26

nr 1 (485) 16­29.01.2026

Z przedwojennej prasy

www.kuriergalicyjski.com

,,Slowo Polskie" idzie w rok 1926

Przed stu laty rozpocząl

zaprawy, odslonięte szczególy

państwowego winno się odby-

się rok 1926. Z Czym

kamienne odczyszczono i uzu-

wać stopniowo, organicznie.

Rzeczpospolita wchodzila

pelniono, nie pokrywając ich

Tak się przedstawiają na-

już z powrotem. W ten sposób

sze doświadczenia w zakre-

w ten nowy rok możemy

podkreślono imponującą silę

sie  twórczości  państwowej

przeczytać w ,,Slowie

potężnych przypór skośnych,

w ostatnim roku. Są one bogate.

Polskim".

wzniesionych z ciosów ka-

Świadczą o żywotności narodu

miennych, widocznych na ze-

i inicjatywie jego politycznych

wnątrz od placu Dominikań-

przewodników.

OPRACOWAL

skiego i odkryto daty na nich.

Na pytanie: dokąd idziemy,

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

A

Po olbrzymim pożarze mia-

dają odpowiedź, że jesteśmy na

rtykul redakcyjny do-

sta 1527 r. okazala się potrzeba

drodze ciąglego rozwoju w dość

tyczy spraw aktualnych

gruntownego przebudowania

wyraźnym kierunku i o wcale

i dziś: ,,Dokąd idziemy".

klasztoru, a następnie i zwięk-

mocnych konturach.

Przy sposobności rozpoczę-

szenia w postaci dwupiętrowej

cia nowego roku, który w umy-

części z osobnym dziedzińcem

Gazeta przypomina o waż-

nych datach historycznych

slach naszych przyzwycza-

i szczególami architektonie-

w styczniu.

iliśmy się wiązać z pojęciem

znemi w stylu renesansu (16­17

zakończenia pewnego okresu

w.). Z powodu pożarów i może

W styczniu rozegraly się dwa

i wejścia w okres nowy, war-

niezbyt dobrze związanych

z ostatnich aktów tragedii Pol-

to oderwać się od zagadnień

nowych części ze staremi oka-

ski: w dn. 13-go stycznia r. 1772

chwili i oddać się nieco ogól-

zala się potrzeba wzmocnienia

ukazal się manifest prusko-ro-

CZLONKOWIE RZĄDU RP W 1926 R.

niejszym rozważaniom. Ma się

murów potężnemi przyporami

syjski, oglaszający pierwszy

prawo przypuszczać, że takie

latach w styczniu przypadają: 3

Od 1895 do 1914 r. ciągnę-

ciosowemi, które po części wy-

rozbiór Polski, zaś 16 stycznia

rozważania, pozwalające na

stycznia r. 1259 ­ pierwszy na-

ly się prace restauracyjne kolo

trzymać mają też napór skle-

r. 1793, roku drugiego rozbioru.

ogarnięcie szerszych horyzon-

jazd Tatarów na Polskę; 3 stycz-

kościola o.o. Dominikanów, po-

pień. W okresie budowania

Prusacy zaanektowali dzisiej-

tów, odslonią prawdziwy obraz

nia r. 1212 ­ najazd Litwinów; 6

czem przystąpić miano do kon-

kościola w polowie 18 w. przy-

szą Wielkopolskę. Dzień 5-go

naszego stanu i rozwoju. Można

stycznia r. 1634 ­ bunt Chmiel-

serwacji klasztoru, rażącego

bylo też niejedno w klasztorze,

stycznia 1795 r. byl dniem trze-

też będzie zadać sobie pytanie:

nickiego, który zapoczątkowal

zaniedbaniem  zewnętrznem.

o tyle okazalym wewnątrz, o ile

ciego rozbioru Rzeczypospolitej.

dokąd idziemy? Odważmy się

krwawy okres wojen kozackich;

Wojna stanęla temu na prze-

skromnym na zewnątrz.

Te same Prusy niespelna

stwierdzić, że o ile chodzi o da-

9 styczeń r. 1797 byl dniem po-

szkodzie i ledwie tego roku po-

Wspólczesną  kościolowi

póltora wieku po rozgrabieniu

nie odpowiedzi na podobne py-

czątku tworzenia Legionów Dą-

wiodlo się Konwentowi podjąć

jest też dekoracja zakrystji. Na

Polski, zwyciężono przez ko-

tanie, to wypadki i zdarzenia

browskiego; w dn. 11 stycznia r.

urzeczywistnienie  dawnych

piętro prowadzą z westybulu

alicję, zasiadly dnia 13 stycznia

ubieglego roku dostarczają bar-

1917 ukonstytuowala się Rada

zamiarów. Prace nie są jesz-

o trzech filarach schody, ujęte

1919 r. do rokowań pokojowych,

dzo dużo materialu.

Stanu; tego samego dnia, lecz w r.

cze calkowicie przeprowadzo-

w przepiękną balustradę ka-

których rezultaty jęly w ramy

Chcemy zbudować i buduje-

1807 utworzono pierwszy Rząd

ne, gdzie glówny cel restauracii

mienną z cechami rokoka. Ro-

Traktatu Pokojowego. Trak-

my silne państwo, silną Polskę.

Tymczasowy Księstwa War-

zostal już uskuteczniony i to na

kokową jest również dekora-

tat zostal przez nie w rok póź-

Rozważamy elementy, jakie się

szawskiego; w nocy z dn. 15 na

chlubę zarówno ofiarnego Kon-

cja stiukowa kaplicy zakonnej

niej tj. dnia 10 stycznia 1920 r.

na to skladają. Silny rząd, za-

16 stycznia r. 1862 rząd rosyj-

wentu, jak i kierownika konser-

nad zakrystią, chociaż portal

ratyfikowany.

sobny i dobrze administrowany

ski zarządzil brankę mlodzieży

wacji, archit. Wawrz. Dajczaka,

skarbca na tem samem piętrze

Deklaracja przed Kongre-

skarb, sprężysta i kierująca się

warszawskiej do wojska; byl to

dzięki zgodnej opinji, iż raczej

jest renesansowy razem z in-

sem amerykańskim prezydenta

dobrem ujęciem racji państwo-

moment rozstrzygający w wy-

konserwować, niż restaurować

nemi dwoma, jako świadectwo

Wilsona o przyszlych warun-

wej administracja, pomyśl-

buchu powstania; 19 stycznia

należy architekturę zabytkową.

pochodzenia tej znów części

kach pokoju wygloszona zosta-

ny rozwój gospodarczy, we-

1649 r. otwarto pierwszy urząd

Zabiegi ostatnie nie wniosly

budynku z 16­17 w.

la 8-go stycznia r. 1918.

pocztowy w Warszawie; dzień

wnętrzna spoistość, wyrażająca

niczego nowego w dobrze zhar-

Do klasztoru należy też są-

Historia chciala, żeby po za-

20 stycznia r. 1826 jest datą

się w silnem przywiązaniu ca-

monizowaną calość zabytkową,

siednia w zaulku ormiańskim

braniu nam Pomorza przez Pru-

śmierci Staszica; wreszcie w dn.

lej ludności do idei państwo-

ograniczając się wylącznie do

kamienica, posiadająca w par-

saków w dn. 13 stycznia r. 1773

24 stycznia r. 1566 hetman Jan

wej ­ oto do czego dochodzimy

odświeżenia, utrwalenia i pod-

terze piękne sklepienie gotyc-

r., w 104 lata i 4 dni później woj-

Zamojski pobil wojska austriac-

w tych rozważaniach.

kreślenia szczególów architek-

kie z wydatnem żebrowaniem

ska polskie objęly znowu w po-

kie arcyksięcia pod Byczyną,

tonicznych, slabo lub calkiem

Problem silnego rządu, pro-

a ozdobiona nad wejściem her-

siadanie tę część Rzeczypospo-

a nazajutrz jego samego wziąl do

blem centralny dla potęgi pań-

niewidocznych przed restaura-

bem Dominikanów (pies z po-

litej, w dn. 17 stycznia r. 1920

niewoli; król Stefan Batory za-

stwowej możemy rozwiązać

cją. ­ Pod tym względem prace

chodnią) z datą: ,,A. D. 1741 D.

i zatknęly tam znaki polskie.

prowadza i upaństwawia pocztę

tylko w sposób swoisty na

przeprowadzone zostaly wzo-

24 Junji", która oczywiście

Znaki, którym w dn. 21 stycz-

polską, nadając w dn. 29 stycz-

gruncie wlasnych doświad-

rowo, albowiem z rzetelnem

wskazuje tylko na jakąś grun-

nia r. 1633 skladal hold książę

nia r. 1583 w Niepolomicach

czeń. Mieliśmy rząd większo-

uszanowaniem  przeszlości,

towniejszą restaurację, ponie-

Brandenburski, a których potę-

przywilej szlachcicowi florenc-

czego, niestety, nie można po-

ściowy, następnie rząd po-

waż architektura dolu pocho-

gę ugruntowal jeszcze pogromca

kiemu Sebastianowi Monte-

wiedzieć o ostatnich restaura-

zaparlamentamy oparty już

dzi z epoki wcześniejszej. Z tej

Krzyżaków spod Plowiec ­ król

lupiemu na jej eksploatację.

o wszystkie strony Sejmu,

cjach innych gmachów zabyt-

kamienicy prowadzi wyjście

Wladyslaw Lokietek, koronując

wreszcie mamy rząd koali-

kowych we Lwowie. Zwlaszcza

na ul. Skarbkowską z fasadą

się uroczyście w dn. 20 stycznia

Odnowienie klasztoru do-

cyjny, w którym te różne stro-

konsekwentnie pozostawiono

klasztoru, wznoszącą się ongiś

tego roku w Krakowie.

minikanów we Lwowie szloby

ny Sejmu zdecydowaly się już

kamieniem, co bylo z kamie-

nad fosą obronną i dlatego tak

Przypominamy

również

cala parą, gdyby nie... finanse ­

otwarcie wspólpracować. Fak-

nia, pokrywając tynkiem tyl-

skromną i z oknami dolnemi,

niemniej ważne wydarzenia

wysoko umieszczonemi.

jak zawsze.

ko ceglę. Przy odbijaniu starej

tem jest, mimo inne pozory, że

historyczne, które w różnych

Osobliwością wnętrza klasz-

każdy z tych rządów oznaczal

toru oprócz wspomnianego

etap na drodze krzepnięcia idei

krużganka, refektarza, zakry-

silnych rządów w Polsce.

stji, wspanialych korytarzy

Doświadczenie jeszcze nie

i przepięknej klatki schodowej

zamknięte, bo w spoleczeństwie

jest jeszcze skarbiec, archiwum

jest jeszcze ciągle żywa idea

i niezwykle akustyczna sala

ugruntowania mocnego rządu:

na piętrze dzwonnicy, slynna

nastąpią zatem nowe etapy, ale

z tego, iż szept w jednymi rogu

zasadniczo jesteśmy na dobrej

dochodzi do uszu w drugim,

drodze. Rząd koalicyjny dobrze

jako glośna rozmowa. Aku-

zacząl, bo umial zdobyć się na

styczność tę zawdzięcza skle-

posunięcia nawet niepopularne,

pieniu żaglowemu i ksztaltowi

gdy uznal je za konieczne.

kwadratowemu.

Glównym punktem naszej

W podziemiach kościola

metody bylo ustalenie zasa-

mieści się drugi niejako kościól,

dy rządów polskiej większości,

wypróżniony z trumien w cza-

jako ośrodka krystalizacyjne-

sie epidemii cholery w 1831

go. Nie oznacza jednak ta zasa-

roku, do którego w każdym

da odepchnięcia od wplywu na

Wielkim Tygodniu odprawiano

losy państwa wszystkich tych

tu nabożeństwa żalobne przy

mniejszości, które staną szcze-

nieistniejącym już dziś oltarzu.

rze na gruncie idei państwowej.

W podziemiach tych ukrywa

Ale wciąganie ich w obręb życia

TAK ŚREDNIOWIECZNY ILUSTRATOR PRZEDSTAWIL BITWĘ Z TATARAMI POD LEGNICĄ W 1241 R.