33

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

­ mama mojej żyjącej mamusi

Jasi. Mama z kolei urodzila się

w 1937 roku w niedalekiej wio-

sce Turka. Tam pobudowali się

rodzice Mamy. Dziadek Stani-

slaw Pinas (1910 ­ 1983) urodzil

się także w Świętym Józefie.

Któregoś razu dostalem od

mieszkańca wioski plan Świę-

tego Józefa z naniesionymi na-

zwiskami bylych mieszkańców.

Na dawnej ulicy Kościelnej­

jednej z nielicznych, które się

zachowaly ( reszta zostala za-

orana ) zaznaczony byl dom

wlaśnie rodziny Pinas. Ktoś

pobudowal się na tym miejscu.

Razem z Mamą stanęliśmy na

rodzinnej ziemi, na progu chaty,

w której jako dziecko bawila się

mama. Wzruszenie i lzy trudne

STUDNIA POLSKA

do opisania. Oczywiście wore-

czek ziemią przywiozlem. Nie-

stety nie byla podana lokalizacja

Kolejne wizyty utwierdzaly

Tam postanowiliśmy umie-

domu rodziny Czuj. Może jeszcze

mnie, że należy w tym miejscu

ścić tablicę z danymi pradziad-

kiedyś się dowiem...

ocalić od zapomnienia pamięć

ka. Takie sposoby upamięt-

Pradziadek Andrzej pocho-

pradziadka, symbolizującą pa-

nienia bliskich widzieliśmy na

wany musial być na miejsco-

mięć tych bezimiennych, któ-

zachowanych polskich cmen-

wym cmentarzu przy kościele,

rzy tam zostali. Ale jak?

tarzach na Ukrainie. Podczas

po drugiej stronie ulicy War-

Podczas tegorocznej wizyty

kolejnej mojej wizyty ­ 7 listo-

szawskiej. Niestety do dzisiaj

razem z Mamą w Świętym Józe-

pada 2025 roku udalo się! Za-

nie zachowal się jego grób, krzyż

fie ustaliliśmy plan.

montowalem granitową czarną

identyfikujący miejsce jego

Wybraliśmy  miejsce  na

tablicę z napisem ,,Czuj Andrzej

wiecznego spoczynku. Pierw-

cmentarzu ­ grób Antoniego

1841­1920". Do dzisiaj na za-

ZAKOŃCZENIE PRAC I EFEKT FINALNY

sza moja wizyta w Świętym Jó-

Ciurusia (ojca autora wspania-

puszczonym cmentarzu pozosta-

zefie w 2013 roku pokazala mi

lej książki ,,Wieś Święty Józef",

lo niewiele ponad 20 nagrobków

coś co znalem z opowieści rodzi-

która zostala także przetluma-

i kilka starych krzyży. Reszta nie

z różnych powodów, nie tylko

Milo bylo to uslyszeć. Na-

ny, znajomych, z przekazów in-

czona na język ukraiński).

przetrwala do naszych czasów

z powodu uplywającego czasu

prawdę warto się poświęcić

ternetowych. W obecnej chwi-

niestety. Dookola są pola a po-

i nawet w tym trudnym czasie

li już nie ma wsi o tej nazwie,

śród nich ,,wyspa" dużych i ma-

przyjechać i oddać hold ludziom

zostaly jedynie ruiny kościola

lych drzew, krzewów, krzaków.

ze Świętego Józefa. Polakom,

i plebanii, pozostalości cmen-

Na cmentarzu podszedl do

którzy również musieli wal-

tarza, a tereny dawnej polskiej

mnie miejscowy czlowiek Iwan

czyć z różnymi wrogami, któ-

wsi należą teraz do wsi o nazwie

z rozrysowanym planem przed-

rzy oddawali życie za Ojczyznę,

Chorosno. Kilka stojących teraz

wojennego ukladu ulic i waż-

tę swoją Ojczyznę!

domów i zabudowań gospodar-

niejszych obiektów. Mówil, że

czych zbudowali przesiedleni

kiedyś przyjeżdżali Polacy czę-

Dziękuję Lesi, Igorowi z Ko-

po II wojnie światowej na te te-

ściej. Teraz widzi, że ktoś jed-

lomyi, Nadi i Igorowi ze Świę-

reny Bojkowie, Lemkowie (z te-

nak jeszcze przyjeżdża: zapala

tego Józefa.

renów przy granicy wschodniej

znicze i dekoruje groby wstąż-

Prawnuk

Polski). Budowali oczywiście na

kami bialymi i czerwonymi.

Zbigniew Maliszewski

fundamentach dawnych zabu-

Dzięki temu ludzie w okolicy

dowań Polaków.

szanują to miejsce.

WIDOK NA CMENTARZ Z PLACU KOŚCIELNEGO

Kultura, która lączy pokolenia

Po raz dziesiąty Centrum

Kultury Polskiej i Dialogu

Europejskiego w Iwano-

Frankiwsku, dawnym

Stanislawowie, zgromadzilo

w ramach Dni Kultury Polskiej

milośników polskiej muzyki,

literatury i kinematografii.

W tym roku święto częściowo

przebiegalo w XVII-wiecznym

Palacu Potockich, którego

mury niegdyś byly świadkami

Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego

serników, jableczników, mazurków i chru-

balów, uroczystych przyjęć,

stów. Palac Potockich znów tętnil życiem.

przez Fundację ,,Malymi krokami".

a nawet spotkań politycznych.

­ Palac ma wielowarstwową historię.

­ Są to moje drugie Dni Kultury Polskiej.

Zaaranżowano tam przestrzeń

Obecnie rozwijamy w nim multidyscypli-

Trzeba bylo wszystko dobrze przygotować.

pod tytulem ,,Kultura polska

narne centrum, które ma lączyć naukę,

Prowadzilam quiz o Polsce. Wszystkim się

w IF".

utwory patriotyczne, ukazujące historię

biznes i kulturę jako dziedzictwo dwóch

podobalo i jestem z tego powodu bardzo

Wydarzenie rozpocząl koncert zespolu

zadowolona. Ludzie otrzymywali różne kolo-

,,Intonacja" z Sobotniej Szkoly Języka Polskie-

Polski. Muzyka jest ponadczasowa. Wiele

narodów ­ Ukrainy i Polski, więc natural-

go w Tlumaczu, który zaprezentowal polskie

teraz mówimy o wolności, o sprawiedliwo-

nie, odbywają się tu wydarzenia związane

rowanki, książki, audiobooki, gry planszowe.

TEKST I ZDJĘCIA

pieśni liryczne i patriotyczne we wspólcze-

ści, o przyszlości, ale bez przeszlości nie

z kulturą polską. Nie jest to nasza pierwsza

Wszyscy byli bardzo zainteresowani. Kultura

DANUTA STEFANKO

wspólpraca. Odbywaly się tutaj spotkania,

to nie tylko tradycje ludowe, ale również coś,

snej aranżacji. Byla to muzyczna podróż

ma przyszlości. Staramy się, żeby nasze

dzieci znaly pieśni, które powstaly w róż-

poważne rozmowy polityczne i kulturalne.

co robimy swoimi rękami. To, jak śpiewamy,

­ Jak dobrze, że możemy się spotkać,

przez wieki, gdyż poszczególne utwory ludo-

jak tańczymy, jest bardzo ważne dla kultu-

i to w tak historycznym pomieszczeniu,

we pochodzily z XVIII wieku. Mlodzi ludzie

nych okresach historycznych ­ mówila

Tchnęliśmy nowe życie w ten historyczny

gdzie niegdyś bywali nasi przodkowie.

wspólne z gośćmi wydarzenia wykonywali

Larysa Dobrowolska, dyrektor Sobotniej

kompleks ­ powiedzial Wolodymyr Hajdar,

ry. Również literatura jest dziedziną kultury

również pieśni, które powstaly w okresie I i II

Szkoly Języka Polskiego w Tlumaczu.

dyrektor przedsiębiorstwa ,,Przestrzeń In-

­ mówila Angelina Husenycia, koordynator

Cieszę się, że jestem tutaj, w takim to-

nowacyjnych Kreacji ,,Palac".

wolontariuszy Centrum Kultury Polskiej.

warzystwie. To piękne święto. Pięknie

wojny światowej, a każda z nich miala wyjąt-

Dla uczestników wydarzenia zostaly

wystąpily dzieci i mlodzież z Tlumacza.

kową wartość historyczną.

również przygotowane różne strefy tema-

Nie zabraklo też stoiska wiedzy o Pol-

Dni Kultury Polskiej od lat jednoczą

sce, przy którym goście odpowiadając na

różne pokolenia Polaków miasta i obwodu,

Śpiewaliśmy wraz z nimi wszystkie pie-

­ Język może się ksztaltować tylko za

tyczne. Wolontariusze Centrum prowadzili

gości z Polski oraz ukraińskich milośników

śni. Kultura lączy mlodsze i starsze poko-

pośrednictwem kultury i historii kraju.

warsztaty rękodziela, podczas których

pytania z zakresu literatury, geografii czy

lenia. W tym roku mieliśmy bardzo dużo

Poprzez piosenki, muzyczne utwory, po-

można bylo wlasnoręcznie zrobić świą-

historii, mogli wygrać ciekawe książki

polskich tradycji ludowych i dorobku arty-

oraz gry planszowe. Szczególnym zainte-

stycznego. Wydarzenie jest wspierane

ciekawych spotkań ­ powiedziala Zofia

przez historię tych utworów i ich autorów,

teczną świecę oraz uszyć bialo-czerwone

przez Konsulat Generalny Rzeczypospoli-

Siemianów, przewodnicząca Klubu Senio-

możemy poznać kraj, który one przedsta-

serduszka. Nie zabraklo degustacji trady-

resowaniem cieszyly się publikacje Wy-

wiają. Podczas Dni Kultury zabrzmialy

cyjnych polskich wypieków domowych:

dawnictwa ,,Znak" przekazane Centrum

tej Polskiej we Lwowie.

ra ,,Zlota Jesień".