4

nr 2 (486) 30.01.­12.02.2026

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Modlitwa przy grobie ks. dra Henryka Mosinga w 116. rocznicę urodzin

W 116. rocznicę

i dokumentów mojego ojca do In-

urodzin ks. dr. Henryka

stytutu. Część z nich znalazla się

w publikacjach, o których byla

Mosinga, przypadającą

dziś mowa ­ dodala.

27 stycznia, przy jego

Modlitewne spotkanie na

grobie na Cmentarzu

Cmentarzu Lyczakowskim sta-

Lyczakowskim we Lwowie

lo się nie tylko upamiętnieniem

odbylo się modlitewne

116. rocznicy urodzin ks. dr.

upamiętnienie wybitnego

Henryka Mosinga, lecz także

lekarza, epidemiologa

wyrazem wdzięczności za ży-

cie czlowieka, który lączyl na-

i kaplana Kościola

ukę, wiarę i bezinteresowną

rzymskokatolickiego.

slużbę drugiemu czlowiekowi.

Zebrani oddali hold

wybitnemu Polakowi

Ks. dr Henryk (Pawel) Mosing

i Mikrobiologii. Dopiero z cza-

Kuźminow, dyrektor Instytutu

ze Lwowa, który przez

sem odkryto pelnię jego życio-

Epidemiologii i Higieny:

Urodzil się 27 stycznia 1910

cale życie wiernie

wej drogi, czlowieka, który od

­ Gdy Instytut Epidemiologii

wspólpracowników profesora.

roku we Lwowie w rodzinie

mlodości pragnąl zostać kapla-

i Higieny znalazl się w struktu-

Wspomnieniami podzielila się

o wielopokoleniowych trady-

slużyl ludziom, lącząc

nem, a swoje powolanie zreali-

rach uniwersytetu, odkryliśmy

Jadwiga Pańkowska.

cjach lekarskich. Od mlodości

naukę z glęboką wiarą

zowal w warunkach konspi-

z ogromnym zdumieniem, że po-

­ Mąż go znal osobiście. Ja też,

pragnąl zostać kaplanem, jednak

i cichą, ofiarną poslugą

racji, nie rezygnując przy tym

stać jego pierwszego kierownika

choć oczywiście nie tak blisko.

wada wzroku uniemożliwila mu

duszpasterską.

z pracy naukowej i lekarskiej.

byla niemal zapomniana. Dopie-

Wszyscy jego uczniowie, przy-

wstąpienie do seminarium du-

Podczas uroczystości pod-

ro badania archiwalne wykazaly,

jaciele i znajomi zwracali się do

chownego. W 1934 roku ukoń-

kreślano, że ks. dr Mosing nale-

że Henryk Mosing byl nie tylko

niego ,,Panie Doktorze". Później,

czyl Wydzial Lekarski Uni-

ANNA GORDIJEWSKA

żal do pokolenia lekarzy, którzy

dyrektorem instytucji, lecz także

pod koniec życia, zaczęto mówić

wersytetu Jana Kazimierza we

TEKST

nie tylko walczyli z chorobami

uczniem profesora Rudolfa We-

,,Proszę Księdza" ­ mówila. Byl

Lwowie, a w 1937 roku obronil

ALEKSANDER KUŚNIERZ

zakaźnymi, ale także brali od-

igla i jednym z tych, którzy, ry-

przede wszystkim czlowiekiem

pracę doktorską. Byl uczniem

ZDJĘCIA

P

powiedzialność za los czlowie-

zykując wlasnym życiem, sku-

niezwykle skromnym, wiel-

prof. Rudolfa Weigla i wspól-

ka w czasach dramatycznych

tecznie walczyli z epidemicznym

kim, mądrym i glęboko poboż-

rzy grobie wspólnie mo-

twórcą badań nad zwalczaniem

prób XX wieku, wojen, okupacji

tyfusem plamistym. To dzięki

nym. Potrafil sluchać czlowieka

dlono się, wspomina-

tyfusu plamistego.

i systemowego prześladowania

takim ludziom powstaly funda-

do końca, nigdy nie przerywal.

jąc jego życie i dzielo.

W 1938 roku prezydent RP

religii.

menty nowoczesnej epidemiolo-

Mąż często wspominal zabaw-

W uroczystości wzięli udzial

Ignacy Mościcki odznaczyl

­ Choć ks. Henryk Mosing

gii ­ powiedzial.

ne anegdoty z jego życia, które

metropolita lwowski abp Mie-

doktora Mosinga Zlotym Krzy-

już odszedl do Pana, pozostaje

Efektem badań archiwal-

ukazują poczucie humoru dok-

czyslaw  Mokrzycki,  prof.

żem Zaslugi za zaslugi w wal-

wciąż żywy w pamięci wier-

nych staly się monografie, kon-

tora. Choć odszedl, pamięć o nim

Borys Kuźminow, dyrektor

ce z epidemiami. Po II wojnie

nych i duchowieństwa. Pa-

ferencje naukowe oraz muzeum

trwa i stale przyciąga ludzi do

Naukowo-Badawczego Insty-

światowej pracowal jako epide-

miętamy go jako kaplana nie-

poświęcone ks. dr. Henrykowi

jego grobu ­ dodala.

miolog i organizator badań na-

tutu Epidemiologii i Higie-

zwykle ofiarnego i odważnego.

Mosingowi.

W uroczystości wzięla rów-

ny Lwowskiego Narodowego

ukowych, pelniąc funkcję kie-

Szczególną wdzięczność żywią

­ Zlożyliśmy wniosek o grant

nież udzial Roksolana Iwanek,

Uniwersytetu Medycznego im.

rownika lwowskiego Instytutu

wobec niego wierni na Podolu,

do Ministerstwa Kultury na

córka Stefana Zająca, który pra-

Danyla Halickiego, przedsta-

Epidemiologii i Mikrobiologii.

gdzie z oddaniem poslugiwal,

digitalizację naszego muzeum

cowal z ks. dr. Henrykiem Mo-

wiciele Katolickiego Uniwer-

W 1961 roku, podczas poby-

często tam, gdzie brakowa-

i stworzenie platformy, któ-

singiem w latach 1948­1952.

sytetu Trzeciego Wieku, a tak-

tu w Polsce, zostal potajemnie

lo kaplanów. W naszej pamięci

ra pozwoli przybliżyć tę postać

­ W tym czasie mój ojciec na-

że osoby, które znaly ks. dr.

wyświęcony na kaplana przez

pozostanie jako czlowiek, który

odbiorcom na calym świecie, nie

pisal i obronil doktorat, którego

Mosinga osobiście lub poprzez

kard. Stefana Wyszyńskiego. Od

ratowal i leczyl zarówno ducha,

tylko na Ukrainie czy w środo-

promotorem byl wlaśnie profe-

świadectwo jego uczniów.

tego czasu lączyl poslugę dusz-

jak i cialo ­ zaznaczyl abp Mie-

wisku akademickim, ale tak-

sor. Zawsze mówil o nim z ogrom-

Przez dlugie lata profesor

pasterską z praktyką lekarską,

czyslaw Mokrzycki, metropo-

że w Polsce ­ dodal dyrektor

ną wdzięcznością. Nie tylko jako

Henryk Mosing postrzegany

szczególnie na terenach Podola,

lita lwowski.

Kuźminow.

o nauczycielu, ale o kimś znacz-

byl wylącznie jako wybitny na-

wschodniej Ukrainy i Krymu.

O znaczeniu dorobku nauko-

Ważnym elementem uro-

nie bliższym, niemal jak ojciec ­

ukowiec-epidemiolog, doktor

Zmarl 27 listopada 1999

wego i przywracania pamięci

czystości byly także świa-

wspominala. ­ Dziękuję za moż-

medycyny i kierownik lwow-

roku we Lwowie. Spoczywa na

o profesorze mówil prof. Borys

dectwa  uczniów  i  rodzin

liwość przekazania materialów

skiego Instytutu Epidemiologii

Cmentarzu Lyczakowskim.

Wasyl Mudry: polityk, który chcial budować na zgodzie

Postać bardzo malo znana

jest jako redaktor naczelny gazety ,,Dilo",

formalnie byla niepodlegla, ale faktycznie

strony wladz oznaczają ograniczanie dzialal-

i na Ukrainie, i w Polsce,

największego ukraińskiego pisma w II RP.

rząd w Charkowie skladal się z czlonków

ności tych organizacji. ,,Jeśli nie będziemy się

a wielka szkoda. Wasyl Mudry

Od 1935 do 1939 r. byl przewodniczącym

rosyjskiej partii komunistycznej, wyko-

bronić przed takimi zjawiskami, to stracimy

byl bowiem politykiem,

UNDO (Ukraińskiej Zjednoczenie Narodo-

nujący polecenia Moskwy i kierowany

wszystko" ­ mówil. Inni uczestnicy dyskusji

który może być przykladem

wo-Demokratyczne, największa ukraińska

przez Christiana Rakowskiego, który nie

wspominali, że ,,demoralizacja [wśród nacjo-

przynoszącego efekty (co wcale

partia polityczna w II RP) i wicemarszal-

byl Ukraińcem (wg Mudrego to Rumun,

nalistów] poszla tak daleko, aż do sprzenie-

nie oznacza bezproblemowego)

kiem Sejmu, a także prezesem Ukraińskiej

ale faktycznie byl Bulgarem). Po traktacie

wierzenia spolecznego grosza". Co więcej,

ukladania się Ukraińców

Reprezentacji Parlamentarnej.

ryskim Ukraina aż po Zbrucz stala się repu-

,,wszystkie sabotaże [akcje sabotażowe OUN

z Polakami w międzywojennej

Blisko dwa tysiące stron tych trzech

bliką radziecką, zawierając najpierw uklad

­ red.] kapitalizują dla swojej polityki Polacy",

Rzeczpospolitej. Trzytomowa

książek to przede wszystkim artykuly, li-

z Rosyjską FSRR, faktycznie jej się podpo-

a dodatkowo, efekt jest taki, że ,,mlodzież

publikacja ,,Василь Мудрий.

sty i przemówienia Mudrego z okresu mię-

rządkowując, a potem wchodząc w sklad

ucieka od pracy organicznej".

Мистецтво можливого: демократ

dzywojennego. Co prawda w poslowiu jest

ZSRR. I jak podkreślil to Mudry, ,,wszystkie

Niemal wszystkie zaprezentowane pra-

в епоху диктатур і тоталітаризму"

też mowa o okresie późniejszym, ale to nie

kompetencje ustawodawcze i kontrolne

ce (a zwlaszcza artykuly) Mudrego dotyczą

(,,Wasyl Mudry. Sztuka

jest tematem publikacji. Wartość dodaną

w ZSRR należą do moskiewskiej wladzy

wlaśnie problemów Ukrainy i Ukraińców po

możliwości: demokrata w epoce

stanowi slownik postaci, o których mowa

Jako ilustrację tematyki sowieckiej

związkowej. A zgodnie z konstytucją ZSRR,

,,tej" i ,,tamtej" stronie Zbrucza. Wykazuje

dyktatur i totalitaryzmu") pod

w dwóch pierwszych tomach.

można pokazać artykul ,,Радянська

to Sowiety ,,chronią suwerenne prawa repu-

w nich pozór niepodleglości i państwowo-

redakcją naukową Oli Hnatiuk

Publikacja jest ważna zwlaszcza

Україна i СРСР" (,,Radziecka Ukraina

blik związkowych". Co musi budzić śmiech:

ści Ukraińskiej SRR ­ ale i wytyka poważ-

przy wspólpracy z Miroslawem

z dwóch powodów. Po pierwsze, lider

,,jakich suwerennych praw republik związ-

ne blędy i fatalne decyzje polskich wladz.

i ZSRR") zamieszczony w piśmie ,,Swo-

Czechem (wydawnictwo

dziennikarz i polityk jakim byl Mudry,

boda" w 1927 r. Mudry pisze w nim, że po

kowych może bronić Związek, jeśli tych su-

Trzeba przy tym pamiętać, że od polowy lat

Ukraińskiego Uniwersytetu

w bardzo interesujący i wnikliwy sposób

werennych praw nie ma"...

30. UNDO prowadzila politykę ,,normaliza-

opanowaniu części lewobrzeżnej Ukrainy,

Katolickiego) powszechnej

analizuje i komentuje wydarzenia w Ukra-

rosyjscy bolszewicy zorganizowali w 1919

W kwestii stosunku do OUN wiele

cji", wchodząc do Sejmu ­ a sam Mudry ob-

nieznajomości Mudrego raczej nie

ińskiej SRR i szerzej, w ZSRR. Po drugie,

r. w Charkowie ,,coś w rodzaju zjazdu wiej-

mówi opisana przez Mudrego ,,Нарада у

jąl ważne stanowisko wicemarszalka. Dziś

zmieni, ale pomoże w zrozumieniu

ten dzialacz i lider największego ukraiń-

митрополита гр. Андрея Шептицького

jego najslynniejsza przemowa sejmowa to

skich, robotniczych i wojskowych delega-

jego idei i dzialań.

skiego ugrupowania politycznego walczy

tów z Ukrainy" ­ a w rzeczywistości zjazd

дніа 4 січня 1933" (Narada u metropolity gr.

ta z 2 września 1939 r., kiedy to powiedzial

o interesy ludności ukraińskiej w Polsce,

Andreja Szeptyckiego dnia 4 stycznia 1933).

m.in.: ,,My, Ukraińska Reprezentacja Naro-

czlonków rosyjskiej partii komunistycznej

ale jest to walka wylącznie metodami poli-

Wspomina swoje slowa, że nie można sobie

dowa (...) oświadczamy, że obecnie nie czas

i jej zwolenników, skladający się z ,,samych

PIOTR KOŚCIŃSKI

tycznymi. A więc zupelnie inna, niż prowa-

Moskali i Żydów". Uchwalil on konsty-

wyobrazić życia bez ,,Proswity" i ,,Ridnoji

na wzajemne spory polityczne i że decyzję

dzona chociażby przez Organizację Ukra-

tucję Ukraińskiej SRR. Istnialy wówczas

Szkoly", tymczasem nacjonaliści z OUN skry-

powyższą wraz ze spoleczeństwem ukra-

Wasyl Mudry byl dzialaczem Towarzy-

ińskich Nacjonalistów. Co więcej, z punktu

dwie wladze Ukrainy: na prawym brzegu

wając się pod ich szyldem chcą ,,prowadzić

ińskim w calej pelni wykonamy i poniesie-

stwa ,,Proswita" a przez pewien czas także

m.in. sekretarzem tajnego Uniwersytetu

widzenia Mudrego, OUN szkodzila intere-

Dniepru ­ Ukraińskiej Republiki Ludowej,

rewolucyjną pracę". I przez to spoleczność

my wszystkie ofiary dla zwartej obrony

Ukraińskiego we Lwowie. Bardziej znany

som ukraińskim.

a na lewym ­ Ukraińskiej SRR. Ta ostatnia

ukraińska już poniosla straty, bo represje ze

Państwa".