16

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Dwuglos o książce Mariusza Olbromskiego ,,Album krzemieniecki"

W duchu Slowackiego

językiem pisaną poezję

Pod slawną sosną, siostrą

okolicznościową, notującą

gospodarzy,/ staliśmy wraz

konkretne zdarzenia

z poetą ukraińskim razem,/

w rozmowie, która wiersze ste-

i charakteryzującą jakby

Towarzystwa Odrodzenia Kul-

w hotelach, w altanach, na

pów/przywolywala, blękitne

Krzemieniec istnieje

we fleszu konkretne

tury Polskiej im. Juliusza Slo-

kartkach w czasie podróży, za-

dale, gruzy zdarzeń. (Wiersz

osoby.

w potocznej świadomości

wackiego. Dzięki poznaniu się

raz po powrocie do domu. Są

,,Wspomnienie" ­ poświęcony

polskiej przede wszystkim

tych dwojga ludzi rozpoczyna

zapisem chwili, wrażeń, sytu-

...pragnę usilnie/ująć zjawi-

Dmytrowi Pawlyczce poecie

jako miejsce urodzenia

się bardzo interesująca wspól-

acji, refleksji".

skowy Krzemieniec./ I z po-

i ambasadorowi). W ramach

Juliusza Slowackiego,

praca szeregu osób i instytucji,

Wśród tych 60 osób jest cala

widoków obraz tworzę/ wielo-

Dialogu Dwóch Kultur odby-

miasto polożone bylo, już

która przyjmie ramy Dialogu

plejada niesamowitych biogra-

krotny w czulym zapatrzeniu.

waly się też plenery plastycz-

Dwóch Kultur czyli tygodnia

fii, zresztą autor sporządzil też

/Bo wciąż urzeka, nadal dziwi

ne, których animatorem jest

w II Rzeczpospolitej, przy

corocznych konferencji, ple-

krótkie noty o każdej osobie,

gród/ pośród blasków i historii

żona Mariusza Olbromskiego

jej wschodniej granicy.

nerów i spotkań, zwiedzania

której poświęca wiersz. Mamy

cienia. (z wiersza ,,Zapatrzenie"

­ Urszula:

Czy po 1989 roku można

miejsc pamięci przez ludzi li-

więc portrety artystów, pisa-

dedykowanemu prof. Janowi

Myślę  o  twoim  cichym

bylo ożywić pamięć o tym

teratury i sztuki obu naro-

rzy, animatorów kultury, profe-

Wolskiemu).

w latach trudzie,/spod kapelusza

tak ważnym miejscu dla

dów. A wszystko pod egidą po-

sorów nauk humanistycznych

I rzeczywiście, znajdziemy

życzliwym spojrzeniu,/o mlo-

naszej literatury i kultury?

śmiertną Juliusza Slowackiego.

i ludzi, którzy wiele zrobili dla

w tych wierszach wiele impre-

dych oczach, które tutaj wiodlaś

Przecież Krzemieniec

Dzięki, między innymi, tym

podtrzymania więzi z ziemią

sji z licznych miejsc tego miasta

/w barwne ogrody ­ zaulki ­

wymianom udaje się też od-

swoich przodków lub z ziemią

naznaczonych tradycją, od do-

zdumienie... (wiersz ,,Malarskie

mial konkurencję

restaurować dworek rodzinny

swojego urodzenia na wscho-

mów, gdzie autor spotkal wyjąt-

plenery").

w postaci większych

poety i przeksztalcić go w Mu-

dzie dawnej Polski.

kowych ludzi, po istotne miej-

Ludzie, których spotyka na

miast II Rzeczpospolitej

zeum Juliusza Slowackiego. Ono

sca dla jego krajobrazu jak Góra

swojej drodze autor, zostali też

leżących dziś na Ukrainie,

Ale jakie są to wiersze?

też stalo się najważniejszym

Bony. Ale nie tylko Krzemień-

tragicznie sprzęgnięci w naj-

jak Lwowa, gdzie urodzil

Czy okolicznościowe

miejscem  spotkań  Dialogu

ca, bo też innych miejsc, innych

nowszą, bijącą grozą ­ historią,

się Zbigniew Herbert, czy

czy sięgające glębiej,

Dwóch Kultur, tak jak w ostat-

miast, w tym oczywiście Lwowa

jak Tomasz Merta, wicemini-

nich latach w Polsce jest z kolei

(na przyklad wiersz ,,Wędrówka"

ster kultury, który zginąl pod

w przestrzenie magiczne,

Lucka z historią sięgającą

Muzeum Józefa Pilsudskiego

poświęcony dr. hab. Rafalowi

Smoleńskiem:

trudne do uchwycenia,

Kazimierza Wielkiego.

w Sulejówku.

Żebrowskiemu,  siostrzeńco-

,,Bo plomień smoleński bę-

ale mimo to ważne, może

A jednak udalo się

Piszę to wszystko na oko-

wi Zbigniewa Herberta). Nie-

dzie się w nas palil/póki się

najistotniejsze w ludzkich

wskrzesić pamięć o tym

liczność wydania przez Ma-

mal każda dedykacja odnosi się

prawdy krysztal caly nie wy-

przeżyciach? Tak, to

mieście i szerzej,o polskiej

riusza Olbromskiego wyjątko-

do niepowtarzalnych skoja-

święci/i cala Polska ­ caly

jest poezja glębszych

kulturze na kresach,

wego zbioru wierszy ­ ,,Album

rzeń związanych z daną osobą

świat ­ nie dowie.../ Bo inaczej

przeżyć, których osnowę

krzemieniecki". Wyjątkowego,

i kulturową tradycją, w której

­ to naród w tej mgle nadal leci"

gronu zapaleńców

stanowi odwolywanie

bo rzadko się zdarza, aby po-

twórczość i osoba Slowackie-

(wiersz ,,Przy tablicy ku czci Ju-

z glównym animatorem

się do tradycji literackiej

święcić tyle utworów literac-

go zajmuje centralne miejsce.

liusza Slowackiego").

na czele Mariuszem

i szerzej kulturowej,

kich, wprawdzie miniaturo-

Ale nie tylko, jest przywoly-

Pamięć historyczna to zresztą

Olbromskim.

religijnej. Ale dzięki

wych, aż 60 osobom. Pisanych

wany wieszcz ukraiński Taras

ważny element treści tej poezji,

temu odwolywaniu

w ciągu wielu lat, jak sam au-

Szewczenko, ale też inni pisarze

zresztą chyba bardziej utrwa-

mamy też wspólczesnym

tor podkreśla, ,,spontanicznie,

ukraińscy i sama poezja stepów:

lanej tu w Polsce, niż w samej

JERZY KLOSIŃSKI

T

Ukrainie:

o można powiedzieć hi-

Ryngrafy

konfederatów

storia niezwykla. Mlody

z Baru/na ścianach gęsto zawie-

dyrektor wydzialu kul-

szone/pośród buczackich makat

tury w Urzędzie Wojewódzkim

starozlotych,/wiele  sarmac-

w Przemyślu ­ jak sam wspo-

kich portretów z Podola/tworzą

mina: ,,wyniesiony na to sta-

aurę wieczornych spotkań/tu-

nowisko przez sily niepodle-

taj, w dworku, w Leśnej Podko-

glościowe zaraz po wygranych

wie. (wiersz ,,W podkowiańskim

wyborach czerwcowych", wpa-

dworku" dedykowany Elżbiecie

da na pomysl zorganizowania

i Stanislawowi Ledóchowskim).

w Tarnopolu w 1991 roku Ty-

Jednak  najważniejsze  są

godnia Kultury Polskiej. Udaje

w tych wierszach refleksje

mu się wtedy, mimo ówczesne-

z przekazywanych treści pod-

go zakazu swobodnej podróży

czas spotkań z uczestnikami

po ZSRR dotrzeć do Krzemień-

Dialogu Dwóch Kultur, bo na

ca i nawiązać kontakt z Ireną

tym forum odbywa się swoista

Sandecką,  osobą-instytucją,

twórcza praca nad dziedzic-

cieszącą się wielkim autory-

twem kulturowym Europy:

tetem wśród pozostalych tam

Tak wiele z norwidowskiej

Polaków i samych Ukraiń-

glębi/rzetelności ­ dobroci i po-

ców, ,,wychowawczynią wie-

ezji myśli/krążylo wciąż w dia-

lu pokoleń polskich dzieci,

logu z tobą (wiersz Cień piękne-

nauczającą je historii, religii

go" dedykowany prof. Grażynie

i języka polskiego na tajnych

Halkiewicz-Sojak, wybitnej ba-

kompletach", wspólzalożycielkę

daczce twórczości Norwida).

WIDOK NA KRZEMIENIEC Z CZERCZY

Album krzemieniecki Mariusza Olbromskiego

niezwykly  liryczny  album

dzięki wsparciu Fundacji ,,In-

organizowanemu od ćwier-

JAN SKLODOWSKI

R

stytut Juliusza Slowackiego".

ćwiecza w Krzemieńcu, w tam-

krzemieniecki, który można

Album krzemieniecki Ol-

ok 2025 przyniósl wy-

tejszym Muzeum Juliusza Slo-

potraktować jako swoisty prze-

bromskiego to dzielo szczegól-

wackiego, Dialogowi Dwóch

wodnik po czasach i ludziach,

danie drukiem kolejnej

ważnej pozycji poświę-

ne ­ bo zawierające nie tylko

Kultur będącym - jak podkreśla

serdeczną deklarację i prakty-

kę budowania wspólnoty, part-

conej Krzemieńcowi ­ owym

poprzedzone autorskim eru-

redaktor wydania Jan Wolski

slawnym ,,Atenom Wolyńskim"

dycyjnym wstępem 64 utwory

- ,,unikatowym formatem spo-

nerstwa, wzajemnej fascynacji

i ludziom strzegącym jego fe-

poetyckie o budowanej subtel-

tkań i debat poetów i pisarzy,

i przyjaźni".

nym slowem nastrojowej nu-

szerzej: artystów, naukowców

Niech slowa powyższe będą

nomenu kulturowego. Wiersze

autorstwa zauroczonego tym

cie, ale jednocześnie dedyko-

wielu dyscyplin, muzealników,

wystarczającą zachętą, by się-

miejscem od lat znakomitego

wane tym, którzy milość do

literaturo-  i  kulturoznaw-

gnąć po Album Olbromskiego,

poety Mariusza Olbromskiego

tego miasta z autorem dzielili

ców, polskich i ukraińskich".

budzący swymi strofami re-

i ilustrujące je fotografie ze-

i wspomagali go w przywoly-

Zauważa on, że ,,Mariusz Ol-

fleksję nad fenomenem Krze-

bralo w niniejszej edycji Sto-

waniu oraz utrwalaniu histo-

bromski, wspólinicjator Dialo-

mieńca i jego upartym trwa-

warzyszenie Literacko-Arty-

rycznej i cywilizacyjnej misji

gu, w swoich wierszach spor-

niem w dzisiejszych trudnych

styczne ,,Fraza" w Rzeszowie

,,Aten Wolyńskich". Jest więc

tretowal wiele postaci z tego

czasach...

wydanie to poświęcone także

grona, ale zarazem stworzyl

i  udostępnilo  czytelnikom