny taktycznej,

kowskim, który przyjedzie i pokaże nam jak

literackim?

sam czytać po polsku, bylo dla mnie

,,wariat". Nie znalem tych wyrazów

z przeróżnych aktywności. Mamy wykla-

dużą wartość ma dzisiaj pisanie. Chociażby

ogromnym odkryciem jak bogata jest

Tlumaczylem  przed  wybuchem

w dialekcie zakarpackim ani w języ-

dowców, którzy przyjechali do nas prosto

pisanie pamiętników, zapisywanie tego co się

ta kultura nie tylko na użytek we-

ku ukraińskim. Nie rozumialem wte-

wojny z polskiego, ale teraz z braku

z frontu i pokazują nam jak zachowywać

dzieje i dawanie świadectwa w formie slowa.

wnętrzny, ale też jeśli chodzi o poziom

dy o co chodzi, bo dla mnie ,,sklep" to

czasu nie tlumaczę. Mam nadzieję,

się w sytuacjach kryzysowych, w sytuacji

Przed nami jeszcze koncert kolęd, spotkanie

światowy. Autorzy, o których tylko

grobowiec gdzieś na starym cmenta-

że kiedyś wrócę do tej pracy. Prze-

ataku paniki, w sytuacji zagrożenia. Nasz

świąteczne. Chcemy zaprosić organizacje pol-

slyszalem, już są tlumaczeni na inne

tlumaczylem kilka tomów nie tylko

rzu, a autor pisze że poszedl do sklepu

program jest podzielony na zajęcia stricte

skie ze Lwowa i z calej Ukrainy żeby wspólnie

języki, więc już 20 lat temu więk-

i coś tam kupil. Bylo to dla mnie coś

wierszy, ale też powieści czy repor-

merytoryczne, taktyczne, praktyczne. Ale

cieszyć się tym świątecznym czasem.

szość Ukraińców mogla przeczytać

nowego i zobaczylem jak naprawdę

taży. Myślę, że w Polsce moich ksią-

też jest ta druga strona medalu, czyli zaję-

Tego wieczoru Andrij Lubka, ukraiński

coś nowego w polskiej literaturze na

mamy malo powiązań z Polską.

żek w tlumaczeniu polskim wyda-

cia o dobrostanie naszych ludzi, dzialania

pisarz, tlumacz i wolontariusz z Użho-

przyklad po rosyjsku. Ale można też

Stereotypy i wspomnienia o Polsce

no najwięcej ­ chyba sześć, dwie są

miękkie, żeby troszeczkę się rozerwać, tro-

rodu, opowiadal o specyfice Zakarpacia

byly, powiedzmy, przeważnie nega-

czytać po polsku ­ jest to inna jakość

już przetlumaczone i są w planach

chę pomyśleć o sobie, zastanowić się nad

oraz o zmieniających się relacjach regio-

przekladu i wydawnictwa. Należę do

tywne, ponieważ Polska wspólnie

wydawniczych.

swoim stanem emocjonalnym, żeby w ogó-

nu z Polską. W rozmowie poruszyl temat

tych, którzy zostali wciągnięci w ten

Wojna pokazala jak ważna jest moż-

z Węgrami w 1939 roku organizowala

le pomyśleć o sobie, a nie tylko o drugim

historycznych stereotypów, wplywu

liwość spotkania się z ludźmi na

czlowieku. Chcemy pokazać, że myślenie

żywo, nie przez kamerę, nie zdalnie,

o sobie nie jest egoizmem, że dbanie o siebie

lecz będąc razem z ludźmi z różnych

jest w dzisiejszych czasach też bardzo waż-

regionów. Obecnie różne spotkania

ne. Bo to da nam silę. Jeśli będziemy myśleć

w różnych regionach Ukrainy są dla

o sobie, to da nam sily, żeby pomóc innym.

mnie ważniejsze niż spotkania, któ-

Wspólorganizatorami szkoleń ,,Szkola

re odbywam za granicą. Niestety,

Rezyliencji Polonijnej" są Fundacja Pomoc

jesteśmy bardzo wyczerpani i ze-

Polakom na Wschodzie oraz Fundacja Polan-

stresowani, potrzebujemy więc wza-

dHelps. Zajęcia trwaly od rana do wieczora.

jemnego wsparcia, uśmiechu, uści-

W przerwie rozmawiamy z Wiktorią

sków i bycia razem. Jesteśmy tutaj,

Szewczenko, prezeską Polskiego Stowarzy-

mamy wspólne pomysly, możemy się

szenia Kulturalno-Oświatowego im. Juliana

śmiać lub smucić.

Lublińskiego w Zwiahlu, obwód żytomierski.

To spotkanie we Lwowie jest moim

­ Przyjechalo nas dziesięciu wolontariu-

pierwszym spotkaniem po polsku.

szy, którzy na co dzień pomagają naszym

Wpisuje się ono również w moją hi-

żolnierzom polskiego pochodzenia, ale nie

storię sukcesu, bo jako czlowiek,

tylko ­ powiedziala. ­ Wolontariusze są zrze-

który nie studiowal polskiego, wy-

szeni w naszej polskiej organizacji. Pierwszy

stępuję przed ludźmi, którzy się uczą

dzień byl bardzo intensywny i dla nas bardzo

polskiego i ja to zrobilem.

ciekawy. Program jest bardzo napięty. Oma-

wialiśmy pierwszą pomoc medyczną, medy-

Dziękuję za rozmowę.

cynę taktyczną. Rozmawialiśmy o tym jak