15

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

­ red.). Bo moja babcia kiedyś byla na od-

puście w Banilowie Podgórnym i się spo-

tkala ze swoją koleżanką. One bardzo się

ucieszyly, bo siedzialy w Solońcu w jednej

lawce kiedyś. To moja babcia Zofia, z domu

Polaczek. Kiedyś mi to opowiadala, że ona

z Anną Martulak, bo bardzo dużo Marku-

laków jest w Solońcu, kiedyś przyjechali

tutaj. To kiedyś wszystko bylo pod okupa-

cją rumuńską. Ludzie przyjechali, wyrąbali

lasy. Czego nazywa się Nowy Zrąb i Stary

Zrąb? Tu jest taka miejscowość, Dawi-

deny Stary Zrąb. Bo zrąbali lasy. Ludzie

się budowali. Kupowali sobie dzialki pola

i tutaj zakladali rodziny. Rodzina Skow-

rońskich tu i rodziny Mirwaldów, Marku-

W 1907 roku w Augustendorfie, na miej-

sprowadzilo was tutaj, żeby to dzielo nie

laków, Jedynaków. Tu bardzo dużo takich

scu drewnianego kościola wybudowano

zaniklo. Dzieci, mlodzież chcą rozmawiać

rodzin, bo to nawet widać w kościele, że

klasztor trynitarzy z murowanym ko-

po polsku i mamy teraz taką okazję byśmy

on jest bardzo duży. Ale po Drugiej wojnie

ściolem. Obecnie w pomieszczeniach cel

się uczyli języka, także historii Polski. To

światowej byly ewakuowane, wyjechali

LEKARZ JAN DZIEDZIC I WOLONTARIUSZ KAZIMIERZ RUTKOWSKI

mieści się internat dla dzieci i obóz ,,Perla

dobra inicjatywa, żeby nauczyć dzieci ję-

do Polski. W różnych miejscowościach

Z KRAKOWA (OD LEWEJ)

Gór". Wielki kościól przez pewien czas slu-

zyka, kultury Polski. Żeby oni naprawdę

są ­ w Zielonej Górze, w Zlotniku. Bylam

żyl jako szkola i sala gimnastyczna. Zwró-

w tym kierunku się rozwijali.

w Polsce. Tam mojej matki kuzynka, ku-

i zrobili remont wewnętrzny. A w tym roku

jedna koleżanka się zglosila i pojecha-

cono go katolikom. Po zakończeniu Mszy

Max Ciszek jest znanym polskim wo-

zyni. Wyjechaly stąd rodziny. Byla tu

to dostali pieniążki od Ministerstwa Spraw

li do Rzeszowa. Najpierw oni się uczyli

św. wierni modlą się o zakończenie wojny

lontariuszem. Często jeździ z pomocą

szkola polska. Ludwik Markulak prowa-

Zagranicznych z Polski i zrobili zewnątrz

w Rzeszowie. Później Ania Kiselejczuk

na Ukrainie.

humanitarną na Ukrainę. Nie raz bywal

dzil tu szkolę polską. Bylo bardzo dużo

remont. Cieszymy się z tego, że mamy

i Ola Krasowska wrócili. Ola teraz pracuje

Spotkanie z kolejną grupą miejsco-

w strefie dzialań wojennych. Na Bukowi-

dzieci. Jeszcze kiedy byly księża z Polski

ten Dom, że możemy z niego korzystać,

nauczycielką języka polskiego, a Helenka

wych Polaków.

nie po raz pierwszy.

u nas, to nawet byly fakultatywy języka

bo mamy tu ludzi, dzieci dużo. Ponad 60

poszla do studiów, do Polskiej Akademii

­ Ja jestem caly Polak ­ stwierdzil Jan

­ To jest zupelnie inne doświadczenie

polskiego w szkole. Siostry zakonne byly

dzieci. I tu mieszka okolo trzysta rodzin

Nauk w Warszawie. Poszla sobie dalej

Dziedzic. ­ Matka, ojciec ­ Polacy. Dziadek

życiowe ­ powiedzial. ­ Tam, gdzie byliśmy

i też prowadzili w szkole fakultatywy ję-

w Pance. Dziesiąty procent ludzi od calej

i dalej. Ale ona zawsze czytala książki. Tak

od matki, babcia ­ Polacy. Od ojca dziadek

w okolicach Pokrowska, w Charkowie czy

zyka polskiego. Ale później oni wyjechali,

wsi. Bo dziesięć procent Polaków tu miesz-

pamiętam w domu, bo my ze wsi, mieliśmy

i babcia ­ Polacy. Ja pracuję tu lekarzem już

w Kramatorsku, to czlowiek idzie z moc-

mamy księży z Ukrainy i już to się skaso-

ka. Są katolickie rodziny, ale jest i mie-

krowy. I tata zawsze mówil: ,,Idziecie paść

45 lat. Jeździmy do Polski. Mam rodzinę

no bijącym sercem, bo się boi, że w pew-

walo. Siostry już więcej są w Storożyńcu.

szane. Ale jak jest ktoś prawoslawny, to

krowy, bierzcie z sobą książki. My starsi

w Zielonogórskich terenach. Mam rodzinę

nym momencie spotka jakieś niebezpie-

U mnie w Domu Kultury bylo organizowa-

wszyscy chodzą do kościola. Moja rodzina

to pomagali mamie, a ona zawsze chodzi-

we Wloclawku. Żona u mnie też Polka. Te-

czeństwo, dron czy coś innego, a tutaj

ne dzielenie oplatkiem, robili różne spotka-

jest katolicka, bo ja pochodzę z polskiej ro-

la z książką w rękach. I jak pasla krowy,

raz jej tu nie ma, jest chora. Mam dwójkę

odczuwamy przyśpieszone bicie serca

nia braterskie z udzialem prawoslawnych,

dziny i mój mąż też jest z rodziny Polaków.

zawsze z książką. I czytala zawsze. Byla

dzieci, są teraz w Hiszpanii. Mam czworo

ze szczęścia, że zobaczyliśmy tych ludzi,

protestantów. Kolędowali w różnych języ-

Jego mama kiedyś jak żyla, to uczyla mnie

taka chętna do książek.

wnuków. Zostaliśmy tu z żoną. Mam 78 lat.

którzy tu mieszkają. Kultywują tutaj język

kach ­ i po ukraińsku, i po polsku. Fajne

rozmawiać po polsku, bo nie bylo kiedyś

Stefan Jakimowicz podkreślil, że pol-

Chcialbym jeszcze pojechać do Wloclaw-

polski. Nam zima nie straszna. Jesteśmy

zabawy mieli. Na Zrąbie nas jest gdzieś 30

szkoly polskiej. Teraz jest szkola polska,

skość w Pance utrzymali starsi ludzie.

ka, ale nie wiadomo, jak to już będzie. Bo

tam gdzie potrzebna jest pomoc czyli PO-

rodzin. Są rodziny mieszane. Jak matka Po-

mamy nauczycielkę, a wtedy to mama na-

­ Kościól byl otwarty ­ wspominal. ­

rodzina to jest rodzina.

LAND HELPS. Na pewno tam wrócimy, bo

lka, to jeszcze wszystkich przyciąga. Moje

uczyla jego rozmawiać. Ja jestem od teścio-

Nie bylo księdza, czasem tylko dojeżdżal.

Razem z księdzem Romanem objeżdża-

nawet nie wiedzialem gdzie mieszkają Po-

dzieciaki to wiedzą i czytać, i pisać po pol-

wej nauczona. Kiedyś Polacy tu przyjechali

Może raz w rok. A tak sami się zbierali.

my samotnych i chorych Polaków, którzy

lacy. Sam kiedyś bylem emigrantem ale to

sku. I do pracy już jeździli do Polski. Ja tego

w 1772 roku. Pamiętam, jak moja siostra

Modlili się.

już nie są w stanie przyjść do kościola.

różnica, ci ludzie mieszkają tu od pokoleń

bardzo pilnowala. U nas w domu to bylo

Helenka opowiadala, że uciekli z Polski

­ Teraz cztery razy w tygodniu Dom

Mieszkają w malych niskich chalupach,

i pamiętają swoje korzenie.

wszystko bardzo pilnowane. Ta mowa, tra-

cztery chlopcy. Byly dwa Krasowskich, Be-

Polski jest otwarty ­ zaznaczyla Wero-

pomimo tego że cale swoje życie ciężko

Jeden z busów prowadzil Jaroslaw Ro-

dycje, kolędy. I siano pod stól, i siano na

niowski, Szymański. Beniowski i Szymański

nika Jakimowicz. ­ Odbywają się tu różne

pracowali fizycznie. W każdym domu jest

maniuk z Warszawy, który na codzień pra-

stole. To bylo wszystko szanowane. Tata

już poszli na prawoslawie, a Krasowscy tu

spotkania. Ksiądz prowadzi katechezę dla

krzyż, figurka Matki Bożej, obrazy świę-

cuje w Związku Rzemiosla Polskiego.

z mamą to nas zawsze tak wychowywali.

zostaly i do dzisiejszego dnia caly czas mó-

dzieci i mlodzieży. Siostry ze Storożyńca

tych. Wszyscy ze wzruszeniem patrzą na

­ Są Polacy w tych miejscowościach

Mam siostrę starszą i brata. Nas trójka

wią: Skąd przyjechali? ­ Z Panki. To chyba

prowadzą katechezę.

nieoczekiwanych gości i nie mogą uwierzyć,

na Bukowinie ­ powiedzial dla Kurie-

dzieci byla w rodzinie. Gwara u nas tu nie

Krasowski. Bo Polaków w Pance najwięcej

Pokazali nam też zdjęcia ze spotkania

że ktoś specjalnie przyjechal do nich z Pol-

ra. ­ Mniej ich troszeczkę niestety niż się

za bardzo, ale po góralsku też rozmawiali

nas, z rodziny Krasowskich.

z konsulem Tomaszem Kowalem z Kon-

ski. Każdy z tych ludzi chcialby opowiedzieć

spodziewaliśmy, ale jest wojna. Mlodzi,

ludzie. Niedzielanie tutaj, Jedynaki tak faj-

Weronika jest dumna, że siostra Helena

sulatu Generalnego RP w Winnicy, który

o swoim życiu. Niestety musimy się żegnać

wiadomo uciekają. Ale duch polskości jest.

Krasowka jest teraz profesorem nauk hu-

no wiedzą po góralsku. Ja sama też gwa-

w okresie świątecznym odwiedzil Pola-

i wracać z Bukowiny. Potem ksiądz Roman

Widać to pozytywnie bardzo, taką świa-

manistycznych w dyscyplinie językoznaw-

rim, bo ja sama z Pietrowiec, z Arszycy. To

ków w Pance.

będzie chodzić po kolędzie i przekazywać

domość przynależności do narodu. Chęć

u nas byla gwara. Nie po polsku, ale taka

stwa, pracuje w Instytucie Slawistyki PAN

W Domu Polskim w Pance odbylo się

polskie dary swoim parafianom.

podtrzymywania tradycji. Dużo się mówi

również w Studium Europy Wschodniej

gwara. W kościele byla mowa, a w domu

29.12.2025 spotkanie z Konsulem RP To-

­ Naprawdę jest to bardzo potrzebne

o Kościele, że Kościól spelnia tam czasami

Uniwersytetu Warszawskiego. Dodajmy,

byla gwara. A gwarić to gwarić. Można

maszem Kowalem. Byla to piękna okazja

­ powiedzial ks. Roman Lysak. ­ Kiedy

lepszą, czasami trochę mniej budującą rolę.

że prof. dr. hab. Helena Krasowska jest też

sobie pozwolić pogwarić, i potańcować,

do bliższego poznania się, rozmów i dziele-

parafianie was zobaczyli, okazali wielką

No tutaj ten Kościól widać, że jest bardzo

dlugoletnią autorką Kuriera Galicyjskiego.

i poszpiwać i szytko-szytko...

nia się historią naszej wspólnoty. Wyjątko-

radość, cieszyli się waszą obecnością.

potrzebny. Ludzie się gromadzą wokól ko-

­ Kiedyś jak otworzylo się Towarzy-

Ksiądz Roman Lysak chce wznowić

wym momentem spotkania bylo wspólne

Wspomnieliśmy, jak kiedy przyszli Sowie-

ściola, wokól księży. Ksiądz Roman bardzo

stwo Kultury Polskiej w Czerniowcach, to

nauczanie języka polskiego, historii i kul-

śpiewanie kolęd, które zapewnilo atmos-

ci, mój krewny, ulan, Mikolaj Balik urato-

dobrą robotę robi. Piękna okolica. Ja bardzo

tam prezeską Towarzystwa byla Jadwiga

tury Polski. Wolontariusze Poland Helps

ferę bliskości i wspólnoty.

wal polskie książki i to byl jakby znak od

lubię góry. Tutaj jest teren pagórkowaty.

Kuczabińska ­ wspomina Weronika Jaki-

przekazali calą biblioteczkę różnorodnych

Banilów Podgórny

niego, że wyście przywieźli książki. Ja tak

Padlo haslo. Zadzwonil Witaliusz Nadasz-

mowicz. ­ Moja siostra przyszla do niej

wydań. My z Aleksandrem Kuśnierzem

Ostatnim punktem podróży byla rozle-

to odczytalem, że jemu bardzo zależalo na

kiewicz: ,,Jedziemy. Czy jedziesz z nami?"

i mówi: ,,Ja bym chciala pojechać do Pol-

przywieźliśmy ostatnie numery ,,Kuriera

gla wieś Banilów Podgórny, którą niemal

kulturze polskiej. On za czasów Związku

Tak, jeśli trzeba, pojechalem i naprawdę

ski i się uczyć, ale ja jeszcze nie wiem jak

Galicyjskiego". Od razu bylo wielkie zain-

ze wszystkich stron otaczają szczyty Kar-

Radzieckiego slużyl dla polskości Pola-

jestem bardzo zadowolony. Bezpośrednie

to będzie". Pani Jadwiga się ucieszyla, ale

teresowaniem pisemkiem dla dzieci ,,Kim

pat Bukowińskich. Od końca XVIII wieku

ków. Chociaż nie bylo jeszcze Towarzy-

rozmowy. Bardzo dużo refleksji jeszcze

mówila, że ty sama nie pojedziesz, bo jak

ty jesteś? Polak maly" oraz ,,Kalendarzem

mieszkali tu polscy osadnicy, do których

stwa Polskiego. Na 3 Maja organizowal

z czasów wojny, tych najtrudniejszych

ty w obcym kraju będziesz taka mloda

Kresowym" na 2026.

w 1830 roku dolączyli niemieccy koloni-

różne akcje. I są takie pamiątkowe zdjęcia.

okresów. Bardzo trudne też przejścia w la-

dziewczyna, to szukaj sobie jeszcze kogoś.

Panka

ści, którzy zalożyli osadę Augustendorf.

Myślę, że to jego wstawiennictwo jakby

tach 70., kiedy byly problemy z kościolami.

Znalazla jedną koleżankę. Później jeszcze

Kiedy dochodzilo nawet do podpaleń. Trze-

Bylo już ciemno, kiedy po zaśnieżo-

ba bylo chować oltarze, trzeba bylo cho-

nych bezludnych drogach dotarliśmy do

wać krzyże. Tak że to wybrzmialo w tych

Panki. Jest tam jedyny poza Czerniowcami

opowieściach w sposób bardzo wyrazisty.

czynny Dom Polski na terenie Bukowiny

Bardzo dużo mi to dalo. Tak że jestem

Ukraińskiej. Oczekiwalo na nas tam mal-

z tego bardzo zadowolony, że mogliśmy

żeństwo Jakimowiczów.

troszeczkę pomóc, wnieść coś dobrego.

­ Akurat za parę lat będzie stulecie tego

Kontakt osobisty to bardzo ważna rzecz.

Domu Polskiego, który byl zbudowany na

Poza dostarczeniem paczek trzeba po pro-

koszt Polaków, mieszkających w Pance

stu z tymi ludźmi być, odwiedzać ich raz

­ wyjaśnila Weronika Jakimowicz. ­ Zie-

na jakiś czas. I tu duży szacun dla ,,Kuriera

mię pod Dom Polski oddala pani Rozaria

Galicyjskiego", bo wiem, że pierwsza inicja-

Zarwańska. Później byla tu szkola pod-

tywa, pierwszy pomysl, żeby przyjechać

stawowa. Tam jeszcze się uczyl mój mąż,

w Dawideny, a nie gdzie indziej to wyszla

od pierwszej do trzeciej klasy. A później

tutaj od redaktora Konstantego, za co bar-

jak oddali nam, to byl bardzo zniszczony.

dzo dziękuję. I widzę, że trzeba po prostu to

Podlogi tu nie bylo. I odremontowali my

robić. To jest bardzo ważna robota dla nas.

wtedy jak mogli. Swoimi rękami, cala wieś.

Także pomagać strzec tradycyjne wartości

Jeszcze nam proboszcz, ks. Stanislaw po-

nie tylko w kraju, ale wlaśnie i szczególnie

magal. Caly czas zbieral ludzi. A w 1998

na obczyźnie, na Ukrainie.

roku to my dostali pieniążki z Polski