11

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Konserwatorskie projekty Związku Rodowego Dzieduszyckich

herbu Sas we Lwowie w 2025 roku (cz. 1)

W grudniu 2025 roku Lwów

i grozila zawaleniem. Ze ściany

dyrektora Borysa Woźnickiego

po raz kolejny odwiedzili

zaczęly wypadać niektóre blo-

zamek zostal przekazany lwow-

ki kamienne. Zamek należy do

skiej Galerii Sztuki. Mateusz

Mateusz Dzieduszycki,

Lwowskiej Narodowej Galerii

Dzieduszycki opowiedzial:

przewodniczący Rady

Sztuki, która po prostu nie ma

­ Obrazowo mówiąc zburzyl

Związku Rodowego

możliwości finansowych dla or-

się mur jednego z bastionów

Dzieduszyckich

ganizacji prac ratunkowych na

na wysokości jego fundamen-

herbu Sas i Melania

taką skalę. I znów inicjatywę ra-

tów. Bastiony ­ to konstrukcja,

Dzieduszycka, sekretarz

towania palacu podjąl Związek

która podpiera zamek. Ze ścia-

Rady Związku. Tym razem

Rodowy Dzieduszyckich. Trzeba

ny wypadaly ogromne bloki

przedstawiciele Związku

też wyraźnie zaznaczyć, że bez

kamienne. Owe bloki byly ob-

uczestniczyli w dwóch

finansowego wsparcia polskie-

licowaniem calej konstrukcji

go Ministerstwa Kultury i Dzie-

bastionu. Trzeba bylo wyjąć te

ważnych wydarzeniach.

dzictwa Narodowego (MKiDN)

bloki ze ściany, zabezpieczyć,

Pierwsze z nich to

oraz warszawskiego Narodo-

spoić calą ścianę (byla to nie-

prezentacja katalogu

wego Instytutu ,,Polonika" takie

zwykle skomplikowana spra-

wystawy ,,Wlodzimierz

dzialania ratunkowo-konser-

wa) i wszystko ulożyć na nowo.

Dzieduszycki. In

watorskie bylyby niemożliwe.

Po wielomiesięcznej pracy

Memoriam", która

Wszystkie wyżej opisane

konserwatorów, w 2025 roku

WIEŻA-DZWONNICA KLASZTORU BENEDYKTYNEK

zostala zorganizowana

projekty rozlożone są w czasie

udalo się zabezpieczyć osuwa-

we Lwowskiej Narodowej

nie na jeden sezon i nie na jeden

dokonala cudów konserwator-

Kultury i Dziedzictwa Narodo-

jący się mur, który zostal napra-

Galerii Sztuki im. B.

rok. Wlaśnie o osiągnięciach

skich. Każdy kawalek materia-

wego pochodzących z Funduszu

wiony, zamek Podhorecki stoi,

Woźnickiego. Drugie

w roku 2025 i o planach na rok

lu trzeba bylo zanieść na samą

Promocji Kultury. XVII-wieczny

jak stal i stać będzie. Przepro-

2026 rozmawiamy z Mate-

górę. Konserwatorzy szczegól-

zamek nie przypadkowo nazy-

wadzone dzialania pozwolily

­ to udzial w komisji

uszem Dzieduszyckim i Mela-

ną uwagę poświęcili zabezpie-

wano ,,Wersalem Wschodu". Jest

skutecznie ochronić zagrożone

konserwatorskiej, która

nią Dzieduszycką:

czeniu oryginalnej substancji

to jedna z najpiękniejszych re-

fragmenty muru i powstrzymać

podsumowala wyniki

­ W tym roku mieliśmy trzy

kamiennej, zahamowaniu pro-

nesansowych siedzib magnac-

postępującą degradację zabyt-

polsko-ukraińskich prac

prace konserwatorskie we Lwo-

cesów destrukcji oraz przywró-

kich na ziemiach wschodnich

kowej substancji. Zakres prac

konserwatorskich w 2025

wie. Jedna z nich na szczycie

ceniu spójności artystycznej ze-

dawnej Rzeczypospolitej. Zbu-

byl ogromny, obejmowal m.in.

roku na terenie Lwowa

wieży kościola pw. Wszyst-

spolu rzeźbiarskiego, z pelnym

dowany na polecenie Stanisla-

demontaż najbardziej zniszczo-

i Ziemi Lwowskiej.

kich Świętych pp. benedykty-

poszanowaniem jego historycz-

wa Koniecpolskiego, wielkiego

nych partii murów zewnętrz-

nek lacińskich. Piękna attyka

nego charakteru i zachowanych

hetmana koronnego, zamek byl

nych, precyzyjną inwenta-

już zakończona, ale wymaga

śladów czasu. Tę attykę można

w ciągu wieków rezydencją ro-

ryzację oryginalnych bloków

TEKST I ZDJĘCIA

jeszcze uwagi. Prace konser-

nazwać koroną cudnej renesan-

dzin Sobieskich, Rzewuskich,

kamiennych oraz ich ponowny

JURIJ SMIRNOW

Z

watorskie trwające od roku

sowej wieży, koroną calego ko-

Sanguszków. W jego salach

montaż z wykorzystaniem lo-

2021 roku, czyli pięć lat, przy-

ściola. Z wieży Matka Boska już

wystawiono cenne pamiąt-

kalnego wapienia. Konstrukcję

wiązek Rodowy Dziedu-

wrócily dawny blask kamien-

piąte stulecie patrzy na Lwów

ki po tych rodach magnackich

wzmocniono stalowymi prę-

szyckich

herbu

Sas

nej attyce oraz czterem monu-

i blogoslawi jego mieszkańców.

(między innymi ­ trofea spod

tami oraz odpowiednio dobra-

w 2025 roku bierze udzial

mentalnym rzeźbom, które od

Ona dba o mieszkańców tego

Wiednia), dziela sztuki polskich

nymi zaprawami, co zapewnilo

w trzech projektach konserwa-

ponad czterech stuleci górują

miasta. Attyka teraz wygląda

i  obcokrajowych  mistrzów.

stabilność ścian i trwale zabez-

torskich, z których każdy moż-

nad Przedmieściu Krakowskim.

przepięknie na górze i z dolu też.

W latach 20­30. XX wieku San-

pieczenie obiektu przed dal-

na określić jako bardzo ważny.

Na odnowionej attyce ponownie

Przeprowadziliśmy tę pracę ku

guszkowie w części sal i kaplicy

szymi uszkodzeniami.

Rok 2025 jest już szóstym ro-

czytelne są figury Matki Boskiej

pożytkowi publiczności Lwowa

zamkowej urządzili wystawę

Mateusz Dzieduszycki do-

kiem prac konserwatorskich

z Dzieciątkiem, św. Benedykta,

i uratowaliśmy cenny zabytek

muzealną, która byla udostęp-

dal, że prace realizowano w wy-

Związku na terenie Lwowa.

św. Placyda oraz Aniola Stró-

lwowskiej sztuki renesansowej.

niona dla zwiedzających. II woj-

jątkowo trudnych warunkach

Wszystko zaczęlo się od odno-

ża ­ symbolicznego opiekuna

Prace ratunkowo-konserwa-

na światowa i lata wladzy ra-

organizacyjnych i konserwa-

wienia nagrobków na grobach

miasta. Prace konserwatorskie

torskie w zamku Podhoreckim

dzieckiej doprowadzily zamek

torskich. ,,Jak Związek Rodowy

rodzinnych na Cmentarzu Ly-

wykonal wspanialy zespól pol-

byly prawdziwym wezwaniem

do upadku i częściowej ruiny.

Dzieduszyckich wlączyl się do

czakowskim, zaś w kolejnych

sko-ukraińskich konserwato-

dla Związku Rodowego Dziedu-

Na szczęście zbiory w znacznej

tej pracy? Inicjatywa pocho-

latach  Związek  pośpieszyl

rów pod kierownictwem Anny

szyckich herbu Sas, który pro-

mierze zostaly ocalone i znaj-

dzila od Tarasa Wozniaka, dy-

z pomocą przy ratowaniu cen-

Kudzi z warszawskiej Akade-

wadzil i koordynowal dzialania

dują się częściowo we lwow-

rektora generalnego lwowskiej

nych dziel sztuki i historii, za-

mii Sztuk Pięknych. Pracowa-

ratunkowe polsko-ukraińskie-

skiej Galerii Sztuki. Za czasów

Galerii Sztuki im. B. Woźnic-

grożonych zniszczeniem. Dzię-

li na wysokości, na którą wejść

go zespolu konserwatorów pod

Związku Radzieckiego w zamku

kiego. Galeria realizuje szereg

ki interwencji Związku w 2022

można tylko drogą ryzykowną

kierownictwem Anny Kudzi.

znajdowal się szpital dla cho-

prac w tym zamku, zaś wysta-

roku zostala uratowana i pod-

po stromych rusztowaniach.

Wszystkie prace zostaly dofi-

rych na gruźlicę, zaś za czasów

wa w zamku jest filią lwowskiej

dana pracom  konserwator-

Anna Kudzia ze swoim zespolem

nansowane ze środków ministra

niepodleglej Ukrainy staraniem

Galerii Sztuki. Wydatne wspar-

skim XVI-wieczna grupa rzeź-

cie i pomoc Związek Rodowy

biarska ,,Chrzest Chrystusa",

Dzieduszyckich stale odczuwal

zdobiąca narożnik kamienicy

ze strony warszawskiego Insty-

Szolc-Wolfowiczów w Rynku

tutu ,,Polonika". Instytut pro-

lwowskim (Rynek 23). Kolej-

wadzil też nadzór merytorycz-

nym projektem ratowania za-

ny, uczestniczyl we wszystkich

bytków lwowskich byl projekt

komisjach konserwatorskich.

odnowienia i wzmocnienia

Istnieje legenda związana z tym

XVII-wiecznych rzeźb attyki

zamkiem i potwierdzona infor-

wieży kościola pp. benedykty-

macją historyczną. Otóż, przy-

nek lacińskich we Lwowie.

czyną destrukcji części muru

Potem dyrekcja lwowskie-

bastionu byl dąb (z innych in-

go  historyczno-kulturowego

formacji orzech), który król Jan

Muzeum-Rezerwatu  ,,Cmen-

III Sobieski posadzil na tym ta-

tarz Lyczakowski" alarmowa-

rasie. Z czasem korzenie zaczęly

la o niebezpiecznym pochyle-

rozsadzać powierzchnię tarasu,

niu pomnika na grobie generala

woda dostala się do fundamen-

Wojsk Polskich Józefa hr. Kali-

tów. Drzewa tego dawno już nie

nowskiego. Jest to monumental-

ma, a my mamy robotę". Na za-

ny pomnik zbudowany z bloków

kończenie Mateusz Dziedu-

piaskowca, który waży kil-

szycki powiedzial, że Związek

ka ton. I tutaj Związek Rodowy

Rodowy Dzieduszyckich pra-

Dzieduszyckich również po-

gnie nadal pracować w zamku

śpieszyl z pomocą. W 2024 roku

Podhoreckim i wyrazil nadzie-

poważny problem wynikl z jed-

je, że MKiDN znajdzie fundusze

nym z bastionów XVII-wiecz-

dla finansowania prac dla rato-

nego zamku-palacu Koniecpol-

wania tego ,,Wersalu Wschodu"

skich w Podhorcach na Ziemi

i przywrócenia go do dawnej

Lwowskiej. Jedna ze ścian pod-

świetności.

porowych zaczęla pochylać się

ZAMEK W PODHORCACH