36

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

,,Lwów ­ kolebka harcerstwa polskiego"

Naszą redakcyjną

rodziców. Slużąc Bogu i Oj-

bibliotekę uzupelnila

czyźnie, potrafili zmienić swe

zachowanie oraz zaskoczyć

nowa interesująca

swego nauczyciela dobrze wy-

pozycja. Jest to

konanym zadaniem".

opracowanie Ireny

Wancerskiej ,,Lwów-

,,(...) Malkowski

kolebka harcerstwa

udowodnil, że

Polskiego", wydane

nauczanie w duchu

Warszawie w 2021 r.

harcerskim przynosi

o objętości 192 strony.

dobre owoce. Wierzyl

Publikacja ukazala się

w ideę harcerstwa.

w oficynie wydawniczej

Jako pedagog umial

Oficyna Leo Liber

konsekwentnie

staraniem Konsulatu

tlumaczyć i wymagać od

Generalnego RP we

chlopaków, będąc przy

Lwowie i Kola Lwowian

tym dla nich wsparciem

w Londynie.

i przyjacielem".

Natalia Tarkowska, autor-

ka kolejnego materialu, opisuje

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

P

przyjaźń, która zawiązala się

rzedmowę do książki na-

pomiędzy Olgą Drahonowską-

pisala konsul general-

-Malkowską i Violet Mason ­

na RP we Lwowie Eliza

zalożycielką żeńskiego skau-

polach bitewnych I i II wojen

Treść książki przedstawiona

się zebrania Sokola-

tingu w Anglii.

Dzwonkiewicz, która wspomi-

światowych i wnieśli duży

jest w dwóch rozdzialach, skla-

Macierzy, na którym

Po raz pierwszy obie panie

na swe pierwsze lata harcer-

wklad swoją pracą zawodową

dających się z artykulów róż-

prof. Eugeniusz

skie, gdy często na zbiorkach,

spotkaly się w Polsce, dokąd

w rozwój nauki i kultury."

nych autorów.

Piasecki wyglosil

biwakach czy grach powtarza-

Violet przybyla na zaproszenie

Kolejny artykul Ireny Kozi-

W pierwszej części Irena

referat o skautingu,

no im, że ,,pierwsze drużyny

Olgi w 1923 r., by zapoznać się

maly opisuje powstanie i rozwój

Wancerska przedstawia wy-

jako systemie

z polskim harcerstwem. Vio-

harcerskie powstaly we Lwo-

żeńskich drużyn skautowskich

brane listy Andrzeja Malkow-

let zachorowala i Olga się nią

wie" i że ,,twórcami harcerstwa

w latach 1911-1939. Autorka

skiego, który ­ jak wieść glo-

wychowawczym. Już

opiekowala. Przy tej okazji

polskiego byli Andrzej Mal-

przeprowadzila analizę artyku-

si ­ za karę przetlumaczyl na

po dwóch dniach ­ 28

kowski i jego późniejsza żona

opowiadala wiele o dzialalno-

lów i wydawnictw poświęco-

język polskie ,,Scauting" Ro-

lutego 1911 r. ­ przyjęto

Olga Drahonowska".

ści swojej i Andrzeja Malkow-

nych tej tematyce. Bibliografia

berta Baden-Powella i od tego

uchwalę o tworzeniu

- Dzięki harcerstwu zo-

skiego. Ten sześciotygodniowy

obejmuje 90 pozycji publikacji

zaczęlo się polskie harcerstwo

drużyn skautowskich

pobyt w Zakopanem przeisto-

stalam konsulem we Lwowie.

różnych autorów oraz materialy

­ wychowanie mlodego poko-

w Sokole.

czyl się w wielką przyjaźń obu

W tym stwierdzeniu nie ma żad-

z czasopisma ,,Skaut". Na pod-

lenia w duchu skautowskim.

pań. ,,(...) Obie druhny zabiegaly

nej przesady ­ podkreśla kon-

stawie tych materialów autorka

Opublikowane są listy An-

o to, by pomiędzy brytyjskimi

sul Eliza Dzwonkiewicz. ­ (...)

Dalej wędrujemy z autorem

przedstawila historię żeńskie-

drzeja Malkowskiego, do Ko-

Jestem przekonana, że wszyst-

po kartach chlubnej historii

i polskimi skautkami toczyla

go skautingu na terenach woj.

misarza skautowego hrabstwa

kich polskich harcerzy, bylych

ruchu skautowego: dzień 22

się żywa wymiana kultural-

lwowskiego w początkowych

Kent A. Gallowaya, opis wizy-

i obecnych, lektura tej książki

na". Druhny spotykaly się wie-

maja 1911 r., gdy we Lwowie

latach jego tworzenia. Opisu-

ty polskich skautów na Trze-

lokrotnie przy okazji różnych

zainteresuje i zainspiruje. Każ-

powstala I Drużyna Skauto-

je organizowane akcje i zloty,

cim Wszechbrytyjskim Zlocie

zlotów czy konferencji.

dy znajdzie w niej coś, o czym

wa ­ najstarsza polska drużyna

również inne dziedziny dzia-

Scautowym w 1913 r. Przedsta-

Przyjaźń obu pań przetrwa-

z pewnością wcześniej nie wie-

harcerska. Następnie wędruje-

lalności harcerek. Okazuje się,

wiono bogatą korespondencję

dzial, coś, co dopelni obraz pol-

my przez kolejne zloty i historie

la bez mala 50 lat, gdy w 1970

że żeński skauting na naszych

Malkowskiego i Roberta Baden

skiego ruchu skautowego, zwa-

r. zmarla wielka przyjaciólka

drużyn skautowych w Wilnie,

terenach najaktywniej roz-

Powella, dotycząca organizacji

nego harcerstwem".

Polski i Polaków Violet Mason.

Kijowie, aż do pierwszego ofi-

wijal się w początkowych la-

życia skautowego i dzialalności

Natomiast zachęcając do

cjalnego wystąpienia drużyn

Dziewięć lat po niej odeszla do

tach swego istnienia, natomiast

skautingu w Wielkiej Brytanii.

lektury książki w kolejnej

lwowskich na uroczystościach

wieczności i Olga Drahonow-

w latach 1921-1927 przeżywal

Korespondencja przedstawio-

przedmowie Irena Wancerska

3 maja 1912 r.

ska-Malkowska. ,,(...) Obie ko-

swego rodzaju kryzys organiza-

na jest zarówno po polsku, jak

Czytamy też o bohaterstwie

pisze:

biety pozostawily po sobie wiele

cyjny. Natomiast żeńskie har-

i w oryginale ­ po angielsku.

harcerzy podczas I wojny świa-

malych i dużych dziel, wartych

cerstwo aktywnie rozwijalo się

Drugi szkic, autorstwa Bo-

Niniejsza publikacja ma

towej i ich udziale w walkach

ciąglego przypominania" ­ pod-

na innych terenach Rzeczypo-

leslawa  Brosia,  określone-

zachęcić Czytelników

o Niepodleglą Polskę, o walkach

sumowuje autorka.

spolitej, notując prawie dwu-

go na wstępie, jako ,,lwowskie

we Lwowie, o ich ofierze pod

krotny wzrost żeńskich drużyn

Kolejny  material  Teresy

dziecko-harcerz", urodzonego

do wlączenia się

Zadwórzem. Równie ważne są

Szadkowskiej-Lakomy i Jago-

harcerskich.

w Drohobyczu, a ksztalcone-

w przygotowanie

wiadomości o tym, jak w lipcu

W

kolejnym

artyku-

dy Kaczorowskiej przedstawia

go we Lwowie i Krakowie, po-

kolejnych książek,

1921 r. mial miejsce we Lwo-

le, zatytulowanym ,,Co mają

nam dzialalność Harcerstwa

święcony jest historii ruchu

poświęconych harcerstwu

wie Pierwszy Walny Zjazd ZHP,

wspólnego lwowscy batiarzy

polskiego, rozsianego po calym

skautowego we Lwowie i Nie-

we Lwowie i na Ukrainie.

podczas którego swoim patro-

z harcerzami" Irena Wancer-

świecie od początków powsta-

podleglej Polsce.

natem harcerstwo polskie objąl

nia harcerstwa po wiek XXI.

ska przedstawia w jaki sposób

Wierzę, że zarówno

Wszystko zaczęlo się od

marszalek Józef Pilsudski, wy-

Opisują dzialalność poszcze-

glówne zalożenia skautingu

wymagający naukowiec

publikacji w ,,Slowie

dając ,,Odezwę do Harcerzy".

gólnych harcerzy, których losy

Baden-Powella znalazly naśla-

czy publicysta, jak

Nie mniejszą ofiarę zlożyli

wojny rozrzucily po świecie:

dowców na lwowskim gruncie

Polskim" w listopadzie

i szukający inspiracji

harcerze także podczas II wojny

USA, Kanada, Palestyna, Wiel-

i w jaki sposób przyczynili się

1909 r. pierwszej

poeta czy artysta znajdzie

światowej. Mlodzież aktywnie

ka Brytania, RPA. Wszędzie

do tego Andrzej Malkowski

informacji o skautingu

tu interesujące dla siebie

wlączyla się w wojnę obronną

tam, gdzie znaleźli się uchodź-

i jego przyszla malżonka Olga

w Anglii. Dalej autor

1939 r., w ruch konspiracyjny

cy z Polski, mający tradycje

Drahonowska.

informacje ­ zaznacza.

pisze: (...) ,,Sokól", jako

w czasie sowieckiej i niemiec-

harcerskie, wszędzie tam or-

Popularność

skautingu

­ (...) Na czym polega

najlepiej przygotowany

ganizowali wśród polskiej mlo-

kiej okupacji, zasilila oddzialy

i samej postaci Malkowskiego

fenomen i sila harcerstwa

dzieży drużyny, zaszczepiając

AK oraz Wojsko Polskie na Za-

przyciągala do ruchu chlopa-

organizacyjnie,

­ zarówno w wymiarze

w nich milość do Ojczyzny, choć

chodzie. Autor przytacza szereg

ków z lwowskiej ulicy. Wiele

przystępuje do

historycznym, jak

istniejącej pod inną wladzą po-

nazwisk harcerzy, którzy od-

musial się natrudzić, by tych

tworzenia drużyn

lityczną, wierność haslu: ,,Bóg,

znaczeni zostali krzyżami Vir-

chlopaków nauczyć karności

i wspólcześnie?

skautowskich. Już

Honor, Ojczyzna".

tuti Militari bądź innymi od-

i posluszeństwa. Ale rozumial

Ogromną rolę odgrywa

latem 1910 r. na kursie

Przedstawieni są dziala-

znaczeniami bojowymi, a także

też, że wiele wśród nich może

tu wielopokoleniowość.

sokolim w Skolem,

cze polskiego harcerstwa, wy-

nazwiska tych, co zlożyli swe

zdzialać wlasnym przykladem.

W harcerstwie obok

we wschodnich

dawane przez nich czasopi-

życie w ofierze.

Autorka pisze: ,,(...) Żeby mówić

dzieci i mlodzieży

sma i organizowane imprezy.

Autor kończy swój szkic

o tych chlopakach z taką czulo-

Bieszczadach

dzialają również dorośli,

Harcerstwo polskie dzialalo

slowami: (...) ,,Niemniej można

ścią i milością, trzeba kierować

zaznajamia

na uchodźctwie, chociaż wla-

z calym przekonaniem stwier-

się poczuciem slużby i dojrza-

przekazując swą

uczestników ze

dze w kraju robily wszystko,

dzić, że lwowscy harcerze spel-

lą milością. Malkowski zdawal

wiedzę ­ akcentuje Irena

skautingiem". W dniu

by usunąć je ze struktur świa-

nili wzorowo swój patriotycz-

sobie sprawę, że chlopcy nie

Wancerska.

26 lutego 1911 r. odbylo

towego skautingu i promować

ny obowiązek na wszystkich

mieli pieniędzy, ani wsparcia