39

nr 23­24 (483­484) 19.12. 2025­15.01.2026

Wolna Trybuna

www.kuriergalicyjski.com

A Polacy ­ dalecy

domagając się ograniczeń praw

dla Żydów. Chcial widzieć ich

od antysemityzmu

w gettach, noszących śpicza-

­ nucili piosenki

ste czapki czy inne ośmiesza-

Petersburskiego, Golda

jące znaki. Domagal się zakazu

czy Warsa.

zadawania się z nimi, a nawet

zasiadania do stolu. Te przepi-

Prof. Bloński mógl też ode-

sy stosowano w innych krajach,

przeć zarzut z latwością, bo

ale w Polsce je pomijano. Dlatego

w r. 1920 rząd angielski wyslal

specjalne pismo papieskie kar-

do Polski komisję mającą zba-

cilo nas za liberalizm i za swo-

dać sytuację Żydów w naszym

bodne przestawanie z Żydami.

kraju, a komisja ta stwier-

Przypomnial to np. Jasienica

dzila, że Żydzi mają znacznie

w ,,Polsce Piastów" (Warszawa,

lepsze warunki życia niż we

1985, PIW str. 165). A nielicz-

wszystkich sąsiednich kra-

ne pogromy, które wybuchly

jach (vide Jan Piński, ,,Za co

po zarazie w r. 1348, zdarzyly

Żydzi powinni przeprosić Po-

się tylko w miastach rządzo-

laków", Warszawa, Bollinari,

nych przez patrycjat niemiecki

2018, str. 19). I tak bylo istot-

(Wroclaw, Poznań, Kalisz, Kra-

nie, polski liberalizm ­ irytu-

ków). W dziejach Rzeczypospo-

jący w średniowieczu papie-

litej antysemityzm nie byl więc

skich legatów ­ triumfowal

problemem, a jego symptomy

i w wieku XX. Polscy Żydzi

przychodzily do nas z zachodu

mieli dostęp do szkól i uniwer-

albo wschodu. Oto podczas na-

sytetów (numerus clausus byl

jazdu cara Aleksego na Rzeczy-

tylko epizodem), robili karie-

pospolitą w roku 1654 wojska

ry stosownie do swych talen-

carskie braly jeńców, ale ­ jak

podaje Jasienica ­ ,,Żydów smo-

charakterem  swych  pytań

tów, a dzieje poetyckiej grupy

nawet po polsku... Ale światli

Catholic archbishop" jak pisze

leńskich spędzono podobno do

przypominają śledczych z góry

Skamandra najlepiej przed-

ludzie namawiali do asymila-

prof. Valentin (str. 82), a zatem

drewnianych domostw, pod

uprzedzonych do Polski i Pola-

stawiają ów polski liberalizm:

cji". Odpowiedź to niepelna, ale

rosyjski antysemityzm nie za-

które podlożono ogień" (,,Rze-

ków. I tak np. dlaczego Polacy

obok poetów rdzennie polskich

i pytanie wielce pretensjonal-

razil polskiego narodu. Carski

czypospolita Obojga Narodów",

są antysemitami? ­ pyta ktoś,

dzialali w niej Slonimski, Tu-

ne, bo wszyscy wiedzą, że to

reżim nie przejąl się jednak na-

t. II, str. 131). Pamiętać trzeba,

wim czy Wittlin. Spotykali się

a profesor tlumaczy, że ,,bywa-

,,myślenie o sobie razem z Ży-

szymi protestami, ani oburze-

pod ,,Picadorem" czy w ,,Zie-

że od wieków antysemityzm

ją Polacy antysemici, bywają

dami" bylo czystą fikcją, nie-

niem Zachodu i fale pogromów

miańskiej", a zdjęcia ukazują

w Rosji byl wręcz ustawowy

filosemici, bywają tacy, któ-

możliwością samą w sobie, al-

powracaly do roku 1905. O tych

i carskie ukazy zabranialy kup-

ich zasiadających przy stole

rych to nic nie obchodzi i ta-

bowiem Żydzi w każdym kraju

pogromach pisze też Joseph

nawet z arystokracją. Herbo-

com żydowskim wjazdu do Mo-

kich wlaśnie jest coraz więcej".

trzymali się na uboczu, nie dą-

Roth w książce ,,Żydzi tulacze"

wy Witkacy malowal portrety

skwy. Krwawa dekada 1648­

Zasadniczo jednak Bloński nie

żyli do asymilacji chyba że ,,pod

(Berlin, 1927), tlumaczonej na

Tuwima i jego żony. Więc jaka

1658, rozpoczęta powstaniem

wdaje się w proporcje tych po-

przymusem" jak w Hiszpanii.

wiele języków. Okres pogromów

dyskryminacja? W polskiej

Chmielnickiego, obarcza z kolei

staw. Potem referuje inne py-

Ich izolacja nie wynikala tyl-

za caratu (1881­1905) wywolal

drużynie  szachistów  grali

Kozaków, podczas gdy chorą-

tanie: ,,Polacy zawsze uchodzi-

ko z faktu innej religii. Część

masową emigrację rosyjskich

obok siebie Żydzi i ,,goje", de-

gwie księcia Wiśniowieckie-

li za antysemitów, nie może to

ich rzeczywiście nie mówila

Żydów do Stanów Zjednoczo-

cydowaly talenty, a nie po-

go eskortowaly żydowskich

być przypadek?" ­ jątrzy ktoś,

po polsku, co okaże się wielkim

nych. Po rewolucji antysemi-

chodzenie etniczne. W tym

uchodźców z Ukrainy. Szcze-

tu profesor nas broni: ,,Jak to

problemem za okupacji, gdyż

tyzm potępiono, akces Żydów

wielkim skrócie widać wyraź-

gólnym  przypadkiem  byla

zawsze ? Przecież kiedy An-

ulatwialo to Niemcom ich iden-

do marksizmu byl przecież ma-

nie, że przedwojenna Polska

slynna rzeź w Humaniu (1768),

glia, Francja, Hiszpania wy-

tyfikację, a utrudnialo kontakt

sowy i rewolucja byla w dużej

byla ojczyzną dla wszystkich,

instygowana ponoć przez Ka-

gnaly Żydów, wlaśnie w Polsce

z Polakami. Chasydów zdra-

mierze ich dzielem. Zamknięto

a rzadkie ekscesy ONR-u byly

tarzynę Wielką, w której od-

znaleźli schronienie!". Darem-

dzal też i ubiór. Zarzuty roz-

jednak szkoly Talmudu, a sy-

marginesem, zresztą ONR zde-

dzialy Kozaków i ukraińscy

na próba obrony, rozmówca to

mówcy wobec Polaków są więc

nagogi zamieniono w kluby dla

legalizowano po trzech mie-

chlopi wymordowali okolo 20

lekceważy (,,to bylo dawno...")

bezzasadne. Są też oskarżenia

robotników ­ gdyż ateizm byl

siącach dzialalności. A zatem

tysięcy Żydów, ale i 80 tysięcy

i dalej zmyśla ­ ,,...ale od polowy

niesprawiedliwe, absurdalne:

oficjalną ,,religią" Kraju Rad.

zarzut, iż traktowano Żydów

Polaków. Glównym celem ca-

osiemnastego wieku zawsze

,,...urządzaliście pogromy", co

Konfrontując

jako obywateli drugiej katego-

rycy bylo bowiem pozbawienie

byly z polską nietolerancją

koryguje prof. Bloński przy-

świadectwa Jasienicy,

rii jest wielce niesprawiedliwy,

konfederatów barskich rekru-

klopoty"(?), na co Bloński rze-

pominając, że pierwsze pogro-

po prostu nieprawdziwy. Prof.

ta. Tragedia ta, godna przy-

cze, że wtedy żadnej Polski nie

my mialy miejsce na Ukrainie,

Poliakowa, Rotha czy

Bloński, być może zmęczony

pomnienia, zostala wykorzy-

bylo. Zapomnial jednak wyja-

a sprowokowala je carska po-

Valentina dochodzimy

już indagacją swego rozmówcy

stana przeciwko Polsce w ,,The

śnić swemu interlokutorowi, że

licja. Pomija więc kozackie po-

do wniosku, że ogniska

nie dal mu tym razem należy-

Australian Financial Review"

polscy Żydzi mieli otwartą dro-

gromy z XVII wieku, czy rzeź

antysemityzmu

tej odprawy i bąknąl zaledwie:

gę aż do indygenatu i że kon-

(30.9­2.10.2005), gdyż niejaki

w Humaniu. A rozmówca staje

znajdowaly się zawsze

,,...czy w calej Europie nie bylo

stytucja 3 Maja potwierdzila

Joseph Skibell przekręcil fak-

się coraz bardziej agresywny

poza granicami

podobnie?". Nie bylo wlaśnie

opiekę prawną innym wyzna-

ty i ów pogrom (pominąl zu-

i utrzymuje, że ,,kiedy odzyska-

podobnie, Polska ­ jak kiedyś ­

niom, a zatem Rzeczypospo-

pelnie straty polskie ) przypi-

liśmy niepodleglość, los Żydów

Polski. I to od diagnoz

byla tym dobrym schronieniem

lita kontynuowala starą poli-

sal... ,,rządzącym Polakom" (the

wcale się nie polepszyl. Prze-

historyków powinien

dla Żydów, także sowieckich

tykę tolerancji wobec Żydów,

ruling Poles). Absurd zupelny,

ciwnie, antysemityzm stawal

wyjść prof. Bloński,

i uchodźców z Niemiec od roku

beneficjentów  przywilejów

ponieważ od roku 1686 polo-

się jadowitszy...". O, to już za-

gdyby chcial w uczciwy

1934. Początki symbiozy nie

otrzymanych w średniowie-

wa Ukrainy należala do Rosji,

rzut wielce niesprawiedliwy,

sposób przedstawić

byly jednak latwe, bo mlodzi

czu. I wreszcie ­ czy powstalby

do Humania uciekali Polacy

bo akurat okres Polski między-

problem rzekomego

Żydzi zaczadzeni marksizmem

ochotniczy oddzial jazdy Berka

i Żydzi przed powstaniem haj-

wojennej to jakby pewien ,,re-

antysemityzmu

fermentowali w zlym kierun-

Joselewicza, gdyby Żydzi nie

damaków, tolerowanym przez

nesans" nie tylko Rzeczypo-

ku. Kiedy Armia Czerwona

doceniali swobód i korzyści ze

Rosjan. Nasze sprostowania re-

spolitej, ale okres prosperity dla

w naszym kraju,

parla na naszą stolicę, na war-

spolecznej rangi, jaką cieszyli

dakcja pisma zignorowala, tyl-

wielu polskich Żydów, nie tylko

a źródel i historycznych

szawskich Nalewkach panowal

się w Polsce? Sejm wylonil też

ko protest ambasadora wisial

w handlu i przemyśle, także na

opracowań nie brakuje.

nastrój oczekiwania na tych, co

specjalną deputację, która za-

jakiś czas w internecie. Anty-

polu kultury (literatury, kina,

Niestety, rozważania

obiecują jutrzenkę jak relacjo-

jęla się ,,urządzeniem ludu ży-

semityzm rosyjski wybuchl ze

muzyki, teatru. kabaretu), a na-

profesora oparte są

dowskiego w calym narodzie

nowali korespondenci zagra-

szczególną mocą w roku 1881

wet sportu, wolnych zawodów.

na wyimaginowanym

niczni, akredytowani w War-

polskim".

falą dzikich pogromów w ponad

Norman Davies

Te fakty prof. Jan Bloński

szawie w roku 1920. Otwartym

stu miejscowościach, od Eliza-

dialogu z jakimś

przypomnial, że

znal z calą pewnością, a jednak

wrogiem wskrzeszonej Pol-

wetgradu po Kijów. Pisal o nich

bliżej nieokreślonym

przemilczal zamiast przedsta-

ski byl żydowski komunista

np. prof. Hugo Valentin z uni-

w przedwojennej Polsce

cudzoziemcem, który

wić je dociekliwemu rozmówcy.

Maksymilian Horwitz, którego

wersytetu w Upsali w ,,Antise-

Żydzi mieli nie tylko

zarzuca Polakom

Ograniczyl się do wymówki, że

w końcu deportowano do ZSRR.

mitism historically and criti-

swoich potentatów

wszystko co najgorsze.

Polski w okresie rozbiorów po

A w Bialymstoku czekal prze-

cally examined" (London, 1936,

finansowych,

prostu nie bylo. A nieustępliwy

cież rząd, przygotowany przez

str.79 ­ 89). Te okrutne rzezie

profesorów,

Dialog ten jest odbiciem

rozmówca naciera dalej, pyta

Sowietów i zlożony ze zbolsze-

wywolaly oburzenie nawet

adwokatów, muzyków,

wielu rozmów autora z różny-

niczym inkwizytor: ,,Dlaczego

wionych Żydów i Dzierżyń-

w Anglii, a po wielkim pogro-

mi cudzoziemcami (,,...móglbym

nie myśleliście o sobie razem

skiego, który mial nam ukraść

mie w Warszawie w roku 1882

senatorów, pisarzy,

chyba ze dwadzieścia takich

z Żydami?". Profesor, może zmę-

niepodleglość, dopiero co odzy-

­ spowodowanym przez wla-

ale i generalów,

rozmów schematycznie stre-

czony, odpiera: ,,Za wielu ich

skaną po epoce rozbiorów.

dze rosyjskie ­ odnotowano

sportowców

ścić" zapewnia w eseju prof.

bylo. Nie mieliśmy szkól, są-

,,angry protests from the Polish

i gwiazdy filmowe.

Jan Bloński). Owi rozmówcy

dów, urzędów. Żydzi nie mówili

(cdn.)

national leaders and from the