22

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 119)

IWAN BONDAREW

Żelazny rycerz

21 lipca 2015 r. na Depta-

ku stanąl kolejny interesujący

obiekt. Naprzeciwko księgarni

,,Lilea-NW" ustawiono dwu-

metrową drewnianą figurę

rycerza, uzbrojonego w miecz

i tarczę z herbem Galicji ­ kaw-

ką. Wielu mieszkańców miasta

i turystów nawet nie mialo po-

jęcia, dlaczego on tu stoi. A stoi

calkiem nie przypadkowo.

Oficjalna  nazwa  figury

brzmiala ,,Żelazny rycerz". Ale

jaki on tam żelazny ­ oburzy-

cie się ­ przecież to zwykle

POMNIK ANDREJA SZEPTYCKIEGO

drewno! Tak, lecz jest jedno ale.

KIEDYŚ TEN RYCERZ STAL NA DEPTAKU

W sąsiedniej księgarni każ-

dy może za 20 hrywni kupić

z jednego zdjęcia, ale i tam, gdy

wygląda. I ostatnie ­ przypuść-

gwóźdź i wypożyczyć mlo-

przyjrzymy się bliżej, na żaden

my, że Orlik jednak byl w mie-

tek, by wlasnoręcznie wbić go

potop się nie zanosi. Po prostu

ście. Czy nie mial on dość pie-

w figurę drewnianego ryce-

zdjęcie zrobiono podczas desz-

niędzy, by wynająć sobie dobry

rza. W zamyśle autorów mial

czu więc asfalt jest mokry i tro-

zajazd, a nie klonić glowę pod

on z czasem pokryć się zbroją

chę blyszczy. Tak, że tym razem

jakimś tam dębem?

i przeksztalcić się w żelaznego.

sensacja się nie wydarzyla,

Z Użhorodu widać lepiej

Zebrane koszty mialy pójść na

zwlaszcza że Szulepin już byl

leczenie rannych żolnierzy.

posiadaczem takiej pocztówki.

Pomnik burmistrza Igna-

Inicjatorami  wystawienia

Co do mlodego kolekcjonera,

cego zdążyl już obrosnąć le-

takiego pomnika byli wydaw-

to jednak udalo mu się odna-

gendami, ludzie dotykają go,

ca Wasyl Iwanoczko i deputo-

leźć prawdziwy rarytas do swej

robią sobie zdjęcia, zatrzymu-

wany Rady obwodowej Serhij

kolekcji. Ale jest to już zupelnie

ją się tu wycieczki. Uważa się,

Adamowicz. Przyznają, że sam

inna historia.

że potarcie pierścienia o po-

pomysl nie byl nowy. Pierwsze-

stać burmistrza zapewnia do-

Dąb Pylypa Orlika

go takiego rycerza ustawiono

brobyt. Dziś trudno wyobrazić

w Wiedniu w 1915 r. Koszty ze

Dość, by jakieś drzewo roslo

sobie skrzyżowanie Belweder-

DĄB, KTÓRY OBRÓSL LEGENDĄ

sprzedaży gwoździ planowano

ponad sto lat, a już zaczyna ob-

skiej i Mazepy bez pomnika

wykorzystać na wsparcie armii

rastać różnego rodzaju legen-

bo są mocno detalizowane i od-

Kamińskiego ­ a mógl tam stać

POMNIK BURMISTRZA IGNACEGO

austriackiej, walczącej z mo-

ciągną uwagę od samej postaci

dami. Przy ul. Pylypa Orlika

inny pomnik.

KAMIŃSKIEGO

skalami. Później podobne figury

metropolity. Dlatego autor dodal

w podwórku pomiędzy dwiema

Wszystko

zaczęlo

się

stanęly we Lwowie, Drohobyczu

leżą obydwie Bystrzyce, a gdzie

kamienicami nr 3 i nr 5 rośnie

w sierpniu 2015 r., gdy rodzi-

jednej z dziewczynek w cywil-

i nawet w Stanislawowie.

dworzec? Mlody kolekcjoner nie

stary dąb. Dąb jak dąb ­ zda-

na przedsiębiorców Iwany-

nej sukience symbol plastunów

Interesujące, że lwowski ry-

dawal jednak za wygraną i byl

rzają się starsze egzemplarze.

­ lilię, a do ręki ­ obrazek pa-

szynych otworzyla kawiarnię

cerz zachowal się do dziś, ale

gotów odstąpić pocztówkę za 40

trona organizacji św. Jerzego".

Ten też stalby sobie spokojnie,

,,Profitrol". Wówczas powstala

wciąż nie stal się w pelni żela-

USD. Proszę pokazać mi kolek-

Jeżeli będą państwo space-

gdyby nie sąsiad. Chodzi o to, że

myśl, by wejście do kawiarni

znym. Może ten we Frankiwsku

cjonera, który nie chcialby mieć

rować po placu Szeptyckiego,

w sąsiedztwie mieszkal znany

udekorować pomnikiem posta-

będzie mial więcej szczęścia.

takiego rarytasa i Szulepin zgo-

historyk ­ akademik Wolody-

ci, przy której ludziom zechce

proszę podejść bliżej do pomni-

Proszę nie przechodzić obok,

dzil się na spotkanie. I oto przy-

myr Grabowiecki. Twierdzil on

ka i przyjrzeć się mlodemu re-

się przystanąć, przysiąść na la-

przecież 20 hrywni to nie są

prezentantowi plastu w spiżu.

szlość frankiwskich kolekcjone-

calkiem poważnie, że pod tym

weczce, potrzymać za rękę.

duże pieniądze, a jakiemuś żol-

rów drżącymi rękoma wydobyl

drzewem odpoczywal hetman

Mniej-więcej w tym samym

Mlody kolekcjoner

nierzowi można uratować życie.

z teczki pocztówkę: ­ Oto, patrz ­

Pylyp Orlik, którego imieniem

czasie malżeństwo odwiedzilo

lub potop na dworcu

prawdziwy potop, woda się leje!"

nazwano sąsiednią ulicę.

Użhorod, gdzie przypadly im do

P.S.

Ale doświadczony zbieracz

Badacz  postaci  hetmana

gustu niewielkie figury autor-

Tę historię w 2015 r. opo-

Dziś rycerza przeniesiono na

wiedzial mi znany zbieracz

nie podzielal euforii. Rzecz

Mychajlo Holowatyj z tą tezą

stwa Mychajla Kolodka, które-

zamek w Haliczu. Pośród śre-

stanislawowskich pocztówek

w tym, że pocztówka wydana

kategorycznie się nie zgadza.

go tam poznali. Iwanyszynowie

dniowiecznych murów wyglą-

byla w przemyskim wydaw-

Orlik faktycznie bywal na na-

Wolodymyr Szulepin. Pewnego

opowiedzieli o swoich planach

da bardziej oryginalnie.

szych terenach, ale do miasta

nictwie ,,Spolszczona sztuka".

razu zadzwonil do niego mlody

i zaprosili artystę do Fran-

Ta firma te same widoki roz-

nie dotarl. 18 marca 1722 r. het-

kolekcjoner M. i powiedzial, że

kiwska, aby obejrzal tamtejszą

Mala tajemnica wielkiego

posiada unikatową pocztówkę:

mnażala w różnych wersjach.

man zatrzymal się w miejsco-

figurę.

pomnika

­ Czegoś takiego jeszcze nie

Na przyklad znany jest wspo-

wości Uhrynów i tu spotkal się

Zaangażowano  lokalnych

27 sierpnia 2015 r. we Fran-

mniany  dworzec  w  sepii.

z jezuitą Tomaszem Zaleńskim.

widzialeś! To potop na dworcu

kowali, historyków i architek-

kiwsku na placu metropolity

Są tez zielone, czarno-biale

Do miasta hetman nie odważyl

w latach 30!".

tów. Omawiano różnie kandy-

Andreja Szeptyckiego odslo-

i w formacie pocztówkowym.

się wjeżdżać, obawiając się mo-

Wolodymyrowi wydalo się to

datury na przyszly posąg: Lisa

nięto jego pomnik. Rzeźbiarz

dziwne. Dla mniej-więcej znacz-

Na wszystkich wersjach plac

skiewskich szpiegów.

Mykyty - postaci z twórczości

Stepan Fedoryn przedstawil

nego potopu trzeba, by z brze-

przed dworcem jest absolutnie

Od tego czasu minęlo ponad

patrona miasta, hetmana Ma-

metropolitę w otoczeniu dzie-

suchy. Pocztówkę rozmnażano

gów wyszla rzeka. Ale gdzie

trzy stulecia i dąb na tyle lat nie

zepy przy filiżance kawy. Za

ci. Przypatrując się uważniej,

kontrowersyjną uznano po-

można na piersi jednej z dziew-

stać zlodzieja, uciekającego

czynek zobaczyć malutki zna-

z pierwszego piętra z workiem

czek z lilią ­ symbolem ukra-

ciasteczek.

ińskich plastunów (harcerzy).

Tymczasem przyjechal Ko-

O historii powstania pomnika

lodko z wlasną propozycją:

opowiedzial znany frankiwski

­ Po co wymyślać coś, gdy

harcerz Taras Zeń:

macie idealnego kandydata ­

,,Gdy komisja konkurso-

dziwil się artysta. To burmistrz

wa wybrala projekt pomnika,

Kamiński,który  odbudowal

frankiwscy plastuni spotkali

Stanislawów z ruin po ,,mar-

się z autorem i zaproponowali,

moladowym pożarze" i zrobil

by postacie dzieci przy metro-

go trzecim miastem Galicji po

policie byly plastunami. Bylo

Lwowie i Krakowie.

to zgodne z rzeczywistością, bo

Idea wszystkim przypa-

metropolita wspieral ruch pla-

dla do gustu i 5 grudnia 2015

stunów. Autor zauważyl jednak,

r. spiżowy burmistrz Ignacy

że mundury w otoczeniu ka-

Kamiński zacząl pić kawę kolo

DWORZEC Z ,,POTOPEM"

plana nie wyglądalyby dobrze,

kawiarni ,,Profitrol".