20

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Kariera Samuela Zygmunta Zehnguta

Samuel Zehngut (1870­

1937) pochodzil ze

środowiska biednych

Żydów lwowskich i jego

marzeniem bylo dorobić

się choćby niewielkiego

majątku w branży

gastronomiczno-

hotelowej, gdzie roilo

się od podobnych

jemu mlodych

ludzi. Na przelomie

stuleci pracując jako

kelner zarobil swoje

pierwsze pieniądze,

zaś w 1896 roku zostal

nawet wybrany do

Zarządu Stowarzyszenia

Kelnerów lwowskich. Bylo

to bardzo specyficzne

stowarzyszenie, gdzie

większość czlonków

HOTEL ,,LAZARUS", UL. KAROLA LUDWIKA 23

UL. KAROLA LUDWIKA 19

miala pochodzenie

nie byla ta upadlość jednie wielką aferą?

malowidla Zygmunta Balka przeksztalcily

orgie z udzialem socjalistów, nihilistów

się Fredzio w wir życia dancingowego, po-

niemieckie z okolicznych

sklepienie w fantastyczny kwiat, a balko-

Pytanie to zostalo bez odpowiedzi, zaś

i nagiej duszy Stanislawa Przybyszew-

zowal na znawcę muzyki i zwyczajów pol-

kolonii, zalożonych

ny i portal sceny zostaly ozdobione gro-

Zygmunt Zehngut przetrwal trudne lata

skiego. Apage, Satana!".

skich. Kiedy skończyly się pieniądze, byl

jeszcze za czasów cesarza

Rozwijając interes Zygmunt Zehngut

teskowymi plaskorzeźbami. Wytworne

20. i niespodzianie znów glośnie przypo-

zmuszony wrócić do Lwowa. Plotkowano,

Józefa II.

otworzyl w sąsiedniej kamienicy hotel

meble dopelnialy ogólny nastrój lekkości

mnial o sobie.

że to nie ojciec wysylal go Paryża, ale on

W sierpniu 1930 postanowil ,,nakla-

i wesolej zabawy.

,,Bristol Dependedance", zaś przy ul. So-

sam uciekl tam od rodziców.

Niestety, kilka lat później prosperity

dem sporych kosztów, sięgających okolo

bieskiego 7 kolejny hotel ,,Savoy". W 1910

Po powrocie, we Lwowie Fredzio spo-

TEKST I ZDJĘCIA

Zygmunta Zehnguta skończylo się w spo-

20 000 dolarów (skąd takie pieniądze?)

roku następny ,,pierwszorzędny hotel

tkal piękną pannę Adę Kozlowską, która

JURIJ SMIRNOW

urządzić nowy lokal ­ ,,Palais de Dance-

,,New York" na rogu ul. Karola Ludwika

sób zdecydowany, ale też i sekretny i nie

byla zatrudniona w ,,Palais de Dance-Bri-

Obok tych ,,Bisanzów, Bechtloffów,

-Bristol" na I piętrze kamienicy przy ul. Le-

45 naprzeciw Teatru Miejskiego (Opery

calkiem zrozumialy. Popadl w tarapaty

stol" jako tancerka parkietowa. Byla to

Messingerów" Zehngut zmienil imię na

gionów 21". Otwarcie lokalu bylo szumne

finansowe i byl zmuszony oglosić upa-

lwowskiej).

niesamowita milość, ale rodzice Fredzia

Zygmunt i już w 1894 roku za ciężko za-

dlość. ,,Szeptano, że Zygmunt Zehngut

i uroczyste. ,,Palais de Dance-Bristol" od-

Żydowski przedsiębiorca bardzo umie-

nie tolerowali tego związku. Wtedy Fry-

robione pieniądze otworzyl ,,malą restau-

zbankrutowal pozostawiając 10 milionów

powiadal wszelkim wymogom ,,wytwor-

jętnie prowadzil interesy, zaś pochodzenie

deryk opuścil dom rodzicielski i zamiesz-

racyjkę", zaś w 1899 kupil hotel ,,Lazarus".

nej publiczności lwowskiej". Wplywowa

sporych sum pieniędzy budzilo zaintereso-

pasywów". Na zawsze zostalo tajemnicą,

kal z Adą. Kiedy skończyly się pieniądze,

Byl to trzydziestoletni, maly, brudny ,,ży-

żydowska gazeta ,,Chwila" w reportażu

wanie konkurentów i wladz skarbowych.

wielkim sekretem, gdzie się podzialy tak

postanowili razem z Adą szukać szczęścia

dowski hotelik", nawet nie trzeciej klasy,

z 3 września 1930 r. pisala: ,,Oglądając

wielkie pieniądze, którymi on obracal po-

Otóż w 1912 roku Zygmunt Zehngut ku-

w Paryżu. Mlody Zehngut czy to wypro-

ale znajdowal się przy lwowskiej central-

nad dziesięć lat. ,,Kto go tak wiele kredy-

wspanialy lokal ,,Palais de Dance-Bristol"

pil wspanialą kamienicę przy ul. Rejtana

sil pieniądze na ten wyjazd od ojca, czy

nej ulicy Karola Ludwika 23 (później ul.

towal?" ­ pytala prasa i liczni znajomi Ze-

wyrazić należy podziw dla niego, na mo-

3, razem ze znajdującym się na parterze

to mamusia dala mu sporą sumę potajem-

Legionów, obecnie aleje Swobody).

hngutów. Odpowiedzi na to pytanie nikt

dlę paryskich music-hallów, postawione

,,Casino de Paris" i hotelem na piętrze.

nie od męża. Ale i te pieniądze we Fran-

Interes rozwijal się bardzo pomyślnie

riveau. Dwa cudowne salony. Olbrzymie

Bylo to chyba najglośniejsze i najbardziej

nigdy nie otrzymal. Hotele i lokale Zehn-

cji skończyly się bardzo szybko. Zarobić

i w 1905 roku Zygmunt Zehngut kupil od

guta wystawiono na sprzedaż. Udalo się

żyrandole rzucają rzęsiste snopy świa-

znane we Lwowie varieté. Jak i elewacja

występami tanecznymi Fredziowi i Adzie

Jakuba Ungera za 20 250 koron lokal przy

tel. Przepych naprawdę luksusowy [...]

kamienicy, wystrój widowni nawiązywal

mu jednak jakoś uratować część majątku,

też się nie udalo. Zimą 1932 roku wyje-

ul. Karola Ludwika 19. Jak ustalila Anna

Meble zastosowane do marmurowych

na przyklad hotel ,,New York" (najbar-

w swobodnej stylizacji do średniowiecza.

chali razem z Paryża do Nicei. Zygmunt

Kozlowska-Ryś, ,,swoje inwestycje Zehn-

ścian, skladają się na wytworną calość [...]

Owalna sala z rzędem lóż wywolywala

dziej okazaly ze wszystkich jego hoteli),

Zehngut wyslal do syna list, w którym pi-

gut finansowal w większości nie z wlasnej

skojarzenie z wewnętrznym dziedziń-

przy pomocy znanego lwowskiego ad-

Przepiękna dekoracja w zieleni, wazonach

sal, że jeżeli wróci do domu bez kochanki,

kieszeni, lecz opierając się o wysokie po-

wokata dra Maurycego Allerhanda. Czy

i kwiatach [...] Znamienną cechą lokalu

cem zamku rycerskiego. Ornamentalne

to mu wszystko wybaczy. Fredzio posta-

życzki bankowe. Ogromnych sum udzielal

jest najbardziej wykwintne urządzenie,

nowil, że ma już dość, spakowal rzeczy

mu Bank Lwowski ­ mówiono o kredycie

obliczone na wytworzenie atmosfery ka-

i postanowil jechać do Lwowa. ,,Na widok

na sumę niemal 900.000 koron". Zresztą

meralnej intymności. Nie ma w tym loka-

tej rejterady Ada Kozlowska [...] zastrze-

podobne pożyczki i nie zawsze pewne in-

lu krzesel, są wylącznie klubowe fotele

lila Fredzia [...] Zwloki mlodego Zehnguta

westycje doprowadzily do upadku tego

dla każdego gościa. Na osobną wzmiankę

sprowadzono do Lwowa i tu pochowano",

banku. Już w 1908 roku Zehngut otwo-

zasluguje slawna kapela Front-Heymana,

relacjonowala ,,Chwila" z 9 kwietnia 1932

rzyl ,,Varieté Bristol" przy tejże ulicy Ka-

która produkcjami swymi dorównuje naj-

roku.

rola Ludwika 21. Reklamowal go jak ,,naj-

lepszym zespolom zagranicznym". Kapela,

Prawdziwe okoliczności zabójstwa

wspanialsze miejsce rozrywek, polączone

a wlaściwie jazzowa orkiestra taneczna

Fryderyka Zehnguta byly już ostatnią ta-

z hotelem i restauracją [...] Obok strony

Juliana Fronta i Zygmunta Heymana byla

jemnicą tej rodziny i nie zostaly wyjaśnione

artystycznej wszystko jest w stopniu do-

bardzo popularna w Warszawie i Krako-

nawet przez sąd francuski. Najpierw prasa

skonalym: restauracja, jedna z najbardziej

wie, zaś Zehngut umial sprowadzić ich

francuska, a za nią lwowska, pisaly, że Ada

uznanych, piwnica zaopatrzona ze znaw-

do Lwowa. W środy i piątki ich występy

Kozlowska zastrzelila go z zimną krwią. Od

stwem, hotel utrzymany na najwyższym

w ,,Palais de Dance-Bristol" transmitowa-

razu po tak tragicznym wydarzeniu mloda

poziomie".

la w eterze rozglośnia ,,Radia Lwów". Pra-

kobieta potwierdzila tę wersję, ale później

Hotel i restaurację ,,Variete Bristol"

sa lwowska donosila, że ,,22 grudnia 1933

pod wplywem swego obrońcy opowiadala

dr Mieczyslaw Orlowicz, prezes Polskie-

roku przy restauracji ,,Palais de Dance-Bri-

podczas procesu karnego o zgola innych

go Towarzystwa Turystycznego we Lwo-

stol" otwarto pokoje do śniadań urządzone

okolicznościach zajścia. Lwowski ,,Glos

wie i autor cenionych przewodników po

z calym wykwintem europejskim".

Poranny" z 10 kwietnia 1932 roku, pisal, że

mieście, ocenil wysoko, umieszczając

Otóż u Zygmunta Zehnguta wszyst-

w sądzie zeznawala, że ,,Fredzio ją pobil, byl

hotel wśród drugorzędnych zaraz po Geo-

ko znów ukladalo się pomyślnie, ale...

wściekly, grozil jej rewolwerem, zaś pod-

rge`a i Imperiale, zaś restaurację opisal jak

Mial on syna-jedynaka Fryderyka. Ojciec

czas szamotaniny padl strzal, nie pamięta

,,najlepszą z restauracji żydowskich, któ-

widzial w nim swojego następcę w inte-

w jaki sposób to się stalo". W rezultacie sąd

ra slynęla z doskonalej kuchni". Calkiem

resach. ,,Niestety Fredzio nie okazywal

francuski wydal wyrok uniewinniający, nie

inny opis tej restauracji zostawil Józef

najmniejszych sklonności do zajmowania

wiadomo czy z powodu umiejętności obroń-

Wittlin, autor znanych wspomnień ,,Mój

się przedsiębiorstwem hotelowo-gastro-

cy, czy to pod wplywem piękności panny

Lwów": ,,Zauważylem, że w pewnych ko-

nomicznym, przekladając nad to zabawę".

Ady.

lach towarzyskich Lwowa szeptano o lo-

Byl mlody, przystojny, zawsze dobrze

Jak bylo naprawdę, zostalo na zawsze

żach masońskich jak o czymś gorszącym

ubrany, wesoly, świetnie tańczący. Mial

tajemnicą. Do Lwowa Ada Kozlowska ni-

[...]. Domyślalem się, że chodzi po prostu

opinię zdobywcy damskich serc. Prawdzi-

gdy nie wrócila. Jak ulożylo się jej dalsze

o loże w teatrzykach varieté, w tzw.

wy ,,zloty mlodzieniec". Próbowal nawet

życie we Francji też nie wiadomo. Zygmunt

tinglach: Zehnguta, w hotelu ,,Bristol"

sil w filmie. Ojciec wyslal go do Paryża

Zehngut ciężko przeżywal śmierć syna-je-

i u Franca Moszkowicza w ,,Casino de Pa-

dla zdobycia fachowej wiedzy w sprawach

dynaka. Zmarl nagle 18 lipca 1937 r. wsku-

ris". Tam nocami odbywają się wyuzdane

zarządzania restauracjami. Ale tam rzucil

tek zawalu serca.

UL. REJTANA 3, ,,CASINO DE PARIS"